Bağırsaqların vaskulyar (damar) xəstəlikləri
İşemik kolit: Bu vəziyyət bağırsaqlarda qan axınının azalması və ya kəsilməsi nəticəsində baş verir. İskemik kolit ümumiyyətlə 60 yaşdan yuxarı insanlarda daha çox rast gəlinir və ateroskleroz, hipotenziya (aşağı qan təzyiqi), ürək çatışmazlığı və ya arterial tromboz kimi amillərlə əlaqələndirilir. Simptomlar qarın ağrısı, qanlı nəcis, ishal, ürəkbulanma və qusma ola bilər. Mezenterik işemiya: Bu vəziyyət bağırsaqların mezenteriyalar adlanan qan damarlarının anormal daralması və ya tıxanması nəticəsində baş verir. Kəskin mezenterik işemiya ani və şiddətli qarın ağrısı, qusma, nəcisdə qan və şok kimi simptomlara səbəb ola bilər. Xroniki mezenterik işemiya yeməkdən sonra qarın ağrısı, kilo itkisi və nəcisdə qan kimi simptomlarla xarakterizə olunur. Damar malformasiyaları: Bu vəziyyət bağırsaqların qan damarlarının anormal genişlənməsi və ya genişlənməsi nəticəsində baş verir. Adətən anadangəlmə olan damar qüsurları qanaxma, qarın ağrısı, ishal və ya nəcisdə qanaxma kimi simptomlara səbəb ola bilər. Portal hipertansiyon: Portal vena qanı bağırsaqlardan qaraciyərə daşıyan böyük bir damardır. Portal hipertenziya portal venada tıxanma və ya təzyiqin artması nəticəsində baş verir. Bu, qarında şişkinlik, mədə və özofagus varikozları, qanaxma, siroz və qaraciyər çatışmazlığı kimi ağırlaşmalara səbəb ola bilər.
Bu xəstəliklərə adətən tibbi görüntüləmə testləri (məsələn, CT scan, MRT, angioqrafiya), endoskopiya və qan testləri ilə diaqnoz qoyulur. Müalicə vəziyyətin şiddətindən və əsas səbəblərdən asılı olaraq dəyişir, lakin dərmanlar, qan dövranını yaxşılaşdıran prosedurlar (məsələn, angioplastika, stent yerləşdirmə) və cərrahiyyə kimi seçimlər mövcud ola bilər. Bu xəstəliklərin erkən diaqnozu və müalicəsi ciddi fəsadların qarşısını almağa kömək edə bilər.