Bipolar pozuntu
Növləri:
Bipolar I Pozuntu: Ən azı bir manik epizod və əksər hallarda depressiv epizodların olması ilə xarakterizə olunur. Manik epizodlar ən azı bir həftə davam edir və ya xəstəxanaya yerləşdirilmə tələb edə bilər.
Bipolar II Pozuntu: Ən azı bir hipomanik epizod və bir və ya daha çox böyük depressiv epizodun olması ilə xarakterizə olunur. Hipomanik epizodlar manik epizodlar qədər ciddi deyil və xəstəxanaya yerləşdirilmə tələb etmir.
Siklotimiya: Siklotimik pozuntu, uzun müddət ərzində (ən azı iki il) davam edən daha az şiddətli hipomanik və depressiv simptomlarla xarakterizə olunur.
Əlamətləri:
Bipolar pozuntunun əlamətləri manik, hipomanik və depressiv epizodlar arasında dəyişir.
Manik Epizodlar:
Həddindən artıq enerji, hiperaktivlik
Əhvalda həddindən artıq yüksəliş (eyforiya) və ya əsəbilik
Həddindən artıq özünə güvən və ya böyüklük (grandioz düşüncələr)
Az yuxu ehtiyacı
Sürətli danışma və düşüncə axını
İmpulsiv davranışlar (məsələn, kontrolsuz xərcləmə, sürətli sürmə)
Qərarvermə qabiliyyətinin azalması
Hipomanik Epizodlar:
Manik epizodlar qədər intensiv deyil, lakin yuxarıda qeyd olunan əlamətlərin daha az şiddətli forması
Günlük funksionallığı tamamilə pozmur, lakin nəzərə çarpan dəyişikliklər göstərir
Depressiv Epizodlar:
Davamlı kədər və üzüntü
Marağın və ya həzzin azalması
Yuxu problemləri (yuxusuzluq və ya həddindən artıq yuxulama)
Enerji azlığı və yorğunluq
Özünə güvən azalması və günahkarlıq hissi
Konsentrasiya problemləri
İştaha dəyişiklikləri
İntihar düşüncələri və ya cəhdləri
Səbəbləri:
Bipolar pozuntunun səbəbləri kompleks və çoxşaxəlidir:
Genetik Faktorlar: Ailə üzvlərində bipolar pozuntu olan insanlarda bu pozuntu riski daha yüksəkdir.
Beyin Kimyası: Beyindəki kimyəvi maddələrin balanssızlığı.
Ətraf Mühit Faktorları: Stresli hadisələr, travmalar, fiziki və ya emosional problemlər bipolar pozuntunun başlamasına səbəb ola bilər.
Müalicə Yolları:
Bipolar pozuntunun müalicəsi kompleksdir və fərdi ehtiyaclara əsaslanır:
Medikamentoz Müalicə:
Stabilizatorlar: Litium və digər mood stabilizatorlar.
Antidepressantlar: Yalnız depressiv epizodlar üçün, ancaq manik epizodların artma riski olduğuna görə diqqətlə istifadə edilir.
Antipsikotiklər: Manik və bəzi hallarda depressiv epizodlar üçün.
Psixoterapiya:
Koqnitiv-davranış terapiyası (CBT)
Ailə terapiyası və psixoedukasiya: Xəstə və ailə üzvlərinə xəstəliyin idarə edilməsi barədə məlumat verir.
Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri:
Mütəmadi fiziki fəaliyyət
Sağlam qidalanma
Yuxu rejiminin tənzimlənməsi
Stres İdarəetməsi: Meditasiya, yoga və nəfəs məşqləri.
Dəstək Qrupları: Bipolar pozuntu ilə mübarizə aparan insanlar üçün dəstək qrupları.
Qeyd:
Bipolar pozuntu ciddi bir sağlamlıq problemidir və əlamətləri yaşayan hər kəs mütləq bir həkim və ya psixiatr ilə məsləhətləşməlidir. Peşəkar yardım və müalicə ilə bipolar pozuntunun idarə edilməsi və yaxşılaşması mümkündür.