Böyrək və sidik çıxarıcı sistemin xəstəlikləri
Böyrək və Sidik Çıxarıcı Sistem Xəstəliklərinin Növləri
1. Böyrək Xəstəlikləri
Akut Böyrək Zədələnməsi (ABZ): Böyrəklərin ani və kəskin funksiyasızlığı.
Xroniki Böyrək Xəstəliyi (XBX): Böyrək funksiyasının tədricən itirilməsi.
Glomerulonefrit: Böyrək glomerullarının iltihabı.
Piyelonefrit: Böyrək və böyrək çanağının bakterial infeksiyası.
Böyrək Daşları (Nefrolitiaz): Böyrəkdə mineral və duzların yığılması nəticəsində yaranan daşlar.
Polikistik Böyrək Xəstəliyi: Böyrəklərdə çoxsaylı kistlərin əmələ gəlməsi.
2. Sidik Yolları Xəstəlikləri
Sidik Yolları İnfeksiyaları (SYİ): Sidik yollarının bakterial infeksiyası.
Uretrit: Uretranın iltihabı.
Sistit: Sidik kisəsinin iltihabı.
3. Sidik Çıxarıcı Sistemlə Əlaqəli Digər Xəstəliklər
Prostat Xəstəlikləri: Prostatit, prostatın xoşxassəli hiperplaziyası və prostat xərçəngi.
İnterstisial Sistit: Sidik kisəsinin xroniki iltihabı.
Uriner İnkontinensiya: Sidiyi saxlamaqda çətinlik.
Böyrək və Sidik Çıxarıcı Sistem Xəstəliklərinin Simptomları
Bu xəstəliklərin simptomları fərqli ola bilər və xəstəliyin növünə görə dəyişir:
Sidikdə Qan (Hematuriya): Sidikdə qan və ya qəhvəyi rəng.
Sidikdə Ağrı və Yanma: Sidik ifrazı zamanı ağrı və yanma hissi.
Tez-Tez Sidik İfrazı: Gündüz və ya gecə saatlarında tez-tez sidik ifrazı.
Sidik Həcminin Azalması və ya Artması: Sidik miqdarında dəyişikliklər.
Bel və Qarın Ağrısı: Xüsusilə böyrək daşları və piyelonefritdə.
Yüksək Qızdırma və Üşütmə: Sidik yolları infeksiyaları və piyelonefritdə.
Şişkinlik və Ödem: Xüsusilə xroniki böyrək xəstəliyində.
Yorğunluq və Zəiflik: Böyrək funksiyasının azalması nəticəsində.
Böyrək və Sidik Çıxarıcı Sistem Xəstəliklərinin Diaqnozu
Bu xəstəliklərin diaqnozu bir neçə üsulla aparılır:
Tibbi Tarix və Fiziki Müayinə: Həkim, xəstənin tibbi tarixini və simptomlarını nəzərdən keçirir, qarın və bel nahiyəsini müayinə edir.
Laborator Testlər:
Sidik Analizi: İnfeksiya, qan, protein və digər anormallıqları yoxlamaq üçün.
Qan Testləri: Kreatinin və qan sidik karbamid azotu (BUN) səviyyələrini ölçmək üçün.
Görüntüləmə Testləri:
Ultrasəs: Böyrəklərin və sidik yollarının strukturunu vizuallaşdırmaq üçün.
CT və ya MRI: Daha dəqiq görüntülər əldə etmək üçün.
İv Piyelogram (IVP): Kontrast maddə istifadə edilərək böyrəklərin və sidik yollarının rentgen müayinəsi.
Biopsiya: Böyrək toxumasının mikroskopik müayinəsi üçün.
Böyrək və Sidik Çıxarıcı Sistem Xəstəliklərinin Müalicəsi
Müalicə xəstəliyin növünə və şiddətinə görə dəyişir:
Antibiotiklər və Antimikrobiklər
Sidik Yolları İnfeksiyaları və Piyelonefrit: Bakterial infeksiyanı müalicə etmək üçün.
Uretrit və Sistit: İnfeksiyaya səbəb olan bakteriyaları aradan qaldırmaq üçün.
Diüretiklər və Antihipertenzivlər
Xroniki Böyrək Xəstəliyi: Böyrək funksiyasını yaxşılaşdırmaq və qan təzyiqini idarə etmək üçün.
Litotripsi və Cərrahi Müdaxilə
Böyrək Daşları: Böyrək daşlarını parçalamaq və ya çıxarmaq üçün.
Polikistik Böyrək Xəstəliyi: Böyrək kistlərini boşaltmaq və ya böyrək transplantasiyası.
Dializ və Böyrək Transplantasiyası
Son Mərhələ Böyrək Xəstəliyi (ESRD): Dializ və ya böyrək transplantasiyası ilə müalicə.
İnterstisial Sistit Müalicəsi
Medikal Terapiya və Pəhriz Dəyişiklikləri: Ağrını və iltihabı azaltmaq üçün.
Prostat Xəstəliklərinin Müalicəsi
Medikal Terapiya və ya Cərrahi Müdaxilə: Prostatın böyüməsini azaltmaq və ya prostat xərçəngini müalicə etmək üçün.
Qarşısının Alınması və Sağlamlığın Qorunması
Hidratlama
Kifayət Qədər Su İçmək: Sidik yollarını təmiz saxlamaq və böyrək daşlarının qarşısını almaq üçün.
Sağlam Qidalanma
Düzgün Qidalanma: Pəhrizdə duz və protein miqdarını nəzarət altında saxlamaq.
Sidik Yollarının Sağlamlığının Qorunması
Higiyena: Cinsi əlaqədən sonra və tualet istifadəsindən sonra düzgün higiyena.
CYRX-dən Qaçınmaq: Təhlükəsiz cinsi əlaqə.
Düzenli Sağlamlıq Yoxlamaları
Tibbi Müayinələr: Müntəzəm olaraq böyrək və sidik yolları funksiyasını izləmək.
Böyrək və sidik çıxarıcı sistem xəstəlikləri ciddi və xroniki ola bilər, lakin düzgün diaqnoz, müalicə və dəstək ilə simptomları idarə etmək və həyat keyfiyyətini artırmaq mümkündür. Bu xəstəliklər şübhəsi olan şəxslərin müntəzəm olaraq ixtisaslaşmış bir həkimlə məsləhətləşməsi vacibdir.