Böyrəküstü vəz xəstəlikləri
Funksional Pozuntular
Addison Xəstəliyi (Adrenal Yetərsizlik): Böyrəküstü vəzlərin kifayət qədər kortizol və aldosteron hormonları ifraz etməməsi vəziyyətidir. Belirtiler arasında yorğunluq, zəiflik, iştahın azalması, çəki itkisi, qan təzyiqinin aşağı olması və dəridə tündləşmə var.
Kuşing Sindromu: Böyrəküstü vəzlərin həddindən artıq kortizol ifraz etməsi ilə bağlı bir xəstəlikdir. Kortizolun yüksək səviyyədə olması aşağıdakı simptomlara səbəb ola bilər: çəki artımı (xüsusilə qarın bölgəsində), yuvarlaq üz, yüksək qan təzyiqi, dəridə dəyişikliklər və zəif əzələlər.
Feokromositoma: Böyrəküstü vəzlərin medulla hissəsindən çıxan nadir, lakin adətən xoşxassəli şişdir. Adrenalin və noradrenalin hormonlarının həddindən artıq istehsalına səbəb olur, bu da təzyiqin yüksəlməsi, baş ağrısı, tərləmə və titrəmə kimi simptomlara yol açır.
Hiperaldosteronizm: Böyrəküstü vəzlərin həddindən artıq aldosteron istehsal etməsi ilə bağlı bir vəziyyətdir. Əsas əlamətləri yüksək qan təzyiqi və aşağı kalium səviyyəsidir.
Struktur Pozuntular
Adenomalar: Adrenal vəzlərdəki xoşxassəli şişlərdir. Bəzən hormon ifraz edərək Kuşing sindromu və hiperaldosteronizm kimi funksional pozuntulara səbəb olurlar.
Adrenal Xərçəngi: Nadir hallarda baş verən malign şişlərdir. Çox vaxt funksional olduqları üçün müxtəlif hormon səviyyələrinin artmasına səbəb ola bilərlər.
Diaqnoz və Müalicə
Diaqnoz: Qan və sidik testləri vasitəsilə hormon səviyyələrinin yoxlanması, MRT və KT ilə görüntüləmə testi.
Müalicə:
Dərmanlar: Hormonal balansı bərpa etmək üçün istifadə olunur.
Cərrahiyyə: Şişlərin və ya zədələnmiş vəzin çıxarılması üçün istifadə olunur.
Radioterapiya və Kimyaterapiya: Bədxassəli şişlərdə müalicənin bir hissəsi kimi tətbiq edilə bilər.
Böyrəküstü vəz xəstəlikləri müxtəlif və mürəkkəbdir, buna görə düzgün diaqnoz və uyğun müalicə vacibdir.