Böyük Depressiya Bozukluğu (Major Depressive Disorder - MDD) Nədir?
Böyük Depressiyanın Əlamətləri
MDD diaqnozu üçün ən az 2 həftə müddətində aşağıdakı simptomlardan ən az 5-i müşahidə olunmalıdır:
1. Əsas simptomlar:
🔸 Uzunmüddətli kədər, boşluq və ya ümidsizlik hissi
🔸 Həyatdan və sevdiyin fəaliyyətlərdən həzz ala bilməmək (anhedoniya)
🔸 Enerji azalması və daimi yorğunluq hissi
2. Digər simptomlar:
🔸 Konsentrasiya çətinliyi və qərar verməkdə çətinlik
🔸 Özünü dəyərsiz və ya günahkar hiss etmək
🔸 Yuxu problemləri (həddindən artıq yuxu və ya yuxusuzluq)
🔸 İştahanın artması və ya azalması, nəticədə çəki dəyişiklikləri
🔸 Psixomotor yavaşlama və ya həyəcan (bədən hərəkətlərində fərqlər)
🔸 Ölüm və ya intihar düşüncələri
Böyük Depressiyanın Səbəbləri
1. Bioloji faktorlar
Beyindəki serotonin, dopamin və noradrenalin balanssızlığı
Genetik meyillilik – ailədə depressiya keçmişi olanlarda daha çox rast gəlinir.
2. Psixososial faktorlar
Uşaqlıq travmaları, ailə zorakılığı və ya itkilər
Stressli həyat hadisələri (boşanma, iş itkisi, sevgi və dostluq itkiləri və s.)
3. Şəxsi faktorlar
Perfeksionizm, özünütənqid və həddindən artıq məsuliyyət hissi
Özünə güvənin zəif olması
Böyük Depressiya və Beyin
MDD zamanı hipokampus (yaddaş və emosiyaların idarəsində rol oynayan bölgə) bəzən kiçilir.
Prefrontal korteks fəaliyyətində azalma müşahidə olunur – bu da qərarvermə və diqqəti çətinləşdirir.
Amygdala isə daha aktiv olur və narahatlıq və qorxu hissini artırır.
Müalicə Yolları
1. Psixoterapiya
CBT (Koqnitiv Davranış Terapiyası): mənfi düşüncə nümunələrini dəyişmək üçün faydalıdır.
Şəfqət mərkəzli terapiya, interpersonal terapiya və ya psixodinamik terapiya da istifadə olunur.
2. Dərman müalicəsi
Antidepresanlar (SSRİ, SNRİ və s.) beyində serotonin balansını tənzimləməyə kömək edir.
Həkim tərəfindən fərdi qiymətləndirmə əsasında təyin edilir.
3. Dəstək qrupları və psixososial dəstək
Depressiyalı insanlar üçün dəstək qrupları tənha və izolyasiya hissini azaldır.
4. Yaşam tərzi dəyişiklikləri
Yüngül idman, qidalanmanın yaxşılaşdırılması, yuxu rejiminin tənzimlənməsi
Stress idarəetmə texnikaları – nəfəs məşqləri, meditasiya və mindfulness
Depressiyanın Müalicəsi Mümkündür
💡 Depressiya "daimi" bir hal deyil, dəstək və müalicə ilə böyük ölçüdə bərpa edilə bilən bir vəziyyətdir.
Böyük Depressiya və İntihar Riski
Depressiya zamanı özünə zərər vermə və intihar düşüncələri arta bilər.
Bu tip fikirlər yaranarsa, mütləq peşəkar dəstək alınmalıdır.
Sonda
Böyük Depressiya Bozukluğu, həm psixoloji, həm də bədən sağlamlığını təsir edən ciddi bir diaqnozdur. Lakin düzgün psixoterapiya, tibbi dəstək və emosional yardım ilə tam bərpa mümkündür.