Bu gün travmatik hadisələrin hansı təsiri ola bilər?
1. Psixoloji təsirlər
Posttravmatik Stress Pozuntusu (PTSP): Travmatik hadisələrdən sonra yaddaşda həmin hadisənin dəfələrlə canlanması, narahatlıq və yuxusuzluq yaranması ilə xarakterizə olunur.
Anksiyete və depresiya: Travma yaşayan insanlar gələcək haqqında narahatlıq, ümidsizlik və kədər hiss edə bilərlər.
Günahkarlıq və özünü qınama: Xüsusilə şəxsi təhlükəsizliklə bağlı olan travmalarda insanlar hadisənin qarşısını ala bilmədikləri üçün özlərini günahkar hiss edə bilərlər.
İzolasiya: Travmadan sonra insanlar başqalarından uzaqlaşaraq sosial münasibətləri azalda bilərlər.
2. Fiziki təsirlər
Xroniki stress: Travma bədənə daimi stres hormonu (kortizol) axını təmin edə bilər, bu da ürək-damar xəstəlikləri, yüksək qan təzyiqi və immun sisteminin zəifləməsi ilə nəticələnə bilər.
Somatik simptomlar: Baş ağrısı, mədə problemləri, əzələ gərginliyi kimi fiziki simptomlar psixoloji travmanın nəticəsi ola bilər.
Yuxu pozuntuları: Yuxusuzluq, kabuslar və yuxunun keyfiyyətinin azalması travmanın tez-tez rast gəlinən təsirlərindəndir.
3. Sosial və davranış təsirləri
Etibar problemləri: Travmadan sonra insanlarda başqalarına qarşı etibarsızlıq hissi yaranır.
Aqressiv və impulsiv davranışlar: Xüsusilə uşaqlar və yeniyetmələr travmaya cavab olaraq aqressiv davranışlar göstərə bilərlər.
Maddə asılılığı: Travma yaşayan insanlar ağrını azaltmaq və emosional yükdən qaçmaq üçün spirt və narkotik maddələrə müraciət edə bilərlər.
4. Uşaqlarda travmanın təsiri
Uşaqlarda travma böyüklərdən fərqli şəkildə özünü göstərə bilər:
Davranış pozuntuları (aşırı aqressiya və ya həddindən artıq sakitlik)
Təkrarlanan oyunlarda və ya rəsmlərdə travmanın əks olunması
Məktəbdə uğursuzluq və diqqət çətinliyi
Fiziki inkişafın ləngiməsi
5. Uzunmüddətli təsirlər
Travmatik yaddaş: Keçmiş travma insanın gündəlik həyatına, qərarlarına və münasibətlərinə təsir edə bilər.
Zəif emosional tənzimləmə: Travma ilə bağlı duyğuları idarə etməkdə çətinlik yaranır.
Xroniki psixoloji problemlər: Müalicə edilməyən travma uzunmüddətli psixoloji pozuntulara səbəb ola bilər.
Travmanın öhdəsindən gəlmək üçün nə etmək olar?
Peşəkar yardım alın: Psixoloq və ya psixoterapevt ilə müntəzəm görüşlər faydalıdır.
Sosial dəstək axtarın: Dostlar, ailə üzvləri və dəstək qrupları ilə ünsiyyət.
Fiziki aktivlik: İdman stres hormonlarının azalmasına kömək edir.
Meditasiya və relaksasiya: Meditasiya və nəfəs texnikaları sakitlik yaradır.
Jurnal tutmaq: Duyğuları yazmaq rahatlamağa kömək edə bilər.
Əgər travmanın təsirləri uzun müddət davam edirsə və ya gündəlik həyatınıza ciddi təsir edirsə, mütləq peşəkar dəstək axtarmaq tövsiyə olunur.