Mədə qanaxmasının simptomları

Mədə Qanaxması Nədir və Əsas Simptomları Hansılardır?

Mədə qanaxması, həzm sisteminin yuxarı hissəsində meydana gələn və təcili tibbi müdaxilə tələb edə bilən ciddi bir sağlamlıq problemidir. Bu vəziyyət müxtəlif daxili amillər nəticəsində yarana bilər və özünü fərqli klinik əlamətlərlə büruzə verir. Erkən diaqnoz üçün bədənin verdiyi siqnalları düzgün oxumaq həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Mədə Qanaxmasının Əsas Simptomları

• Qara rəngli nəcis (Melena): Mədə qanaxması nəticəsində qan həzm olunur və nəcisin qara, yapışqan bir rəng almasına səbəb olur. Bu vəziyyət melena adlanır; nəcis olduqca pis qoxulu və qatran bənzəri konsistensiyada olur.
• Qan qusma (Hematemez): Qanın qida borusuna geri axması nəticəsində baş verir. Qan parlaq qırmızı rəngdə və ya həzm olunmuş şəkildə "qəhvə dənələri" görünüşündə ola bilər.
• Qarın ağrısı: Xüsusilə mədə nahiyəsində kəskin ağrı və ya sancılar müşahidə edilir. Bu ağrılar həm ac qarnına, həm də yeməkdən sonra şiddətlənə bilər.
• Baş gicəllənməsi və zəiflik: Qan itirilməsi bədəndəki ümumi qan həcmini azaldır. Bu da xəstədə halsızlıq, yorğunluq və ciddi hallarda huşun itirilməsinə yol açır.
• Solğun dəri və tərləmə: Qan azlığı səbəbindən dərinin rəngi solur və bədəndə soyuq tərləmə müşahidə edilir.
• İştahsızlıq və ürəkbulanma: Mədədəki iltihab və qanaxma ocaqları davamlı ürəkbulanma hissi yaradır.

Mədə Qanaxmasının Səbəbləri

Mədə qanaxmasının yaranmasında həm həyat tərzi, həm də mövcud xəstəliklər rol oynayır. Əsas səbəblər aşağıdakılardır:

1. Mədə və onikibarmaq bağırsaq yaraları (Ülserlər): Mədə turşusunun divarlara zərər verməsi ən yaygın səbəbdir.
2. NSAID dərmanların istifadəsi: Aspirin, ibuprofen və naproksen kimi qeyri-steroid antiinflamatuar dərmanlar mədə baryerini zədələyir.
3. Alkoqol istifadəsi: Həddindən artıq spirtli içki qəbulu mədə selikli qişasını aşındırır.
4. Mədə xərçəngi: Bədxassəli şişlər toxuma zədələnməsi yaradaraq qanaxmaya yol açır.
5. Qida borusu varisləri: Xüsusilə qaraciyər xəstəliklərində genişlənmiş damarların partlaması.
6. İltihablı xəstəliklər: Qastrit və digər kəskin iltihabi proseslər.

Diaqnoz və Müayinə Üsulları

Həkimlər mədə qanaxmasının yerini və şiddətini müəyyən etmək üçün müasir diaqnostik üsullardan istifadə edirlər:

• Endoskopiya: Qanaxmanın mənbəyini tapmaq üçün ən effektiv üsuldur. Kamera vasitəsilə mədə daxili vizual olaraq müayinə edilir.
• Qan testləri: Qırmızı qan hüceyrələrinin (hemoqlobin) səviyyəsini ölçərək anemiya dərəcəsini müəyyən edir.
• Nəcis analizi: Gizli qanaxmaları aşkar etmək üçün tətbiq olunur.
• Görüntüləmə (CT scan/Ultrasəs): Digər testlərin yetərsiz qaldığı mürəkkəb hallarda daxili strukturları görmək üçün istifadə olunur.

Mədə Qanaxmasının Müalicəsi

Müalicə protokolu qanaxmanın ağırlıq dərəcəsinə görə fərdi şəkildə təyin edilir:

• Endoskopik müdaxilə: Qanaxan damar endoskop vasitəsilə yandırıla (koterizasiya) və ya xüsusi kliplərlə bağlanaraq qanaxma dayandırıla bilər.
• Dərman müalicəsi: Proton pompa inhibitorları (PPİ) turşuluğu azaldaraq sağalmanı sürətləndirir. Bakterial infeksiya varsa, antibiotik müalicəsi tətbiq olunur.
• Qan transfuziyası: Həddindən artıq qan itirmiş xəstələrdə qan həcmini bərpa etmək üçün həyata keçirilir.
• Cərrahi müdaxilə: Digər üsullarla dayandırıla bilməyən, həyati təhlükə yaradan ağır qanaxmalarda əməliyyat qaçılmazdır.

Qanaxmanın Qarşısını Almaq Üçün Tövsiyələr

• Dərman istifadəsinə diqqət: NSAID qrupu dərmanları həkim məsləhəti olmadan uzun müddət istifadə etməyin.
• Zərərli vərdişlərdən uzaq durun: Alkoqol qəbulunu minimuma endirin.
• Düzgün qidalanma: Çox ədviyyatlı və yağlı qidalardan qaçın, lifli qidalara üstünlük verin.
• Stres menecmenti: Yüksək stres səviyyəsi mədə yaralarını tətiklədiyi üçün rahatlama texnikalarından istifadə edin.
• Erkən müalicə: Qastrit və ya xora əlamətləri yaranan kimi mütəxəssisə müraciət edin.

ÖNEMLİ: Mədə qanaxması vaxtında müdaxilə edilmədikdə həyati təhlükə yaradan bir vəziyyətdir. Yuxarıda qeyd olunan simptomları hiss etdiyiniz an dərhal tibbi yardım almalısınız.