Buerger xəstəliyi (Tromboangiitis Obliterans Xəstəliyi)
Buerger Xəstəliyinin Səbəbləri
Buerger xəstəliyinin dəqiq səbəbi tam olaraq bilinməsə də, siqaret çəkmə və tütün məhsullarının istifadəsi əsas risk faktoru hesab olunur. Siqaret çəkmə damarların zədələnməsinə, iltihablanmasına və laxtalanmaya meylin artmasına səbəb olur. Genetik meyl də xəstəliyin inkişafında rol oynaya bilər.
Buerger Xəstəliyinin Əlamətləri
Buerger xəstəliyinin əlamətləri damarların daralması və qan dövranının pozulması nəticəsində yaranır. Əsas əlamətlər aşağıdakılardır:
Ayaq və Əllərdə Ağrı: Xüsusilə aktivlik zamanı ayaqlarda və əllərdə ağrı hissi yaranır.
Ayaqlarda Soyuq və Rəng Dəyişməsi: Qan dövranı zəif olduğu üçün ayaqlar və əllər soyuq, ağ və ya mavi rəngdə görünə bilər.
Barmaq və Ayaq Uclarında Yara və Ülserlər: Qan dövranının pozulması nəticəsində yaranan yaralar və xora əlamətləri.
Qanqrena: Xəstəlik irəlilədikcə, qan dövranının tamamilə kəsilməsi toxuma ölümünə və qara rəngli qanqrenaya səbəb ola bilər.
Şiş və Göynəmə: Ayaqlarda və əllərdə damarlar boyunca ağrı və şişkinlik yarana bilər.
Buerger Xəstəliyinin Qarşısını Alma və Müalicə
Buerger xəstəliyi tam müalicə edilə bilməsə də, xəstəliyin irəliləməsinin qarşısını almaq və simptomları azaltmaq üçün aşağıdakı tədbirlər görülə bilər:
Siqaret və Tütün Məhsullarından Tam İmtina: Xəstəliyin qarşısını almaq və ya irəliləməsini yavaşlatmaq üçün tamamilə siqaretdən imtina etmək lazımdır. Siqaretin buraxılması, simptomları azaltmaqda və qan dövranını yaxşılaşdırmaqda ən vacib addımdır.
Damar Dərmanları: Damar genişlədici və qan axınını yaxşılaşdıran dərmanlar, iltihabı azaltmaq üçün istifadə edilə bilər.
Fiziki Terapiya: Ayaqlarda və əllərdə qan dövranını artırmaq üçün məşq və fiziki terapiya təklif edilə bilər.
Ağrı Müalicəsi: Simptomların idarə olunması üçün ağrıkəsicilərdən istifadə oluna bilər.
Cərrahi Müdaxilə: Xəstəliyin ağır hallarında qanqrenadan zədələnmiş toxumanın çıxarılması və hətta amputasiya əməliyyatı lazım gələ bilər.
Simpatiktomiya: Damarları daraldan sinirlərin kəsilməsi, bəzən qan dövranını yaxşılaşdırmaq üçün istifadə olunan bir cərrahi üsuldur.
Buerger xəstəliyi erkən mərhələdə diaqnoz edildikdə və siqaretdən uzaq durulduqda irəliləməsi yavaşlatıla bilər. Mütəmadi olaraq həkim nəzarətində olmaq və həyat tərzində dəyişikliklər etmək bu xəstəliklə mübarizədə çox önəmlidir.