Çəpgözlük

Çəpgözlük Türləri

Çəpgözlük, gözün hansı istiqamətə döndüyünə və vəziyyətin davamlı və ya zamanla dəyişməsinə görə fərqli növlərə bölünür:

Ezotropiya:

Bu vəziyyətdə gözlərdən biri və ya hər ikisi içəriyə, buruna doğru dönür. Uşaqlarda daha çox rast gəlinir və həm davamlı, həm də aralıqlı ola bilər.

Ekzotropiya:

Bu tip çəpgözlükdə gözlərdən biri və ya hər ikisi çölə, qulağa doğru dönür. Ekzotropiya, adətən, aralıqlıdır və uşaqlar uzağa baxarkən və ya yorğun olduqda daha çox görülür.

Hipertropiya və Hipotropiya:

Hipertropiya bir gözün yuxarıya doğru, hipotropiya isə bir gözün aşağıya doğru dönməsi vəziyyətidir. Bu tip çəpgözlük daha nadir görülür.

Aralıqlı Strabismus:

Gözlər yalnız bəzən çəp baxır və digər zamanlarda düzgün istiqamətə baxır. Stress, yorğunluq və ya diqqət mərkəzli fəaliyyətlər zamanı daha çox ortaya çıxa bilər.

Çəpgözlüyün Səbəbləri

Çəpgözlüyün dəqiq səbəbi həmişə müəyyən edilə bilməsə də, bir çox faktor buna səbəb ola bilər:

İrsi Faktörlər: Ailə tarixində çəpgözlük olan uşaqlarda bu problem daha çox ortaya çıxır.

Göz Əzələlərinin Qüsuru: Göz əzələlərinin və sinirlərinin zədələnməsi və ya düzgün inkişaf etməməsi çəpgözlüyə səbəb ola bilər.

Refraksiya Qüsurları: Miyopiya, hipermetropiya və astiqmatizm kimi refraksiya qüsurları da çəpgözlük riskini artıra bilər.

Neyrolojik Xəstəliklər: Serebral palsi, Daun sindromu və ya bəzi beyin şişləri və ya zədələri çəpgözlüyə səbəb ola bilər.

Zədələnmə və Travmalar: Baş və göz yaralanmaları gözlərin düzgün işləməməsinə səbəb ola bilər.

Digər Xəstəliklər və Şərtlər: Erken doğum, aşağı doğum ağırlığı, bəzi infeksiyalar və digər ümumi sağlamlıq problemləri də risk faktorları ola bilər.

Çəpgözlüyün Belirtiləri

Gözlərin fərqli istiqamətlərə baxması

Cüt görmə (diplopiya)

Gözləri bir nöqtəyə fokuslamaqda çətinlik

Başağrısı və göz yorğunluğu

Görməni yaxşılaşdırmaq üçün başın əyilməsi və ya bükülməsi

Göz qırpma və ya göz qapaqlarının tez-tez qırpılması

Diaqnoz

Çəpgözlük diaqnozu, göz mütəxəssisi tərəfindən aparılan hərtərəfli göz müayinəsi ilə qoyulur. Bu müayinədə gözlərin uyğunluğunu, görmə kəskinliyini, hər iki gözün birlikdə necə işlədiyini və ambliyopiyanın olub olmadığını təyin etmək üçün müxtəlif testlərdən istifadə olunur.

Çəpgözlüyün Müalicəsi

Çəpgözlük erkən müdaxilə tələb edən bir vəziyyətdir və müalicəsi səbəbinə və tipinə görə fərqlənir. Əsas müalicə üsulları bunlardır:

Eynək və Kontakt Linzalar:

Refraksiya qüsurları çəpgözlüyə səbəb olursa, düzgün reseptlə yazılmış eynək və ya kontakt linzalar problemin düzəldilməsinə kömək edə bilər.

Göz Yaması (Occlusion Therapy):

Ambliyopiyanın müalicəsi üçün yaxşı görən gözün önünə yamaq yerləşdirilərək zəif gözün çalışması təmin edilir.

Ortoptik Təlimlər və Görmə Terapiyası:

Göz əzələlərinin gücləndirilməsi və gözlər arasında düzgün koordinasiyanın bərpa edilməsi üçün xüsusi göz təlimləri və məşqlər təyin edilə bilər.

Botulinum Toksin İnyeksiyaları:

Göz əzələlərini müvəqqəti zəiflətmək üçün bəzi hallarda botoks inyeksiyaları tətbiq oluna bilər.

Cərrahi Müdaxilə:

Göz əzələlərinin mövqeyini və ya gücünü düzəltmək üçün cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər. Cərrahiyyə adətən ambliyopiya və refraksiya qüsurları kimi digər problemlər düzəldildikdən sonra düşünülür.

Uşaqlarda Çəpgözlüyün Erkən Müalicəsi

Erkən diaqnoz və müalicə, çəpgözlüyün uzunmüddətli təsirlərini önləmək üçün vacibdir. Görmə problemləri uşağın məktəb performansını və ümumi inkişafını təsir edə biləcəyi üçün mütəmadi göz müayinələri aparmaq önəmlidir. Valideynlər, uşaqlarının gözlərini normaldan fərqli şəkildə hərəkət etdiyini və ya görmə ilə bağlı hər hansı bir problem yaşadıqlarını gördükləri anda göz həkiminə müraciət etməlidirlər.