Çiyin və dirsək tendoniti (məsələn, tennis və qolfçu dirsəyi)
🔍 Tendonit nədir?
Tendonit, bir vətərin iltihablanması və ya qıcıqlanmasıdır. Adətən:
Təkrarlayan hərəkətlər
Yüksək güc tətbiqi
Duruş pozuntuları nəticəsində yaranır.
📌 Əsas səbəblər:
Səbəbİzah
Təkrarlayan hərəkətlərOfis işi, tikmə, mexaniki işlər, idman
Zəif duruş və biomekanikaQolu düzgün istifadə etməmək
Qəfil və ağır yüklənməİsinmədən məşq və ya ağırlıq qaldırmaq
Yaş artımıVətərlərin elastikliyinin azalması
Vətər üzərində təzyiq və dartılmaKompüter siçanı, ağır çanta və s.
🧠 1. Tennis Dirsəyi (Lateral epikondilit):
Əl və biləyin çöl tərəfini hərəkətə gətirən əzələlərin vətəri zədələnir.
Əsasən biləyi geriyə bükmə və fırlatma zamanı ağrı yaranır.
Əlamətlər:
Dirsəyin çöl tərəfində ağrı
Qol gücsüzlüyü
Ağır əşya tutarkən və ya əllə sıxdıqda ağrı
Yazı yazmaq və siçan istifadəsi ilə pisləşən simptomlar
🧠 2. Qolfçu Dirsəyi (Medial epikondilit):
Əlin içə doğru bükülməsində iştirak edən vətərlər zədələnir.
Daha çox içə çevirmə və sıxma hərəkətlərində ağrı olur.
Əlamətlər:
Dirsəyin iç tərəfində ağrı
Əl sıxarkən və ya əşyaları qaldırarkən çətinlik
Bəzən ağrı biləyə və barmaqlara qədər yayıla bilər
🧠 3. Çiyin Tendoniti (Rotator cuff tendoniti):
Çiyində supraspinatus, infraspinatus kimi əzələlərin vətərləri zədələnir.
Xüsusilə çiyini yuxarı qaldırarkən ağrı hiss olunur.
Əlamətlər:
Qolu qaldırmaqda çətinlik
Gecə çiyin ağrısı
Çiyin hərəkətində klikləmə və gücsüzlük
Saç daramaq, paltar geyinməkdə çətinlik
🩺 Diaqnoz necə qoyulur?
Fiziki testlər: Cozen, Mill’s, Golfer’s test (dirsək); Neer və Hawkins testi (çiyin)
USM (ultrasəs) və ya MRT: Vətərin zədələnmə dərəcəsini göstərir
Rentgen: sümük problemlərini istisna etmək üçün
🛠 Müalicə üsulları:
🧊 1. Kəskin mərhələdə (ilk 7–10 gün):
İstirahət və hərəkət məhdudiyyəti
Buz tətbiqi (gündə 2–3 dəfə, 15–20 dəqiqə)
NSAİİ dərmanlar (iltihab əleyhinə)
💪 2. Subakut mərhələdə:
Fizioterapiya:
Ultrason, lazer, TENS
Eksentrik məşqlər (vətərin dartılaraq gücləndirilməsi)
Stretching (uzatma) və izometrik məşqlər
Ortqol bandı və ya dirsək dəstəyi istifadə oluna bilər
💉 3. İnvaziv üsullar:
Kortizon inyeksiyası (əgər konservativ müalicəyə cavab vermirsə)
PRP (trombosit zəngin plazma) inyeksiyası
Cərrahi müdaxilə – çox nadir hallarda (xroniki və ağır hallarda)
🧘♀️ Evdə edilə biləcək sadə məşqlər:
Tennis dirsəyi üçün:
Bilək ekstensor uzatma: Biləyi içəriyə doğru çəkərək uzatmaq
Əlin arxa tərəfini masa üstünə qoyaraq yüngül təzyiqlə dartmaq
Əlin üstünü aşağı basmaqla 15 saniyəlik uzatmalar
Qolfçu dirsəyi üçün:
Biləyin iç tərəfini dartmaq: Əli uzadıb barmaqları yuxarı doğru çəkin
Kauçuk bantla içəri fırlatma və gücləndirmə məşqləri
Çiyin tendoniti üçün:
Pendulum məşqi
Barmaqla divarda “yuxarı qalxma” hərəkəti
T-band ilə rotator cuff məşqləri (ağrısız dövrdə)
✅ Profilaktika:
İş və idman öncəsi isinmə hərəkətləri
Əl və qol əzələlərini gücləndirmək
Ergonomik iş mühiti (siçan, klaviatura, masa)
Uzunmüddətli eyni hərəkətlərdən çəkinmək
Duruş pozuntularını düzəltmək
❗️ Həkimə nə zaman müraciət etməli?
Ağrı 2 həftədən uzun çəkirsə
Gecə ağrısı, əzələdə gücsüzlük varsa
Günlük işləri görməkdə çətinlik yaranırsa
Qol hərəkəti pisləşirsə və ya yayılırsa (çiyin → bilək)