Dəyişiklik mümkündürmü?

Dəyişiklik niyə mümkündür?

1. Beynin plastisliyi (neuroplasticity)

Beyin hüceyrələri və neyron şəbəkələri yeni öyrənmə və təcrübələr vasitəsilə dəyişə və yenidən qurula bilər.

Məsələn, yeni vərdişlər, fərqli düşüncə tərzi və yeni bacarıqlar əldə etdikdə beyin yeni sinir yolları qurur.

2. Şüurlu qərar və niyyət

Davranış və emosional dəyişikliklər üçün insanın şəxsi istəyi və niyyəti vacibdir.

İnsan fərqindəlik və özünü dərk yolu ilə tədricən istədiyi istiqamətdə dəyişə bilər.

3. Dəyişiklik mərhələləri

Dəyişmək birdən olmur, adətən aşağıdakı mərhələlərdən keçər:

Fərqindəlik (problem və ya istək dərk edilir)

Hazırlıq (dəyişiklik üçün planlama və niyyət)

Hərəkət (konkret addımlar və məşqlər)

Sabitləşdirmə (dəyişilən davranış və ya düşüncənin gündəlik həyatın bir hissəsinə çevrilməsi)

4. Davranış və düşüncə tərzinin dəyişdirilməsi

Koqnitiv-davranışçı terapiya (CBT) və digər psixoloji yanaşmalar göstərir ki, düşüncə nümunələrini və davranışları dəyişdirməklə emosional vəziyyəti yaxşılaşdırmaq mümkündür.

Dəyişmənin çətinlikləri nədir?

Köhnə vərdişlərin və inancların gücü – illərlə davam edən davranış və inanclar dəyişməkdə müqavimət göstərə bilər.

Qorxu və qeyri-müəyyənlik – “Dəyişə bilərəmmi?” və ya “Mən bu dəyişikliyi bacararammı?” kimi suallar.

Ətraf mühit faktorları – dəstəksiz sosial mühit bəzən dəyişiklik prosesini yavaşlada bilər.

Dəyişmək üçün əsas amillər

Motivasiya və şəxsi istək

Kiçik və real hədəflər qoymaq

Davamsızlıqdan qorxmamaq (dəyişmək prosesində bəzən geri addımlar atmaq normaldır)

Sosial dəstək (dostlar, ailə və ya mütəxəssis yardımı)

Səbr və ardıcıllıq

Yekun

Həm psixoloji, həm də elmi tədqiqatlar təsdiqləyir ki, insan beyni və düşüncə sistemi dəyişə bilir və özünü inkişaf etdirmək, zərərli vərdişlərdən qurtulmaq və yeni bacarıqlar qazanmaq hər yaşda mümkündür.