Niyə zəhərli əlaqələr davam edir?
Zəhərli münasibətlərin niyə davam etməsinin əsas səbəbləri
1. Emosional asılılıq
Zəhərli münasibətdə olan fərd partnyoruna emosional olaraq həddindən artıq bağlana bilər.
“Onsuz yaşaya bilmərəm”, “O dəyişəcək” kimi düşüncələr bağımlılığı gücləndirir.
2. Özünə dəyər və özünə hörmət azlığı
Düşük özünə hörmət münasibətdə qalan fərdin özünü bu cür münasibətə layiq hiss etməsinə səbəb ola bilər.
“Mənim daha yaxşısını tapmağa haqqım yoxdur” düşüncəsi yaygındır.
3. Çarəsizliyi öyrənmə (learned helplessness)
İnsan uzun müddət nəzarətsiz və aciz vəziyyətdə qalırsa, bu hal passivlik və çıxış yolu olmadığını düşünməyə səbəb olur.
“Onsuz da fərqi yoxdur, necə olsa eyni olacaq” şəklində qəbul edilmiş acizlik inkişaf edə bilər.
4. Manipulyasiya və psixoloji təzyiq
Zəhərli münasibətdə manipulyator tərəf günahkarlıq hissi yaratmaq, vicdan sömürüsü və təhqir-edici/idealizasiya dövrü ilə qarşı tərəfi nəzarətdə saxlaya bilər.
Münasibət “güclü emosional dövrlərlə” (çox yaxşı və çox pis hallar) dəyişir.
5. Tək qalmaq qorxusu
Tək qalmaq və ya yeni münasibət qurmaq qorxusu bəzi insanlarda tanış olan zəhərli münasibətdə qalmağa üstünlük verməyə səbəb olur.
6. Sosial və ailəvi təzyiq
Ailə, cəmiyyət və ya uşaqlar naminə münasibəti davam etdirmək hissi.
“Boşanma və ya ayrılıq qəbul olunmaz” stereotipi.
7. Partnyorun dəyişəcəyinə ümid
“Bu dəfə söz verdi dəyişəcək” və ya “Bunu məndən çox sevir, sadəcə hazırda çətindir” düşüncəsi uzun müddət ümidlə gözləmə davranışına səbəb olur.
8. Maliyyə və praktiki asılılıq
Maddi asılılıq və ya birgə ev, övlad, mülkiyyət kimi səbəblər də zəhərli münasibəti uzada bilər.
Bu münasibətlərdən qopmaq niyə çətindir?
Emosional dövrə: Partnyor bir anda təhqir edici, digər anda şirin və anlayışlı ola bilər (toxik münasibətlərdə “balayı dövrü”).
Qorxu və təhlükəsizlik narahatlığı: Ayrıldıqdan sonra zərər görmək və ya təhdid qorxusu.
Qeyd:
Zəhərli münasibətlər bir çox hallarda dövri olaraq emosional istismar və manipulyasiya üzərində qurulur, və fərdin sağalması və bu dövrdən çıxması üçün əməkdaşlıq, sosial dəstək və bəzən peşəkar yardım tələb oluna bilər.