Yoluxucu / yoluxucu səfeh xəstəlikləri
Yoluxucu Səfeh Xəstəlikləri
1. Qızılca (Rubeola)
Səbəbkar: Qızılca virusu (Morbillivirus).
Yoluxma Yolu: Hava-damcı yolu ilə, öskürmə və ya asqırma ilə.
Simptomlar: Yüksək qızdırma, öskürək, burun axıntısı, konjonktivit, ağız içində Koplik ləkələri, üz və bədəndə qırmızı döküntülər.
Müalicə: Simptomatik müalicə (ateş düşürücülər, maye qəbulunu artırmaq), istirahət. Peyvənd ilə qarşısının alınması (MMR peyvəndi).
2. Qızılca (Scarlet Fever)
Səbəbkar: Streptokok bakteriyası (Streptococcus pyogenes).
Yoluxma Yolu: Hava-damcı yolu ilə, təmas və çirklənmiş əşyalar vasitəsilə.
Simptomlar: Boğaz ağrısı, yüksək qızdırma, baş ağrısı, dil üzərində ağ örtük, dilin qırmızı və qabarıq olması (çiyələk dili), döküntülər bədənə yayılır.
Müalicə: Antibiotiklər (penisilin və ya amoksisilin), simptomatik müalicə.
3. Çiçək Xəstəliyi (Varicella)
Səbəbkar: Varicella-zoster virusu (VZV).
Yoluxma Yolu: Hava-damcı yolu ilə, birbaşa təmas və çirklənmiş əşyalar vasitəsilə.
Simptomlar: Yüksək qızdırma, baş ağrısı, yorğunluq, dəridə qaşıntılı, maye ilə dolu veziküllər, döküntülər bədəndə yayılır.
Müalicə: Antiviral dərmanlar (asiklovir), simptomatik müalicə. Peyvənd ilə qarşısının alınması.
4. Rubella (Alman Qızılcası)
Səbəbkar: Rubella virusu.
Yoluxma Yolu: Hava-damcı yolu ilə, öskürmə və ya asqırma ilə.
Simptomlar: Yüngül qızdırma, baş ağrısı, burun axıntısı, limfa düyünlərinin şişməsi, üz və bədəndə incə qırmızı döküntülər.
Müalicə: Simptomatik müalicə. Peyvənd ilə qarşısının alınması (MMR peyvəndi).
5. Beşinci Xəstəlik (Erythema Infectiosum)
Səbəbkar: Parvovirus B19.
Yoluxma Yolu: Hava-damcı yolu ilə, birbaşa təmas.
Simptomlar: Yüngül qızdırma, baş ağrısı, burun axıntısı, üz üzərində qırmızı, yanaqlarda “şapalaq izləri” kimi döküntülər, bədəndə döküntülər.
Müalicə: Simptomatik müalicə, istirahət.
6. Hand, Foot, and Mouth Disease (HFMD)
Səbəbkar: Coxsackievirus A16 və Enterovirus 71.
Yoluxma Yolu: Nəcisdən-əllərə, hava-damcı yolu ilə, çirklənmiş əşyalar vasitəsilə.
Simptomlar: Yüksək qızdırma, boğaz ağrısı, ağız içində ağrılı yaralar, əl və ayaqlarda veziküllər, döküntülər.
Müalicə: Simptomatik müalicə, maye qəbulunu artırmaq, ağız yaralarını yüngülləşdirici vasitələr.
Qarşısının Alınması və Müalicə
Peyvəndlər
MMR Peyvəndi: Qızılca, rubella və epidemik parotit üçün.
Varicella Peyvəndi: Çiçək xəstəliyi üçün.
Difteriya, Tetanoz və Boğmaca Peyvəndi: Bəzi bakterial səfeh xəstəliklərinin qarşısını almaq üçün.
Higiyena
Əllərin Yuyulması: Nizamlı olaraq əllərin sabun və su ilə yuyulması.
Maska İstifadəsi: Xəstəliklərin yayıldığı dövrlərdə maska taxmaq.
Dezinfeksiya: Əşyaların və səthlərin dezinfeksiya edilməsi.
Simptomatik Müalicə
Ateş düşürücülər: Qızdırmanı azaltmaq üçün (məsələn, asetaminofen, ibuprofen).
Antiviral Dərmanlar: Bəzi viral infeksiyalar üçün (məsələn, asiklovir).
Antibiotiklər: Bakterial infeksiyalar üçün (məsələn, penicillin).
İstirahət və Maye Qəbulu
İstirahət: Xəstəlik dövründə kifayət qədər istirahət etmək.
Maye Qəbulu: Dehidrasiyanın qarşısını almaq üçün bol maye içmək.
Yoluxucu səfeh xəstəliklərinin qarşısının alınması üçün peyvəndlərdən istifadə, yaxşı gigiyena təcrübələri və müntəzəm tibbi yoxlamalar vacibdir. Xəstəlik əlamətləri görünəndə dərhal tibbi yardım almaq və uyğun müalicə almaq xəstəliyin daha ciddi nəticələrinin qarşısını ala bilər.