Depressiv pozğunluqlar və onların simptomları

Depressiv Pozğunluqlar Haqqında Ümumi Məlumat

Depressiv pozğunluqlar, fərdin emosional vəziyyətinə, fiziki sağlamlığına və gündəlik fəaliyyətinə ciddi təsir göstərən mürəkkəb psixi sağlamlıq problemləridir. Bu vəziyyət sadəcə keçici bir kədər hissi deyil, peşəkar yanaşma tələb edən klinik bir diaqnozdur. Müxtəlif formaları olan bu pozğunluğun vaxtında müəyyən edilməsi, effektiv müalicə prosesi üçün həyati əhəmiyyət kəsb edir.

Əsas Depressiv Pozğunluq Növləri

Depressiya fərqli formalarda təzahür edə bilər və hər bir növün özünəməxsus xüsusiyyətləri mövcuddur. Əsas növlər aşağıdakılardır:

• Major Depressiv Pozğunluq (Klinik depressiya): Ən yayılmış və ciddi depressiv pozğunluq formasıdır. Bu vəziyyət fərdin gündəlik həyat keyfiyyətini ciddi şəkildə aşağı salır.
• Distrofiya: Yüngül, lakin uzunmüddətli depressiya növüdür. Simptomlar daha yüngül olsa da, iki ildən çox davam edə bilər. İnsan adətən özünü uzun müddət "sadəcə həmişə yorğun və maraqsız" hiss edir.
• Bipolyar Pozğunluq: Keçmişdə manik-depressiv pozğunluq kimi tanınan bu hal, həm depressiv epizodlar, həm də mani (həddindən artıq enerjili dövrlər) ilə xarakterizə olunur.
• Postpartum Depressiya: Doğuşdan sonra qadınlarda baş verə bilən haldır. Körpə ilə əlaqə qurmaqda çətinlik, ağlama tutmaları və dərin günahkarlıq hissi ilə müşayiət olunur.
• Sezonlu Affektiv Pozğunluq (SAD): Ən çox payız və qış aylarında, gün işığının azalması ilə bağlı yaranır. Bahar və yay aylarında simptomlar adətən azalır.

Depressiyanın Əsas Simptomları

Bir vəziyyətin depressiv pozğunluq hesab edilməsi üçün simptomların ən azı 2 həftə davam etməsi və gündəlik həyatı pozması şərtdir. Simptomlar dörd əsas kateqoriyada qruplaşdırılır:

1. Duyğu Vəziyyəti

• Davamlı kədər, boşluq və ümidsizlik hissi.
• Asanlıqla ağlama və ya tez qıcıqlanma/əsəbləşmə halları.
• Əvvəllər zövq verən fəaliyyətlərə qarşı marağın və zövq alma qabiliyyətinin itməsi.

2. Fiziki Simptomlar

• Yuxusuzluq problemi və ya həddindən artıq çox yatmaq.
• Enerji çatışmazlığı və daimi yorğunluq hissi.
• İştahın kəskin artması və ya azalması, buna bağlı olaraq çəki dəyişiklikləri.

3. Psixoloji Simptomlar

• Özünə qarşı mənfi düşüncələr və yersiz özünü günahlandırma.
• Diqqəti toplamaqda və konsentrasiyada çətinlik.
• Ölüm və ya intihar düşüncələri (bu, ciddi xəbərdarlıq əlaməti hesab olunur).

4. Davranış Simptomları

• Sosial əlaqələrdən uzaqlaşmaq və təcrid olunmaq.
• Aktivlikdən və sevilən hobbilərdən geri çəkilmək.

Depressiv Pozğunluqların Müalicə Üsulları

Depressiv pozğunluqlar peşəkar dəstək ilə müalicə edilə bilən vəziyyətlərdir. Müalicədə əsasən aşağıdakı yanaşmalardan istifadə olunur: