Diabet
Diabetin Növləri
- Tip 1 Diabet: Bu növ, bədənin öz bətnindəki pankreas hüceyrələrinə hücum edərək insulin istehsalını tamamilə dayandırdığı autoimmun bir xəstəlikdir. Tipik olaraq gənclikdə başlayır.
-
Tip 2 Diabet: Bu daha yaygın olan növüdür və bədənin insulinə qarşı həssaslığının azalması ilə xarakterizə olunur. Əsasən yetkinlik dövründə meydana gəlir və yaşam tərzinə bağlı amillərlə əlaqəlidir.
-
Gestasyonel Diabet: Hamiləlik zamanı meydana gələn bu növ, hamilə qadınlarda qan şəkər səviyyələrinin yüksəlməsinə səbəb olur. Doğumdan sonra adətən yox olur, lakin gələcəkdə Tip 2 diabet riskini artırır.
Simptomlar
Diabetin ümumi simptomları aşağıdakılardır:
- Tez-tez sidik çıxarma
- Anormal susuzluq və quru ağız
- Halsızlıq və yorğunluq
- Görmədə bulanıqlıq
- Yavaş iyiləşən yaralar
- Dəridə qaşınma və infeksiyalar
- Qeyri-adi kilo itirmə (Tip 1 diabetdə daha çox müşahidə edilir)
Təşhis
Diabetin təşhisi üçün qan testləri istifadə edilir:
- Açlıq qan şəkər testi
- Oral qlikoz tolerantlıq testi
- HbA1c testi (son 2-3 ay ərzində orta qan şəkər səviyyəsini ölçən test)
Müalicə və İdarəetmə
- Tip 1 Diabet: Gündəlik insulin inyeksiyaları və qan şəkər səviyyələrinin diqqətlə izlənilməsi tələb olunur.
- Tip 2 Diabet: Dərmanlar, sağlam qidalanma, düzgün fiziki aktivlik və kilo idarəetməsi ilə nəzarət altına alına bilər.
- Gestasyonel Diabet: Hamiləlik dövründə qidalanma və fiziki aktivliyin idarə edilməsi, zərurət halında insulin müalicəsi.
Qorunma və Fərqindəlik
Tip 2 diabetin qarşısını almaq üçün sağlam qidalanma, mütəmadi fiziki aktivlik və sağlam kilo qorumaq vacibdir. Tip 1 diabetin qarşısını almaq üçün bilinən bir yol yoxdur, lakin erkən təşhis və effektiv müalicə xəstəliyin idarə olunmasında mühüm rol oynayır. Diabetli insanlar üçün düzgün qan şəkər səviyyələrinin saxlanılması və müntəzəm tibbi yoxlamaların aparılması xüsusilə vacibdir.