Diabet nədir və ondan necə qorunmaq olar?
Diyabetin iki əsas növü var: 1-ci tip və 2-ci tip diyabet. 1-ci tip diyabet, əsasən uşaqlarda və gənclərdə rast gəlinən, bədənin özü tərəfindən insülin istehsalının tamamilə dayandırılması ilə xarakterizə olunan bir vəziyyətdir. 2-ci tip diyabet isə daha çox böyüklərdə görülən və bədənin insülinə qarşı müqavimətinin artması ilə bağlı olan bir vəziyyətdir.
Diyabetin simptomları arasında tez-tez sidik çıxarma, aşırı susuzluq, kilo itirilməsi, yorğunluq, görüşdə bulanıqlıq və yaraların yavaş sağalması var. Bu simptomlar yavaş-yavaş inkişaf edə bilər və bəzən xəstəlik ilkin mərhələdə fərq edilməyə bilər.
Diyabetin diaqnozu qan testləri ilə edilir. Bu testlər, qan şəkəri səviyyəsinin müəyyən edilməsi üçün nəzərdə tutulmuşdur. Diyabetin müalicəsi xəstəliyin növünə və xəstənin fərdi ehtiyaclarına uyğun olaraq fərqlənir.
1-ci tip diyabet üçün əsas müalicə insülin terapiyasıdır. Insülin, süni yollarla xəstəyə verilərək qan şəkərini tənzimləməyə kömək edir. Insülinin dozası xəstənin yaşına, kilosuna və qan şəkəri səviyyəsinə uyğun olaraq təyin edilir.
2-ci tip diyabetdə isə əsas məqsəd bədənin insülinə olan həssaslığını artırmaq və qan şəkəri səviyyəsini tənzimləməkdir. Bu məqsədlə tətbiq olunan müalicələr arasında ağızdan alınan hipoglisemik dərmanlar, sağlam qidalanma və düzgün fiziki aktivlik yer alır.
Həm 1-ci, həm də 2-ci tip diyabetdə sağlam bir həyat tərzi qurulması çox vacibdir. Bu, düzgün qidalanma, düzənli fiziki aktivlik və düzgün kilo idarə etməyə əsaslanır. Sağlam qidalanma, qan şəkərini tənzimləməyə kömək edərək diyabetin idarə olunmasında əsas rol oynayır.
Diyabetin komplikasiyalarını qarşısını almaq üçün qan şəkəri səviyyəsinin düzgün idarə edilməsi vacibdir. Qan şəkəri səviyyəsinin həddindən artıq yüksək və ya çox aşağı olması ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər, məsələn, ürək xəstəlikləri, görmə problemləri, böyrək xəstəlikləri və sinir zədələnməsi.
Son olaraq, diyabet xəstələri üçün düzgün tibbi qayğının təmin edilməsi, mütəmadi tibbi müayinələrin keçirilməsi və xəstəliyin idarəsi üçün təhsilin əhəmiyyəti böyükdür. Diyabet, həyat boyu idarə edilən bir xəstəlikdir və xəstələrin öz sağlamlıqlarına qulluq etməsi, müalicə və qidalanma planlarına sadiq qalması xəstəliyin uğurla idarə olunmasında mühüm rol oynayır.