Diqqət əskikliyi və hiperaktiv pozuntu
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
DEHB (Diqqət Çatışmazlığı və Hiperaktivlik Pozuntusu) Nədir?
DEHB (Diqqət Çatışmazlığı və Hiperaktivlik Pozuntusu), fərdin gündəlik həyatına, akademik nailiyyətlərinə və sosial münasibətlərinə təsir edən nevroloji bir vəziyyətdir. Bu vəziyyət əsasən diqqət dağınıqlığı, həddindən artıq hərəkətlilik və impulsivlik kimi üç əsas qrupda özünü büruzə verir. Erkən diaqnoz və müdaxilə, DEHB ilə yaşayan fərdlərin həyat keyfiyyətini artırmaq üçün ən kritik amildir.
DEHB-nin Əsas Simptomları
DEHB simptomları fərddən fərdə fərqlilik göstərə bilər və adətən aşağıdakı üç kateqoriya üzrə qruplaşdırılır:
1. Diqqət Çatışmazlığının Simptomları
Bu kateqoriyaya aid olan fərdlər diqqəti cəmləməkdə və tapşırıqları tamamlamaqda ciddi çətinliklər yaşayırlar:
- Detallara diqqət yetirməkdə çətinlik çəkmək.
- Xarici amillər tərəfindən asanlıqla diqqətin yayındırılması.
- Tapşırıqları və müəyyən fəaliyyətləri yerinə yetirməkdə çətinlik.
- Qarşı tərəfi dinləyərkən diqqət yetirməkdə çətinlik çəkmək.
- Gündəlik işləri unutmaq.
2. Hiperaktivliyin Simptomları
Hiperaktivlik, fərdin daxili bir narahatlıq hissi ilə daim hərəkət etmək ehtiyacı duymasıdır:
- Daim hərəkətdə olmaq və dincələ bilməmək.
- Oturarkən ayaqları silkələmək və ya oturacaqda davamlı dönmək.
- Vəziyyət tələb etmədiyi halda belə həddindən artıq danışmaq.
- Sakit oyunlar oynamaqda və ya sakit fəaliyyətlərdə iştirak etməkdə çətinlik.
3. İmpulsivliyin Simptomları
İmpulsivlik, nəticələrini düşünmədən hərəkət etmək meylidir:
- Öz növbəsini gözləməkdə çətinlik çəkmək.
- Düşünmədən hərəkət etmək.
- Başqalarının söhbətlərini kəsmək və ya müdaxilə etmək.
- Təhlükəli hərəkətlər etməyə meyllilik.
DEHB Müalicə Seçimləri və İdarə Edilməsi
DEHB-nin effektiv idarə edilməsi üçün müxtəlif müalicə variantları mövcuddur. Ən yaxşı nəticələr adətən bu üsulların kombinasiyası ilə əldə edilir:
| Müalicə Üsulu | Məqsədi və Təsviri |
|---|---|
| Dərman Müalicəsi | Simptomları idarə etmək üçün stimullaşdırıcı və ya stimullaşdırıcı olmayan dərmanlar istifadə olunur. |
| Davranış Terapiyası | Özünə nəzarət, problem həll etmə və davranış dəyişdirmə strategiyalarını öyrədir. |
| Psixo-təhsil | Fərdi və ailəni DEHB haqqında məlumatlandıraraq vəziyyəti anlamağı asanlaşdırır. |
| Mühit Dəstəyi | Məktəbdə və iş yerində müvafiq tədbirlərin görülməsi üçün məlumatlılığın artırılması. |
Müalicədə Multidissiplinar Yanaşma
Dərman müalicəsi, fərdi simptomların şiddətinə və orqanizmin reaksiyasına əsasən tamamilə fərdiləşdirilir. Bununla yanaşı, ailə terapiyası və valideyn təhsili müalicənin ayrılmaz bir hissəsidir. Məktəbdə müəllimlərin, iş yerində isə işəgötürənlərin məlumatlı olması fərdin sosial və peşəkar uğuruna birbaşa töhfə verir.
DEHB-nin effektiv idarə edilməsi fərdin akademik və sosial uğurunu əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşdırır. Simptomlar müşahidə edildikdə, vaxt itirmədən həkimə müraciət etmək ən doğru addımdır.
