Divaralığı şişləri
Divaralığı şişləri, ya da tibbi adı ilə herniyalar, bədənin bir hissəsindəki toxumanın ümumiyyətlə qarın divarından kənar bir hissəyə doğru çıxması və şişməsi halıdır. Bu vəziyyət, qarın divarının zəifləmiş və ya zədələnmiş bir sahəsində baş verir. Herniyalar əsasən qarın bölgəsində olur, lakin fərqli yerlərdə də meydana gələ bilər.
Herniyanın Növləri
- İnguinal Herni: Ən çox rastlanılan herniya növüdür. Bu, qarın toxumasının kasığa doğru çıxmasıdır.
- Umbilikal Herni: Göbək bölgəsində meydana gəlir və adətən körpələrdə və ya hamilə qadınlarda görülür.
- İncisional Herni: Əvvəlki cərrahiyyə yaraları ətrafında inkişaf edə bilər.
- Femoral Herni: Kasık bölgesinin aşağı hissəsində, üst bacağın yuxarı hissəsində inkişaf edir. Qadınlarda daha çox rast gəlinir.
- Hiatal Herni: Bu növ mədənin bir hissəsinin diafragma vasitəsilə göğüs boşluğuna keçməsi ilə xarakterizə olunur.
Səbəbləri və Risk Faktorları
Herniyanın səbəbləri və risk faktorları aşağıdakılardır:
- Genetik Amillər: Ailədə herniya tarixçəsi riski artırır.
- Yaşlanma: Qarın divarının zəifləməsi ilə bağlıdır.
- Qaldırmaq və Fiziki Zorlanma: Ağır şeyləri qaldırmaq və ya intensiv fiziki fəaliyyət herniya riskini artırır.
- Hamillik: Hamiləlik zamanı qarın divarına olan təzyiq artır.
- Obezite: Çəki artımı qarın divarına əlavə təzyiq yaradır.
- Xroniki Öskürək və ya Qəbizlik: Mütəmadi təzyiq artımı riski artırır.
Simptomlar
Herniyanın simptomları müxtəlif ola bilər:
- Görünən Şiş: Qarın və ya kasık bölgəsində görünən şiş.
- Ağrı və ya Rahatsızlıq: Xüsusilə qaldırmaq və ya uzun müddət ayakda durmaq zamanı hiss edilə bilər.
- Hazımsızlıq və ya Qəbizlik: Hiatal herniyada yaygındır.
Müalicə
Herniyanın müalicəsi, onun ölçüsünə, növünə və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə bağlıdır:
- Konservativ Müalicə: Kiçik və simptomsuz herniyalar üçün tətbiq edilə bilər.
- Cərrahi Müdaxilə: Ağrılı və ya böyüyən herniyalar üçün tətbiq edilir. Cərrahi müdaxilə ilə herniya düzəldilir və qarın divarı gücləndirilir.
Herniya müalicə edilmədikdə ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər, xüsusilə də əgər herniyalı toxuma qısqanırsa (inkarserasiya) və ya qan dövranı pozulursa (strangulasiya). Bu səbəblə, herniya şübhəsi olan xəstələrə tibbi məsləhət almaq tövsiyə edilir.