Divaralığı şişləri
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Herniya Nədir və Hansı Növləri Mövcuddur?
Herniya, daxili orqanların və ya toxumaların onları saxlayan əzələ divarındakı zəif nöqtədən kənara çıxması nəticəsində yaranan tibbi vəziyyətdir. Xalq arasında yırtıq kimi də tanınan bu hal, bədənin müxtəlif nahiyələrində meydana gələ bilər və fərqli xüsusiyyətlərə malikdir.
Ən çox rast gəlinən herniya növləri aşağıdakılardır:
- İnguinal Herni: Ən geniş yayılmış növdür; qarın toxumasının kasıq nahiyəsinə doğru çıxması ilə xarakterizə olunur.
- Umbilikal Herni: Göbək bölgəsində yaranır. Bu növə adətən körpələrdə və ya hamilə qadınlarda rast gəlinir.
- İncisional Herni: Daha əvvəl keçirilmiş cərrahi əməliyyat çapıqlarının ətrafında inkişaf edən yırtıqlardır.
- Femoral Herni: Kasıq bölgəsinin aşağı hissəsində, budun yuxarı nahiyəsində inkişaf edir. Bu növ qadınlarda daha çox müşahidə olunur.
- Hiatal Herni: Mədənin bir hissəsinin diafraqma vasitəsilə döş boşluğuna keçməsi vəziyyətidir.
Herniyanın Səbəbləri və Risk Faktorları
Herniyanın inkişafı həm anadangəlmə zəifliklərdən, həm də zamanla qazanılmış faktorlardan asılı ola bilər. Qarın divarına düşən təzyiqin artması əsas tətikləyici amildir.
Əsas risk faktorlarını aşağıdakı cədvəldə nəzərdən keçirə bilərsiniz:
| Faktor Kateqoriyası | Təsviri |
|---|---|
| Genetik Amillər | Ailə tarixində herniya olan şəxslərdə risk daha yüksəkdir. |
| Yaşlanma | Zamanla qarın divarının təbii olaraq zəifləməsi. |
| Fiziki Gərginlik | Ağır yük qaldırmaq və ya intensiv fiziki fəaliyyətlər. |
| Fizioloji Dəyişikliklər | Hamiləlik və obezite (artıq çəki) nəticəsində yaranan daxili təzyiq. |
| Xroniki Problemlər | Davamlı öskürək və ya xroniki qəbizlik zamanı yaranan gərginlik. |
Herniyanın Əsas Simptomları Nələrdir?
Herniyanın əlamətləri yırtığın növünə və yerləşdiyi nahiyəyə görə dəyişə bilər. Erkən diaqnoz üçün aşağıdakı simptomlara diqqət yetirilməlidir:
- Görünən Şişkinlik: Qarın və ya kasıq bölgəsində əllə hiss edilən və ya gözlə görünən qabarıqlıq.
- Ağrı və Narahatlıq: Xüsusilə ağır yük qaldırdıqda və ya uzun müddət ayaqüstə qaldıqda artan ağrı hissi.
- Həzm Problemləri: Hiatal herniya hallarında tez-tez rast gəlinən hazımsızlıq və ya qəbizlik şikayətləri.
Herniya Müalicəsi və Cərrahi Müdaxilə
Herniyanın müalicə üsulu; yırtığın ölçüsünə, növünə və xəstənin ümumi sağlamlıq vəziyyətinə əsasən müəyyən edilir. Müalicə olunmayan herniyalar ciddi fəsadlara yol aça bilər.
Müalicə Metodları
- Konservativ Müalicə: Kiçik ölçülü və hər hansı narahatlıq yaratmayan (simptomsuz) herniyalar üçün həkim nəzarəti altında tətbiq edilə bilər.
- Cərrahi Müdaxilə: Ağrılı, böyüyən və ya risk daşıyan herniyalar üçün mütləqdir. Əməliyyat zamanı herniya düzəldilir və zəifləmiş qarın divarı gücləndirilir.
Vacib Xəbərdarlıq: Herniya müalicə edilmədikdə, toxumanın sıxılması (inkarserasiya) və ya qan dövranının pozulması (strangulasiya) kimi həyati təhlükə yaradan fəsadlar inkişaf edə bilər. Bu səbəbdən, herniya şübhəsi yarandıqda vaxt itirmədən peşəkar tibbi məsləhət almaq tövsiyə olunur.
