Diz Əhənglənməsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Diz Əhənglənməsi Nədir və Kimlərdə Görülür?
Diz əhənglənməsi (artrit), oynaq qığırdaqlarının zamanla aşınması və funksiyasını itirməsi nəticəsində yaranan xroniki bir xəstəlikdir. Bu vəziyyətin yaranmasında bir çox fərqli amil rol oynasa da, xüsusilə müəyyən risk qrupları daha böyük təhlükə altındadır. Xəstəliyin qarşısını almaq və ya effektiv müalicə etmək üçün onun kökündə duran səbəbləri düzgün anlamaq vacibdir.
Diz Artritinin Əsas Səbəbləri
Diz artritinin ən əhəmiyyətli iki səbəbi irəliləyən yaş və artıq çəki faktorudur. Yaş artdıqca oynaq qığırdaqları təbii olaraq köhnəlir və bu prosesə digər amillər də əlavə olunduqda kalsifikasiya qaçılmaz hala gəlir.
Həddindən artıq çəki, diz oynağına düşən yükü normadan çox artıraraq qığırdaqların daha sürətlə aşınmasına səbəb olur. Aşağıdakı cədvəldə çəkinin diz oynağına təsiri aydın şəkildə göstərilmişdir:
| Faktor | Diz Oynağına Təsiri |
|---|---|
| Normal Çəki | Oynaqlar təbii yük balansını qoruyur |
| Artıq Çəki | Hər 1 kq artıq çəki dizdəki yükü 3 dəfə artırır |
| Nəticə | Qığırdaqların daha tez və şiddətli aşınması |
Risk Faktorları və Digər Səbəblər
Artrit yalnız yaşlı və çəkili şəxslərdə deyil, gənc və normal bədən çəkisinə malik insanlarda da görülə bilər. Genetik faktorlar, əzələ zəifliyi və ya keçmişdə yaşanan zədələr bu xəstəliyin yaranma riskini artırır. Diz əhənglənməsinə səbəb olan bütün amillər bunlardır:
- Yaşlılıq
- Həddindən artıq çəki
- Ailəvi (genetik) amillər
- Fiziki travmalar (zərbə almaq)
- Əvvəlki liqament, qığırdaq və ya menisk zədələri
- Diz oynağının infeksiyası
- Revmatik xəstəliklər
Diz Əhənglənməsinin Müalicə Üsulları
Diz artritinin müalicə metodu xəstəliyin səviyyəsinə və xəstənin şikayətlərinə əsasən fərdi şəkildə müəyyən edilir. Tibbi praktikada əhənglənmə dərəcələri ağırlıq dərəcəsinə görə 4 sinfə (1-ci, 2-ci, 3-cü və 4-cü sinif) bölünür. Xəstəlik nə qədər erkən mərhələdə aşkar olunarsa, tətbiq edilən müalicələrin effektivliyi bir o qədər yüksək olur.
Diz Protezi Əməliyyatı Nə Zaman Lazımdır?
Terminal (son mərhələ) kalsifikasiya hallarında diz dəyişdirmə əməliyyatı zəruri ola bilər. Bu mərhələdə müalicə qərarı verilərkən xəstənin şikayətləri və həyat keyfiyyəti ön plana çıxır. Aşağıdakı hallarda diz protezi qaçılmaz hesab olunur:
- Qığırdaq qüsuru sizi yuxudan oyandıracaq qədər şiddətli ağrılara səbəb olursa.
- Diz hərəkətləri məhdudlaşır və gündəlik həyat fəaliyyətləriniz çətinləşirsə.
- Həyat rahatlığınız ciddi şəkildə azalıbsa.
- Sınanmış bütün qeyri-cərrahi üsullar nəticəsiz qalıbsa.
