Diz Əhənglənməsi
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Diz Əhənglənməsi Kimlərdə Görülür və Səbəbləri Nələrdir?
Diz əhənglənməsi (artrit), oynaq qığırdaqlarının zamanla aşınması və funksiyasını itirməsi ilə xarakterizə olunan xroniki bir vəziyyətdir. Bu xəstəliyin yaranmasında ən əhəmiyyətli iki faktor irəliləyən yaş və artıq çəki olaraq qəbul edilir. Yaş artdıqca qığırdaq toxuması təbii olaraq köhnəlir və digər risk faktorları ilə birləşdikdə kalsifikasiya qaçılmaz hala gəlir.
Çəki faktoru diz sağlamlığı üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir. Həddindən artıq çəki diz oynağına düşən yükü normadan çox artıraraq qığırdaqların daha sürətli aşınmasına yol açır. Elmi araşdırmalar göstərir ki, normaldan yuxarı olan hər bir kiloqram çəki, diz oynağına düşən yükü 3 dəfə artırır.
Diz Əhənglənməsinin Əsas Risk Faktorları
Artrit yalnız yaşlı və çəkili şəxslərdə deyil, gənc və normal çəkiyə malik insanlarda da müxtəlif səbəblərdən yarana bilər. Genetik faktorlar, əzələ zəifliyi və keçirilmiş travmalar bu riskləri formalaşdıran əsas elementlərdir. Diz əhənglənməsinin bütün səbəblərini aşağıdakı kimi sıralamaq mümkündür:
- Yaşlılıq: Zamanla oynaqların təbii aşınması.
- Həddindən artıq çəki: Oynaqlara düşən mexaniki yükün artması.
- Ailə (Genetik) amilləri: Genetik meyillilik.
- Travmalar: Diz nahiyəsinə alınan zərbələr.
- Keçirilmiş zədələr: Əvvəlki ligament, qığırdaq və ya menisküs zədələnmələri.
- İnfeksiyalar: Diz oynağında yaranan infeksion proseslər.
- Revmatik xəstəliklər: Oynaqlara təsir edən sistemik xəstəliklər.
Diz Əhənglənməsinin Müalicə Üsulları
Diz artritinin müalicə metodu xəstəliyin mərhələsinə və xəstənin fərdi şikayətlərinə əsasən müəyyən edilir. Tibbi praktikada əhənglənmə dərəcələri 4 mərhələyə bölünür (1-ci, 2-ci, 3-cü və 4-cü sinif). Xəstəlik nə qədər erkən mərhələdə (yumşaq səviyyədə) aşkar olunarsa, müalicə prosesi bir o qədər asan və effektiv olur.
Cərrahi Müalicə və Diz Protezi Nə Zaman Lazımdır?
Terminal (son mərhələ) kalsifikasiya hallarında çox vaxt diz dəyişdirmə əməliyyatı tələb olunur. Müalicə qərarı verilərkən xəstəliyin dərəcəsi ilə yanaşı, xəstənin həyat keyfiyyəti də nəzərə alınır. Aşağıdakı hallar diz protezi əməliyyatının qaçılmaz olduğunu göstərir:
| Vəziyyət | Təsviri |
|---|---|
| Şiddətli Ağrı | Qığırdaq qüsurunun xəstəni yuxudan oyandıracaq dərəcədə olması. |
| Hərəkət Məhdudiyyəti | Diz hərəkətlərinin azalması və gündəlik fəaliyyətlərin çətinləşməsi. |
| Həyat Keyfiyyəti | Həyat rahatlığının ciddi şəkildə aşağı düşməsi. |
| Müalicəyə Cavabsızlıq | Sınanmış qeyri-cərrahi üsulların nəticə verməməsi. |
