Doğuşa nəzarət üsulları
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Doğuşa Nəzarət Üsulları və Hamiləlikdən Qorunma Metodları
Arzuolunmaz hamiləliyin qarşısını almaq üçün müasir tibbdə müxtəlif doğuşa nəzarət üsulları mövcuddur. Bu metodlar fərdin sağlamlıq vəziyyətinə, həyat tərzinə və gələcək planlarına uyğun olaraq dəyişir. Hamiləlikdən qorunma yolları əsasən hormonal, bariyer, intrauterin, təbii və cərrahi olmaqla bir neçə qrupa bölünür.
1. Hormonal Üsullar
Hormonal kontraseptivlər, yumurtlamanı (ovulyasiya) dayandıraraq, spermanın yumurta ilə qarşılaşmasını önləyərək və ya uşaqlıq boynundakı seliyi qalınlaşdıraraq hamiləlik ehtimalını minimuma endirir.
- Oral Kontraseptivlər (Doğum nəzarət həbləri): Kombinə həblər (östrojen və progesteron) və Mini həblər (yalnız progestin) olmaqla iki yerə bölünür. Gündəlik istifadə tələb edir.
- Doğum Nəzarət Yaması (Patch): Hər həftə dəriyə yapışdırılır; üç həftə istifadə edildikdən sonra dördüncü həftə fasilə verilir.
- Vaginal Halqa (NuvaRing): Vaginaya yerləşdirilən çevik halqadır, hər üç həftədən bir dəyişdirilməlidir.
- İnyeksiya (Doğum Nəzarət İynəsi): Üç ayda bir dəfə vurulan progestin inyeksiyasıdır (məsələn, Depo-Provera).
- Hormonal İmplant: Üst qolun dərisi altına yerləşdirilir və 3-5 il ərzində qoruyuculuq təmin edir.
2. İntrauterin Üsullar (İUDs)
İntrauterin cihazlar (IUD), uzunmüddətli qorunma təmin etmək üçün mütəxəssis tərəfindən uşaqlıq daxilinə yerləşdirilən vasitələrdir.
| Üsul Növü | Təsir Mexanizmi | Effektivlik Müddəti |
|---|---|---|
| Mis İUD (Spiral) | Spermanı məhv edir, hormonal təsiri yoxdur | 10-12 il |
| Hormonal İUD | Uşaqlıq seliyini qalınlaşdırır | 3-7 il |
3. Bariyer Üsulları
Bariyer üsulları, spermanın yumurtaya çatmasını fiziki olaraq əngəlləyən metodlardır. Bu üsulların bəziləri həm də cinsi yolla keçən xəstəliklərdən (CYBH) qoruyur.
- Kişi Prezervativi: Lateks və ya poliuretandan hazırlanır; həm hamiləlikdən, həm də CYBH-lərdən qoruyur.
- Qadın Prezervativi: Vaginaya yerləşdirilən yumşaq borudur, yüksək qoruyuculuğa malikdir.
- Diyafram və Servikal Qapaq: Uşaqlıq boynunu fiziki olaraq bağlayır, çox vaxt spermisidlərlə birgə istifadə olunur.
- Spermisidlər: Spermanı zərərsizləşdirən kimyəvi maddələrdir (krem, jel, köpük).
4. Təbii Üsullar
Təbii üsullar, qadının menstrual dövrünü və bədənindəki fizioloji dəyişiklikləri izləməyə əsaslanır. Lakin bu metodların yanılma payı digərlərinə nisbətən daha yüksək ola bilər.
- Təqvim Metodu: Yumurtlama dövründə cinsi əlaqədən qaçmağı nəzərdə tutur.
- Bazal Bədən Temperaturu: Gündəlik temperatur ölçümü ilə doğurgan günlərin təyini.
- Servikal Selik Metodu: Seliyin konsistensiyasına görə ovulyasiya təqibi.
- Geri Çəkilmə (Koitus İnterruptus): Boşalmadan əvvəl əlaqənin kəsilməsi (ən az etibarlı üsullardan biridir).
5. Daimi (Cərrahi) Üsullar
Bu üsullar qalıcıdır və artıq övlad sahibi olmaq istəməyən şəxslər üçün nəzərdə tutulmuşdur.
- Qadınlarda Sterilizasiya (Tubal Ligasiya): Fallop borularının bağlanması və ya kəsilməsi əməliyyatıdır.
- Kişilərdə Sterilizasiya (Vazektomiya): Sperma daşıyan boruların kəsilməsidir; sadə və qalıcı bir prosedurdur.
6. Təcili Kontrasepsiya
Qorunmasız cinsi əlaqədən dərhal sonra tətbiq edilən ehtiyat üsullarıdır. Təcili kontraseptiv həblər əlaqədən sonra ilk 72 saat ərzində, Mis IUD isə ilk 5 gün ərzində tətbiq edildikdə hamiləliyin qarşısını ala bilir.
Doğuşa Nəzarət Üsulunun Seçilməsi
Ən uyğun qorunma metodunun seçilməsi fərdin yaşına, ümumi sağlamlıq vəziyyətinə və şəxsi üstünlüklərinə görə dəyişir. Sizin üçün ən təhlükəsiz və effektiv yolu müəyyən etmək üçün mütləq bir həkim və ya cinsi sağlamlıq mütəxəssisi ilə məsləhətləşməyiniz tövsiyə olunur.
