Donmuş çiyin (yapışqan kapsulit)
🧠 Donmuş çiyin nədir?
Çiyin oynağı bir kapsul ilə əhatə olunur. Donmuş çiyində bu kapsul:
İltihablanır
Qalınlaşır və daralır
Daxilində yapışmalar (fibroz bantlar) yaranır
Bu da çiyin hərəkətlərini əhəmiyyətli dərəcədə məhdudlaşdırır və güclü ağrıya səbəb olur.
📌 Əsas səbəblər:
Səbəbİzah
İdiopatik (naməlum səbəblə)Ən çox rast gəlinən formadır
Travma və ya əməliyyatdan sonraƏzələ və ya sümük zədələrindən sonra çiyin hərəkətsiz qalırsa
Uzun müddət çiyinin hərəkətsiz qalmasıGips, zədələnmə və ya digər səbəblərlə
DiabetDonmuş çiyin riskini 2–4 dəfə artırır
Tiroid xəstəlikləri, parkinson, ürək-damar xəstəlikləriRisk faktorudur
📅 Donmuş çiyin mərhələləri:
MərhələXüsusiyyətləriMüddəti
1. Ağrı mərhələsiAğrı başlayır, hərəkət məhdudlaşır1–3 ay
2. Donma mərhələsiHərəkət məhdudluğu artır, ağrı azalır4–9 ay
3. Açılma mərhələsiHərəkət tədricən bərpa olunur6–24 ay
⚠️ Əlamətlər:
Xüsusilə gecələr güclənən çiyin ağrısı
Çiyinin yuxarı, arxaya və yana qaldırılmasında çətinlik
Günlük işlərdə çətinlik: saç daramaq, geyinmək, arxa ciblərə çatmaq
Əzələ zəifləməsi və çiyin ətrafında gərginlik
🩺 Diaqnoz necə qoyulur?
Fiziki müayinə: Aktiv və passiv hərəkətlərin məhdudluğu
Rentgen: Sümük problemini xaric etmək üçün
MRT və ya USM: Yumşaq toxumaları və kapsul qalınlaşmasını görmək üçün
🛠 Müalicə:
🧊 1. Ağrı və iltihabın azaldılması
NSAİİ dərmanlar (ibuprofen, diklofenak və s.)
Lokal buz tətbiqi (ilk mərhələdə)
Çiyin istirahəti — amma tam hərəkətsizlik deyil!
🔥 2. Fizioterapiya və aktiv hərəkət
Günlük ev məşqləri
Fizioterapistlə passiv və aktiv hərəkətlərin açılması
İsti kompres və dərin toxuma terapiyası
💉 3. İnvaziv müalicələr (lazım olduqda)
Steroid iynələri (intraartikulyar) — iltihabı və ağrını azaltmaq üçün
Kapsula distensiyası (hidrodilatasiya): Şor su ilə oynaq kapsulunun genişləndirilməsi
Manipulyasiya narkoz altında: Hərəkət açılması üçün (seçilmiş hallarda)
Artroskopik əməliyyat: Fibroz kapsulun kəsilməsi (ağır, keçməyən hallarda)
🧘♀️ Ev şəraitində sadə məşqlər (gündəlik):
Hər biri 10 dəfə təkrar oluna bilər
Barmaqlarla divar yuxarı “gəzmək”
Sarkaç məşqi (pendulum): Əl sərbəst sallanaraq dairəvi hərəkət etdirilir
Çiyin irəli və geri fırlatma
Əl ilə əl tutub arxaya uzatma məşqi
Yuxarı uzanma məşqləri (tavan tərəfə əli qaldırmaq)
⏱️ Tam sağalma nə qədər çəkir?
Orta hesabla 9 ay – 2 il
Diabetik xəstələrdə daha uzun davam edə bilər
✅ Nə etməli, nə etməməli?
EtməliEtməməli
Günlük yumşaq və ağrısız hərəkətlərTam hərəkətsizlik (çiyin "kilidlənər")
Fizioterapevtlə işləməkAğrı ilə əzələni zorla hərəkət etdirmək
İsti tətbiqlər (2-ci mərhələdən sonra)Ağrılı mərhələdə əzələni yükləmək