Sidik qaçırma nədir? Səbəbləri və müalicə üsulları
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Sidik Qaçırma Nədir və Hansı Növləri Var?
Sidik qaçırma (inkontinensiya), hər yaş qrupunda rast gəlinə bilən və həyat keyfiyyətinə ciddi təsir göstərən tibbi bir vəziyyətdir. Bu problem fərqli formalarda təzahür edə bilər. Düzgün müalicə metodunun seçilməsi üçün ilk növbədə sidik qaçırma növləri və onların xüsusiyyətləri müəyyən edilməlidir.
| Növ | Xüsusiyyəti |
|---|---|
| Stress inkontinensiya | Öskürək, asqırmaq, gülmək və ya ağır qaldırmaq kimi fiziki gərginlik zamanı baş verir. |
| Urgent (təcili) inkontinensiya | Qəfil və güclü sidik ehtiyacı ilə birlikdə yaranan ani sidik qaçırma halıdır. |
| Mix (qarışıq) inkontinensiya | Həm stress, həm də urgent simptomların eyni vaxtda müşahidə edilməsidir. |
| Overflow inkontinensiya | Sidik kisəsinin tam boşala bilməməsi nəticəsində yaranan damcı-damcı sızmalardır. |
| Funksional inkontinensiya | Fiziki və ya zehni səbəblərlə (yaşlılıq, əlillik) tualetə vaxtında çata bilməməkdir. |
Sidik Qaçırmanın Əsas Səbəbləri
Sidik qaçırma problemi bir çox fərqli faktorun təsiri ilə yarana bilər. Bu səbəblər orqanizmdəki sistemli pozğunluqlardan və ya həyat tərzi vərdişlərindən qaynaqlanır.
1. Sinir Sistemi Pozğunluqları
Sinir sistemi ilə bağlı yaranan problemlər sidik kisəsinin idarə olunmasını çətinləşdirir. Bu xəstəliklərə Parkinson, Multiple skleroz (MS), onurğa beyni zədələri və insult daxildir.
2. Qadınlarda Spesifik Səbəblər
Qadın anatomiyası və həyat mərhələləri bu problemə meyilliliyi artırır:
- Doğuş: Xüsusilə çoxuşaqlı və ya travmatik keçən çətin doğuşlar.
- Menopauza: Estrogen səviyyəsinin azalması toxuma elastikliyini zəiflədir.
- Pelvik əzələ zəifliyi: Çanaq dibi əzələlərinin funksiyasını itirməsi.
- Cərrahiyyə: Vaginal və ya pelvik əməliyyatlar (məsələn, histerektomiya).
3. Yaşlanma və Digər Faktorlar
Yaş artdıqca sidik kisəsinin elastikliyi azalır, əzələ gücü və reflekslər zəifləyir. Bundan əlavə, diuretiklər, spirt, kofein və sakitləşdirici dərmanlar da bu vəziyyəti tətikləyə bilər. Pelvik orqanların sallanması (prolapsus) və sidik yolları infeksiyaları da əsas risk faktorları arasındadır.
Diaqnostika Necə Aparılır?
Düzgün diaqnoz qoymaq üçün həkim tərəfindən bir sıra müayinələr həyata keçirilir:
- Sidik gündəliyi: Gün ərzində nə zaman və nə qədər sidik qaçırıldığının qeydiyyatı.
- Laborator analizlər: İdrar analizi və bakterioloji əkilmə.
- Fiziki müayinə: Ginekoloji və ya uroloji baxış.
- Qalıq sidik ölçümü: Ultrasəs (USM) vasitəsilə kisədə sidik qalıb-qalmadığının yoxlanılması.
- Urodinamik testlər: Sidik kisəsinin təzyiq və fəaliyyətinin ölçülməsi.
Sidik Qaçırmanın Müalicə Üsulları
Müasir tibb sidik qaçırma probleminin aradan qaldırılması üçün geniş imkanlar təklif edir. Müalicə planı xəstənin vəziyyətinə uyğun olaraq fərdiləşdirilir.
- Kegel Məşqləri: Pelvik əzələləri gücləndirmək üçün gündəlik 10–15 dəqiqə tətbiq olunmalıdır.
- Həyat Tərzi Dəyişiklikləri: Çəki atmaq, kofein və spirt qəbulunu məhdudlaşdırmaq.
- Sidik Təlimləri (Bladder Training): Sidik saxlama müddətini artırmaq üçün planlı tualet vərdişi.
- Dərman Müalicəsi: Antimuskariniklər, beta-3 agonistlər və estrogen kremləri.
- Botoks və Pessar: Sidik kisəsinə botoks inyeksiyası və ya sallanma üçün vaginal pessar istifadəsi.
- Cərrahi Müdaxilə: Xüsusilə stress inkontinensiyada Sling əməliyyatı və sidik kisəsi asma texnikaları.
Menopauza Sonrası Nəzarət və Həkimə Müraciət
Menopauza keçirən qadınlarda lokal estrogen kremləri ilə toxuma elastikliyini qorumaq və su qəbulunu balanslaşdırmaq vacibdir. Əgər gün ərzində bir neçə dəfə sidik qaçırma, ağrı, yanma və ya sosial həyatdan uzaqlaşma kimi hallar yaşanırsa, mütləq mütəxəssisə müraciət edilməlidir.
Nəticə: Sidik qaçırma utanılacaq bir hal deyil, müalicə edilə bilən tibbi bir problemdir. Vaxtında həkimə müraciət etməklə həm fiziki sağlamlığınızı, həm də özünəinamınızı bərpa edə bilərsiniz.
