Diz protezi nədir? Diz protezlərinin növləri
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Diz Protezlərinin Növləri və Tətbiq Üsulları
Diz protezləri, diz oynağında meydana gələn ciddi zədələnmələri aradan qaldırmaq və xəstənin hərəkət qabiliyyətini bərpa etmək üçün istifadə olunan effektiv tibbi həllərdir. Müasir ortopediyada diz protezləri bir neçə kateqoriyaya bölünür və seçim xəstənin ümumi vəziyyətinə, yaşına, sümük strukturuna və həyat tərzinə görə fərdi şəkildə müəyyən edilir.
1. Tam Diz Protezi (Total Diz Protezi)
Tam diz protezi, diz oynağının hər iki tərəfinin zədələndiyi hallarda tətbiq olunur. Bu prosedur zamanı diz oynağının həm bud sümüyü (femur), həm də qaval sümüyü (tibia) səthləri süni materiallarla əvəz edilir.
- Kimlər üçün uyğundur: Ağır dərəcəli osteoartrit və ya romatoid artritdən əziyyət çəkən xəstələr üçün idealdır.
- Üstünlükləri: Diz funksiyasının tam bərpasını təmin edir və düzgün qulluqla 15-20 il istifadə müddəti təklif edir.
2. Hissəvi Diz Protezi (Unikondiler Diz Protezi)
Əgər diz oynağının yalnız bir hissəsi (məsələn, medial və ya lateral tərəf) zədələnibsə, hissəvi diz protezi üstünlük təşkil edir. Bu üsulda sağlam toxumalara toxunulmadan yalnız xəstə nahiyə əvəz olunur.
- Kimlər üçün uyğundur: Dizdə lokal xəstəliklər, xüsusilə bir tərəfli artriti olan şəxslər.
- Üstünlükləri: Daha kiçik kəsiklərlə icra edilir, sağalma müddəti qısadır və təbii diz strukturlarını maksimum dərəcədə qoruyur.
3. Revizyon Diz Protezi
Revizyon diz protezi, əvvəllər qoyulmuş protezin hər hansı bir səbəbdən dəyişdirilməsi əməliyyatıdır. Bu prosedur, ilk əməliyyata nisbətən daha mürəkkəb və yüksək mütəxəssislik tələb edən bir prosesdir.
- Kimlər üçün uyğundur: Əvvəlki protezin zədələndiyi, boşaldığı və ya funksiyasını itirdiyi xəstələr.
- Nəticə: Diz funksiyasını yenidən bərpa edərək xəstənin hərəkətliliyini təmin edir.
4. Patellofemoral Diz Protezi
Bu növ protez yalnız diz qapağı (patella) və onun altındakı femur hissəsinin zədələndiyi hallarda tətbiq edilir. Digər oynaqlara toxunulmadığı üçün daha az invaziv bir prosedur hesab olunur və xəstənin sağalma prosesi olduqca sürətlidir.
5. Fiksasiya Metoduna Görə Protez Seçimləri
Protezlərin sümüyə bərkidilmə üsulu xəstənin sümük keyfiyyətinə görə dəyişir:
| Metod | Təsviri | Kimə Uyğundur? |
|---|---|---|
| Sementli Protez | Komponentlər sümüyə xüsusi sement vasitəsilə sabitlənir. | Yaşlı xəstələr |
| Sementsiz Protez | Sümüyün təbii şəkildə protezə qaynamasına imkan verir. | Gənc və aktiv xəstələr |
| Hibrid Protez | Bud sümüyü sementsiz, qaval sümüyü sementli sabitlənir. | Qarışıq ehtiyaclar |
Diz Protezi Əməliyyatının Tətbiq Səbəbləri
Diz protezi əməliyyatı adətən konservativ müalicə üsulları (dərman, fiziki terapiya) nəticə vermədikdə tövsiyə olunur. Əsas səbəblər bunlardır:
- Osteoartrit: Qığırdaq itkisi nəticəsində yaranan sümük sürtünməsi və şiddətli ağrı.
- Romatoid Artrit: Oynaqların iltihabı və struktur zədələnməsi.
- Travmatik Yaralanmalar: Diz oynağında baş verən ağır sınıqlar və zədələr.
- Oynaq Deformasiyaları: Struktur pozuntuları və hərəkət məhdudiyyəti.
Əməliyyatın Üstünlükləri və Risk Faktoru
Diz protezi əməliyyatının üstünlükləri xəstənin həyat keyfiyyətini kökündən dəyişir. Şiddətli ağrıların aradan qalxması, hərəkət sərbəstliyinin bərpası və daha aktiv həyat tərzi bu əməliyyatın ən böyük qazanclarıdır.
Lakin hər cərrahi müdaxilədə olduğu kimi, burada da infeksiya, qanaxma və ya qan laxtalanması kimi risklər mövcuddur. Protezin zamanla aşınması və ya boşalması ehtimalına qarşı mütəmadi həkim nəzarəti vacibdir.
Reabilitasiya və Əməliyyat Sonrası Baxım
Uğurlu bir nəticə üçün əməliyyatdan sonra fiziki terapiya və reabilitasiya proqramı mütləqdir. Xəstələr sağlam həyat tərzinə keçid etməli, artıq çəkidən qaçmalıdırlar; çünki artıq çəki protezin ömrünü birbaşa azaldan amildir.
Nəticə etibarilə, diz protezi əməliyyatı ağır ağrılardan qurtulmaq üçün effektiv bir yoldur. Hansı protezin sizə uyğun olduğunu müəyyən etmək üçün mütəxəssis həkimlə məsləhətləşərək fərdi müalicə planı hazırlamalısınız.
