DÖŞ VƏZİ XƏRÇƏNGİ NƏDİR? DİAQNOZ VƏ MÜALİCƏSİNDƏ NƏ EDİLİR?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Döş Xərçəngi Nədir və Necə İnkişaf Edir?
Döş xərçəngi, süd kanallarını və süd vəzilərini əhatə edən hüceyrələrin müxtəlif səbəblərdən genetik zədələnməsi nəticəsində yaranan bir xəstəlikdir. Bu zədələnmiş hüceyrələr nəzarətsiz şəkildə xərçəng hüceyrələrinə çevrilərək sürətlə çoxalır və süd vəzisində bir kütlə əmələ gətirir.
Sonradan formalaşan bu kütlədəki hüceyrələr zamanla bədənin digər nahiyələrinə yayıla bilər və müxtəlif orqanlarda disfunksiyaya (funksiya pozğunluğuna) səbəb olar. Bu səbəbdən süd vəzisindəki kütlələrin erkən aşkarlanması, xərçəng yayılmadan diaqnoz qoyulması və müalicəyə başlanılması həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Döş Xərçənginin Əsas Simptomları Nələrdir?
Döş xərçənginin ən çox rast gəlinən və əhəmiyyətli əlaməti süd vəzisində hiss edilən kütlədir. Statistik məlumatlara görə, süd vəzisində kütlə şikayəti ilə müraciət edən xəstələrin təxminən 10 faizinə döş xərçəngi diaqnozu qoyulur. Lakin xəstəlik yalnız kütlə ilə məhdudlaşmır.
Döş xərçənginin digər mühüm əlamətləri aşağıdakılardır:
- Süd vəzisində təkrarlanan qanlı məmə ucu axıntısı.
- Döşlərdə nəzərəçarpan asimmetriya.
- Məmə ucunun içəri doğru çökməsi.
- Döş dərisinin qalınlaşması və portağal qabığı görünüşü alması.
- Qoltuqaltı nahiyədə limfa düyünlərinin əllə hiss edilməsi (palpasiyası).
- Xəstəliyin gecikmiş mərhələlərində döşdə ağrı və qanayan yaralar.
Bu növ şikayətləri olan qadınlar vaxt itirmədən mütləq bir ümumi cərraha müraciət etməlidirlər.
Döşlərin Öz-Özünə Müayinəsi Niyə Vacibdir?
Qadınların öz sağlamlıqlarını qorumaları üçün öz-özünə müayinə üsullarını bilmələri kritikdir. Normal şəraitdə hər bir qadın 20 yaşından sonra hər ay mütəmadi olaraq döşlərini müayinə etməlidir.
Müayinə zamanı diqqət edilməli olan qaydalar:
- Vaxt seçimi: Menstruasiya görən qadınlar aybaşının 5-7-ci günlərində müayinə aparmalıdır. Menstruasiya görməyən qadınlar isə hər ayın təyin etdikləri eyni günündə bu proseduru yerinə yetirməlidir.
- Metod: Güzgü qarşısında, əlin orta üç barmağı ilə həm səthi, həm də dərin müstəvidə yoxlama aparılmalıdır.
- Kapsam: Həm ayaqüstə, həm də uzanmış vəziyyətdə bütün döş qəfəsi və qoltuqaltı nahiyə tamamilə yoxlanılmalıdır.
Erkən Diaqnoz və Mamoqrafiyanın Rolu
Döş xərçəngi ilə mübarizədə erkən diaqnoz ən güclü silahdır. Şişin inkişaf prosesi və aşkarlanma müddətləri arasındakı fərq aşağıdakı cədvəldə göstərilmişdir:
| Müayinə Üsulu | Şişin Aşkarlanma Müddəti (Orta Hesabla) | Şişin Diametri |
|---|---|---|
| Mamoqrafiya | İlk 8 il ərzində | Çox kiçik ölçülərdə |
| Həkim Müayinəsi | 8 il | 1 sm |
| Öz-özünə Müayinə | 12 il | 2 sm və daha çox |
Cədvəldən göründüyü kimi, bir xəstənin öz müayinəsi ilə kütləni tapması üçün şişin ən azı 2 sm ölçüyə çatması lazımdır ki, bu da təxminən 12 illik bir müddəti əhatə edir. Halbuki, mamoqrafiya taraması sayəsində şişləri hələ ilk 8 il ərzində, heç bir klinik şikayət yaranmadan aşkar etmək mümkündür. Bu erkən müdaxilə xəstəyə daha keyfiyyətli və uzun bir ömür təqdim edir.
