DÖŞ VƏZİ XƏRÇƏNGİ NƏDİR? DİAQNOZ VƏ MÜALİCƏSİNDƏ NƏ EDİLİR?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Döş Xərçəngi Nədir?
Döş xərçəngi, süd kanallarını və süd vəzilərini formalaşdıran hüceyrələrin müxtəlif səbəblərdən genetik zədələnməyə məruz qalması nəticəsində yaranan bədxassəli bir xəstəlikdir. Bu zədələnmə hüceyrələrin nəzarətsiz şəkildə sürətlə çoxalmasına və nəticədə bir kütlə (şiş) əmələ gəlməsinə səbəb olur. Zamanında müdaxilə edilmədikdə, bu xərçəng hüceyrələri digər orqanlara yayılarak onların funksiyalarını pozur.
Bu xəstəliklə mübarizədə ən kritik faktor, xərçəng yayılmadan əvvəl erkən diaqnoz qoyulmasıdır. Kütlələrin ilkin mərhələdə aşkarlanması, orqanların disfunksiyaya uğramasının qarşısını alır və müalicənin müvəffəqiyyət şansını əhəmiyyətli dərəcədə artırır.
Döş Xərçənginin Əlamətləri Nələrdir?
Döş xərçənginin ən geniş yayılmış əlaməti süd vəzisində hiss edilən kütlədir. Statistik məlumatlara görə, süd vəzisində kütlə şikayəti ilə müraciət edən xəstələrin təxminən 10 faizində döş xərçəngi aşkar edilir. Lakin xəstəlik yalnız kütlə ilə məhdudlaşmır.
Döş xərçənginin digər mühüm simptomları aşağıdakılardır:
| Semptom Növü | Təsviri |
|---|---|
| Məmə axıntısı | Heç bir xəbərdarlıq olmadan təkrarlanan qanlı axıntı |
| Dəri dəyişiklikləri | Dərinin qalınlaşması və ya portağal qabığı görünüşü |
| Struktur pozuntusu | Döşdə asimmetriya və ya məmə ucunun içəri çökməsi |
| Limfa düyünləri | Qoltuqaltı nahiyədə əllə hiss edilən düyünlər |
| Gecikmiş mərhələ | Döşdə ağrı və qanayan yaraların yaranması |
Bu növ şikayətləri olan qadınlar vaxt itirmədən ümumi cərrahlara müraciət etməlidirlər.
Öz-özünə Müayinə Niyə Vacibdir?
Döş xərçəngi ilə mübarizədə qadınların öz bədənlərini tanıması böyük əhəmiyyət kəsb edir. Araşdırmalar göstərir ki, bir çox qadın öz-özünə müayinə metodlarını kifayət qədər bilmir. Halbuki, 20 yaşından sonra hər bir qadın hər ay mütəmadi olaraq süd vəzilərini yoxlamalıdır.
Öz-özünə müayinə qaydaları:
- Zamanlama: Menstruasiya görən qadınlar üçün ən uyğun vaxt aybaşının 5-7-ci günləridir. Menstruasiya görməyən qadınlar isə hər ayın müəyyən bir gününü təyin etməlidir.
- Metod: Güzgü qarşısında, əlin orta üç barmağı ilə həm səthi, həm də dərin təzyiqlə yoxlama aparılmalıdır.
- Kapsam: Müayinə həm ayaqüstü, həm də uzanmış vəziyyətdə, bütün döş qəfəsini və qoltuqaltı nahiyəni əhatə etməlidir.
Əgər müayinə zamanı hər hansı bir qeyri-adi kütlə və ya dəyişiklik hiss olunarsa, dərhal mütəxəssis rəyi alınmalıdır.
Erkən Diaqnoz və Mamoqrafiyanın Rolu
Döş xərçənginin erkən mərhələdə aşkarlanması üçün fiziki müayinə ilə yanaşı, müasir görüntüləmə üsulları da vacibdir. Şişin inkişaf prosesi və aşkarlanma müddətləri arasındakı fərq mamoqrafiyanın əhəmiyyətini aydın şəkildə ortaya qoyur:
- Həkim müayinəsi: Şişin diametri 1 sm-ə çatdıqda (orta hesabla 8 il sonra) aşkar edilə bilər.
- Xəstənin öz müayinəsi: Kütlə 2 sm və daha çox olduqda (orta hesabla 12 il sonra) hiss edilir.
- Mamoqrafiya: Şişləri ilk 8 il ərzində, hələ klinik əlamət vermədən aşkar etmək mümkündür.
Heç bir şikayəti olmayan qadınlarda belə, mütəmadi mamoqrafiya taraması sayəsində döş xərçəngi ən erkən mərhələdə təsbit edilir. Bu, xəstəyə daha keyfiyyətli və uzun bir ömür sürmə imkanı qazandırır.
