Düz bağırsaq qanaxması (rektal qanaxma),
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Düz Bağırsaq Qanaxması (Rektal Qanaxma) Nədir?
Düz bağırsaq qanaxması (rektal qanaxma), həzm sisteminin alt hissəsində meydana gələn və anus vasitəsilə qanın xaric olması ilə xarakterizə olunan ciddi bir simptomdur. Bu vəziyyət zamanı qan tualet kağızında, nəcisin üzərində və ya birbaşa unitazda müşahidə edilə bilər. Bir çox insan bu vəziyyətlə qarşılaşdıqda narahatlıq keçirsə də, problemin mənbəyini düzgün müəyyən etmək həyati əhəmiyyət kəsb edir.
Bu simptom əksər hallarda ziyansız proktoloji problemlərdən qaynaqlansa da, bəzən yoğun bağırsaq xərçəngi kimi həyatı təhlükə yaradan xəstəliklərin də ilk göstəricisi ola bilər. Bu səbəbdən, qanaxmanın rəngi və müşayiət olunan digər əlamətlər diqqətlə izlənilməlidir.
Qanın Rəngi Hansı Xəstəliklərdən Xəbər Verir?
Qanın rəngi və quruluşu, qanaxmanın həzm sisteminin hansı nahiyəsində baş verdiyini anlamaq üçün ən mühüm ipucudur. Həkimlər diaqnoz qoyarkən qanın rənginə əsasən aşağıdakı ehtimalları dəyərləndirirlər:
- Al qırmızı (Parlaq qırmızı): Qanaxmanın anus daxilində, düz bağırsaqda (rektum) və ya yoğun bağırsağın ən son hissəsində olduğunu göstərir.
- Tünd qırmızı / Vişnə rəngi: Qanaxmanın yoğun bağırsağın daha yuxarı hissələrində və ya nazik bağırsaqda yerləşdiyinə işarə edir.
- Qara və qatranvari nəcis (Melena): Qanaxmanın mədə və ya onikibarmaq bağırsaq kimi yuxarı həzm sistemindən qaynaqlandığını göstərir. Mədə turşusu qanı parçaladıqdan sonra rəngi qaralır.
Düz Bağırsaq Qanaxmasının Əsas Səbəbləri
Rektal qanaxmalar müxtəlif xəstəliklərin nəticəsi ola bilər. Aşağıdakı cədvəldə ən çox rast gəlinən səbəblər və onların xüsusiyyətləri qeyd edilmişdir:
| Xəstəlik | Qanaxmanın Xüsusiyyəti və Əlavə Simptomlar |
|---|---|
| Babasil (Hemorroy) | Defekasiyadan sonra tualet kağızında al qırmızı qan, anus ətrafında şişkinlik və qaşıntı. |
| Anal Çat (Fissur) | Nəcis ifrazı zamanı şiddətli yırtılma və ya bıçaq sancısı kimi ağrı, kağızda az miqdarda parlaq qan. |
| Bağırsaq Polipləri | Yoğun bağırsaq divarında inkişaf edən xoşxassəli şişlərdir; genellikle ağrısız qanaxma verir. |
| Kolorektal Xərçəng | Nəcislə qarışıq tünd qan, çəki itkisi, nəcis ifrazı vərdişlərinin dəyişməsi (qəbizlik/ishal). |
| İltihabi Bağırsaq Xəstəlikləri | Xoralı kolit və Kron xəstəliyi; qanlı ishal, qarın ağrısı, yüksək qızdırma və halsızlıq. |
| Divertikulit | Bağırsaq divarındakı kiçik ciblərin iltihabı; çox vaxt qəfil və bol miqdarda qanaxma. |
| Bağırsaq İnfeksiyaları | Salmonella və E. coli kimi bakterial infeksiyalar; qanlı ishal və qarın krampları. |
Diaqnoz və Müayinə Metodları
Düz bağırsaq qanaxmasının dəqiq səbəbini tapmaq üçün mütəxəssis həkimlər (ümumi cərrah-proktoloq və ya qastroenteroloq) tərəfindən müəyyən müayinələr aparılır:
- Fiziki və Rektal Barmaq Müayinəsi: Anus ətrafındakı çat və babasilləri yoxlamaq üçün aparılan ilkin ağrısız müayinədir.
- Anaskopiya / Siqmoidoskopiya: Düz bağırsağın son 10-12 sm-lik hissəsinin işıqlı cihazla vizual yoxlanılmasıdır.
- Kolonoskopiya: Yoğun bağırsağın tamamilə endoskopik kamera ilə incələnməsidir. Poliplərin aşkarlanması və biopsiya götürülməsi üçün ən effektiv üsuldur.
- Laborator Testlər: Qan azlığını (anemiya) yoxlamaq üçün ümumi qan analizi və nəcisdə gizli qan testləri tətbiq edilir.
Nə Zaman Təcili Tibbi Yardıma Müraciət Edilməlidir?
Bəzi hallarda rektal qanaxma həyati təhlükə yaradan kəskin vəziyyətlərin xəbərçisi ola bilər. Aşağıdakı əlamətlər müşahidə olunduqda vaxt itirmədən təcili yardıma müraciət edilməlidir:
- Qanaxmanın çox bol və dayandırılmasının qeyri-mümkün olması.
- Başgicəllənmə, huşun itirilməsi və ya soyuq tər tökmə kimi şok əlamətləri.
- Şiddətli qarın ağrısı və ya qanlı qusma.
Nəticə olaraq, düz bağırsaq qanaxmasından utanmaq və ya onu sadəcə "babasil" hesab edərək müayinəni təxirə salmaq, daha ciddi xəstəliklərin müalicəsini gecikdirə bilər. Erkən diaqnoz həyat qurtarır.
