Demans
Demans, genelliklə yaşa bağlı olaraq yavaş-yavaş inkişaf edən və bir neçə nöroloji və psixoloji problemə səbəb olan bir və ya daha çox beyin funksiyasının zəifləməsinin nəticəsi olaraq ortaya çıxan bir xəstəlikdir. Bu zəifləmə, insanın günlük fəaliyyətləri yerinə yetirmək və normal həyat tərzi aparmaq gücünü itirməsinə səbəb ola bilər.
Demansın əsas simptomları arasında yaddaş itkisi, intellektual funksiyaların zəifləməsi, dikkat və narahatlıq problemləri, əsas fəaliyyətləri yerinə yetirə bilməmə, hərəkət və davranış problemləri və dil məsələləri yer alır. Demansın əsas səbəbləri arasında aşağıdakılar var:
- Alzheimer xəstəliyi: Ən yaygın demans növüdür və səbəbi tam olaraq bilinmir. Nöronlardakı anormal proteinlərin qalxmasına və beyin hüceyrələrinin məhv olmasına səbəb olur.
- Vaskular demans: Beyin damarlarının pozulması və ya tıxanması nəticəsində ortaya çıxır. Bu, inmələr, minicik inmələr və ya digər damar xəstəlikləri nəticəsində baş verə bilər.
- Lewi cisimcikli demans: Lewi cisimcikləri adlanan anormal proteinlərin beyin qüvvəsində birikməsinin nəticəsində ortaya çıxır.
- Frontotemporal demans: Bu, beyin ön və yan bölgələrində zərərə yol açan bir qrup quruluşun nəticəsidir.
- Parkinson xəstəliyi ilə əlaqədar demans: Parkinson xəstəliyinin bir variantı olan Parkinson demansı, həmən həm də yavaş yavaş inkişaf edə bilər və qeyri-şəffaf simptomlara səbəb ola bilər.
Demansın müalicəsi, spesifik nöroloji və psikiatrik müalicələrə, psixososial dəstəyə, hərəkət terapiyasına, sosial aktivləşməyə və gözdən keçirilməyə (həkim, psixiatr, psixoloq və ya sosial işçi ilə əlaqələnmiş olaraq) ehtiyac olaraq var. Demansın müalicəsi dəstək, anlayış və sabır tələb edir, buna əlavə olaraq, xəstənin və onun ətrafındakıların həyat keyfiyyətini yaxşılaşdırmaq üçün müxtəlif strategiyalar tətbiq edilir.