Anal çat nə zaman əməliyyat olunmalıdır?
- Anal çat, dışkılama sırasında şiddetli ağrı ve parlak kırmızı kanama ile kendini gösteren, makat bölgesindeki küçük yırtıklardır.
- Hastalık 6-8 haftadan uzun sürdüğünde kronikleşir ve bu aşamada diyet veya ilaç tedavisi yetersiz kalarak cerrahi müdahale gerektirebilir.
- Tedavide altın standart olan sfinkterotomi ve lazer yöntemleri, kas spazmını çözerek yaranın iyileşmesini ve yaşam kalitesinin artmasını sağlar.
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Anal Çat (Anal Fissura) Nədir?
Anal çat və ya tibbi adı ilə anal fissura, düz bağırsağın çıxışında yaranan kiçik yırtıqlardır. Xəstəliyin kəskin və xroniki formaları fərqləndirilir və müalicə taktikası məhz bu mərhələlərə əsasən seçilir. Anal çatın törətdiyi şikayətlər olduqca spesifikdir və əksər hallarda xəstənin həyat keyfiyyətini kəskin şəkildə aşağı salır.
Anal Çatın Əsas və Klassik Əlamətləri
Anal fissuranın diaqnostikasında xəstənin şikayətləri mühüm rol oynayır. Ən çox rast gəlinən simptomlar aşağıdakılardır:
1. Şiddətli və Xarakterik Ağrı
- Kəskin ağrı: Nəcis ifrazı başladığı an xəstə anus nahiyəsində bıçaq saplanması, şüşə qırığı və ya kəsik kimi iti bir ağrı hiss edir.
- Tualetdən sonra göynəmə: Defekasiya bitdikdən sonra kəskin ağrı yerini dərin, zonqlayan və yandırıcı bir göynəməyə verir. Bu ağrı sfinkter əzələsinin spazmı səbəbindən bir neçə dəqiqədən bir neçə saata qədər davam edə bilər.
2. Qanaxma
- Parlaq qırmızı qan: Yara təzə və səthi qan damarlarına yaxın olduğu üçün qan həmişə al-qırmızı rəngdə olur.
- Qanaxmanın forması: Qan nəcisə qarışmır. Adətən tualet kağızına sürtülmüş şəkildə, nəcis xəttinin üzərində və ya unitaza bir neçə damcı damlamış formada görülür.
3. Psixoloji Qorxu (Defekofobiya)
- Xəstələr növbəti tualet zamanı çəkəcəkləri ağrıdan qorxduqları üçün nəcis ifrazını təxirə salmağa çalışırlar.
- Bu gecikmə nəticəsində nəcis daha da bərkiyir, növbəti defekasiyada çatı pisləşdirir və patoloji qüsurlu döngü yaranır.
4. Perianal Nahiyədə Narahatlıqlar
- Qaşıntı və qıcıqlanma: Çatdan sızan iltihabi maye (anal sekresiya) dərini qıcıqlandıraraq davamlı qaşıntıya yol açır.
- Nəmlik hissi: Anus ətrafındakı dərinin davamlı nəm qalması xəstədə diskomfort və bişməcə yaradır.
5. Anatomik Dəyişikliklər
- Xəstəlik xroniki mərhələyə keçdikdə (6-8 həftədən uzun sürdükdə) çatın kənarında kiçik bir dəri büküşü (məməcik) yaranır. Bu törəmə çox vaxt səhvən babasil ilə qarışdırılır.
6. Sidik İfrazı Problemləri
- Nadir hallarda anus nahiyəsindəki güclü spazm reflektiv olaraq sidik yollarına təsir edərək tez-tez sidiyə getmə və ya göynəməyə (dizuriya) səbəb ola bilər.
Anal Çatda Əməliyyata Göstəriş Yaradan Hallar
Anal çatın müalicəsində cərrahi müdaxilə müəyyən klinik və anatomik vəziyyətlərdə qaçılmaz olur:
| Vəziyyət | Təsviri |
|---|---|
| Xroniki Mərhələ | Yırtığın 6–8 həftədən uzun davam etməsi və yaranın fibrozlaşması. |
| Sfinkter Spazmı | Daxili büzücü əzələnin spazmı nəticəsində qan dövranının pozulması (işemiya). |
| Müalicə Uğursuzluğu | Pəhriz, oturaq vannaları və məlhəmlərin nəticə verməməsi. |
| Həyat Keyfiyyəti | Dözülməz ağrılar və iş/sosial həyatdan təcrid olunma. |
Müasir Cərrahi Müalicə Metodları
Cərrahiyyədə əsas məqsəd yalnız çatın kəsilməsi deyil, həm də spazmın aradan qaldırılmasıdır:
- Lateral İnternal Sfinkterotomiya (LİS): Müalicədə qızıl standartdır. Sfinkter liflərinin bir qismi kəsilərək təzyiq azaldılır, qan dövranı bərpa edilir. Uğur faizi 90%-dən yüksəkdir.
- Fissurektomiya: Sərtləşmiş yara kənarlarının və patoloji dəri büküşünün təmizlənməsidir.
- Lazerlə Müalicə (Lazer Fissurektomiya): Minimal travmatik üsuldur, reabilitasiya dövrünü əhəmiyyətli dərəcədə qısaldır.
Önəmli Qeyd: Kəskin mərhələdə (ilk 4–6 həftə) müalicə mütləq konservativ üsullarla başlamalıdır. Cərrahiyyə yalnız xroniki hallarda, dərin cırıqlarda və ya fəsadlaşmış (abses, fistula) vəziyyətlərdə tətbiq olunur.
