Xoruldama və Yuxu Apnesi: Səbəbləri, Simptomları və Müalicə Yöntəmləri
Yuxu apnesinin iki növü var: obstruktiv yuxu apnesi (OUA) və mərkəzi yuxu apnesi. OUA, yuxu zamanı yumşaq damaq və dil kökünün gevşəməsi nəticəsində hava yollarının tıxanması ilə meydana gəlir. Mərkəzi yuxu apnesi isə, beyinin nəfəs almaq üçün sinir impulslarını düzgün göndərməməsi ilə əlaqədardır.
Xoruldama və yuxu apnesinin əsas simptomları arasında yüksək səsli və mütəmadi xoruldama, yuxu zamanı nəfəs almaqda çətinlik, gecə boyu tez-tez oyandırma, gündüz yorğunluq, diqqət dağınıqlığı, baş ağrıları və yuxuda boğulma hissi yer alır.
Bu problemlərin səbəbləri arasında şişmanlıq, burun tıxanıklığı, böyük bademciklər, uzun yumşaq damaq, çənə quruluşundakı anomalilər, siqaret və alkoqol istifadəsi, həmçinin yaş və cins kimi genetik amillər sayıla bilər.
Diagnoz üçün yuxu testləri (polisomnografiya) və tibbi müayinələr aparılır. Müalicə yolları arasında yaşam tərzi dəyişiklikləri, ağız aparalarının istifadəsi, CPAP (davamlı pozitiv hava yolu basıncı) cihazları və bəzən cərrahi müdaxilələr yer alır.
Yaşam tərzi dəyişiklikləri arasında kilo itirmək, siqaret və alkoqoldan uzaq durmaq, yatmazdan əvvəl ağır yeməklərdən və kofeindən çəkinmək və yatmaq üçün düzgün vəziyyəti seçmək mühümdür.
CPAP cihazları, hava yollarını açıq saxlamaq üçün yuxu zamanı pozitiv hava basıncı təmin edir. Ağız aparaları isə, çənəni və dil kökünü irəli çəkərək hava yollarının açıq qalmasına kömək edir.
Şiddətli hallarda və ya digər müalicələr effektiv olmadıqda, hava yollarını genişləndirən cərrahi müdaxilələr tətbiq edilə bilər. Bunlar arasında yumşaq damağın və ya dil kökünün kəsilməsi, burun septumu əməliyyatları və çənə quruluşunun düzəldilməsi yer alır.
Yuxu apnesi düzgün müalicə olunduqda, xəstələrin həyat keyfiyyəti xeyli yaxşılaşır. Ancaq, müalicə olunmadıqda yüksək təzyiq, ürək xəstəlikləri və beyin xəstəlikləri kimi ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər.