Fetal Cərrahiyyə Nədir? Necə Müraciət Etmək Olar?

1. Fetal Cərrahiyyə Nədir və Hansı Hallarda Tətbiq Olunur?

🩺 Fetal cərrahiyyə, hamiləlik zamanı ultrasəs və digər testlərdə aşkar edilən ciddi anadangəlmə problemləri müalicə etmək üçün istifadə olunur.

📌 Fetal Cərrahiyyə Hansı Xəstəliklər Üçün Edilir?

✅ Spina Bifida – Dölün onurğa sütununda anomaliyanın düzəldilməsi.
✅ İkizlər Arasında Transfüzyon Sindromu (TTTS) – İkizlər arasında qan paylaşımının balanssız olduğu hallarda lazer müalicəsi.
✅ Konjenital Diafraqmatik Herniya (CDH) – Körpənin diafraqmasında deşik olması səbəbindən ağciyərlərin inkişafının zəifləməsi.
✅ Aortik və Pulmonar Stenoz – Dölün ürək qapaqlarında daralma olduğu hallarda ürək kateterizasiyası.
✅ Fetal Ağciyər Lezyonları – Kistik adenomatoid malformasiya (CCAM) və bronxopulmonar sekvestrasiya.
✅ Amniotik Bant Sindromu – Dölün əl və ayaqlarında qandövranı problemlərinə səbəb olan bantların kəsilməsi.
✅ Fetal Böyrək Problemləri – Vezikoamniotik şunt qoyulması ilə sidik yollarının açılması.

📌 Bu cərrahiyyələr fetal anomaliyaları düzəltmək və körpənin sağlam doğulmasını təmin etmək məqsədi daşıyır.

2. Fetal Cərrahiyyə Növləri

📌 Fetal cərrahiyyə üç əsas qrupa bölünür:

🔹 1️⃣ Minimal İnvaziv Fetal Cərrahiyyə (Fetoskopik Cərrahiyyə)
✅ Fetoskop (incə kamera) istifadə edilərək, ana bətninə kiçik bir dəlik açılır.
✅ İkizlər arasında qan paylaşımı (TTTS), ağciyər və ürək problemləri üçün istifadə edilir.
✅ Qanaxma və infeksiya riski minimaldır.

🔹 2️⃣ Açıq Fetal Cərrahiyyə
✅ Ana bətninin bir hissəsi açılaraq döl üzərində cərrahi müdaxilə edilir.
✅ Spina Bifida və Konjenital Diafraqmatik Herniya kimi ciddi problemlər üçün istifadə edilir.
✅ Əməliyyatdan sonra ana bətninin bağlanması tələb olunur.

🔹 3️⃣ Ana Bətni Xaricində Fetal Cərrahiyyə (EXIT Proseduru)
✅ Doğuş zamanı körpənin tənəffüs yolları açılmadan ananın plasentası vasitəsilə oksigen alması təmin edilir.
✅ Ağır tənəffüs problemləri olan döl üçün həyata keçirilir.

📌 Hansı üsulun tətbiq ediləcəyi dölün vəziyyətindən və xəstəliyin növündən asılıdır.

3. Fetal Cərrahiyyə Necə Müraciət Etmək Olar?

📌 Əgər ultrasəs və ya digər prenatal testlərdə ciddi bir anomaliya aşkarlanıbsa, fetal cərrahiyyə üçün müraciət prosesi aşağıdakı kimidir:

✅ 1️⃣ Addım: Ginekoloq və ya Perinatoloq Müraciəti

Hamiləlik zamanı müntəzəm ultrasəs müayinələrini həyata keçirən ginekoloq və ya perinatoloq (hamiləlikdə yüksək risklərlə işləyən həkim) fetal anomaliya barədə sizi məlumatlandıracaq.

Əgər fetal cərrahiyyə ehtiyacı varsa, mütəxəssis mərkəzlərə yönləndirilməlisiniz.

✅ 2️⃣ Addım: Fetal Diaqnostika Mərkəzinə Yönləndirmə

Fetal Tibb və Yüksək Riskli Hamiləlik Mərkəzlərinə müraciət edilməlidir.

Bu mərkəzlərdə ixtisaslaşmış perinatoloqlar, neonatoloqlar, fetal cərrahlar və genetik mütəxəssislər tərəfindən dəyərləndirmə aparılır.

✅ 3️⃣ Addım: Əlavə Testlər və Qiymətləndirmə
🔹 Yüksək dəqiqlikli ultrasəs müayinəsi (Level 2 Ultrasound)
🔹 Fetal MRT – Beyin və daxili orqanların detallı görüntülənməsi üçün.
🔹 Ekokardioqrafiya (Fetal Echo) – Ürək problemlərinin aşkarlanması üçün.
🔹 Amniosentez və ya NIPT (Genetik Testlər) – Xromosom anomaliyalarını yoxlamaq üçün.

✅ 4️⃣ Addım: Mütəxəssis Konsultasiya və Müalicə Planı

Həkimlər bütün riskləri və müalicə seçimlərini izah edir.

Əgər cərrahiyyə tövsiyə edilirsə, ana və körpənin vəziyyətinə uyğun ən uyğun prosedur planlaşdırılır.

📌 Hər bir qərar çox diqqətlə və multidisiplinar həkim heyəti tərəfindən qəbul edilir.

4. Fetal Cərrahiyyə Təhlükəlidirmi? Risklər Nələrdir?

🚨 Fetal cərrahiyyə ciddi və yüksək riskli prosedurdur. Əsas risklər:

❌ Erkən doğum riski
❌ Ananın qanaxma və infeksiya riski
❌ Dölün inkişafına təsir edə biləcək ağırlaşmalar
❌ Plasenta və göbək ciyəsi problemləri
❌ Əməliyyatdan sonra dölün bətndə qalması çətinləşə bilər

📌 Buna görə də, fetal cərrahiyyə yalnız ciddi tibbi vəziyyətlərdə və yüksək riskli hamiləlik mərkəzlərində həyata keçirilir.

5. Fetal Cərrahiyyə Harada Edilir?

📍 Fetal cərrahiyyə yalnız ixtisaslaşmış tibbi mərkəzlərdə aparılır.

✅ Yüksək Riskli Hamiləlik Mərkəzləri (Perinatoloji Mərkəzlər)
✅ Fetal Tibb Mərkəzləri və Pediatrik Cərrahiyyə Klinikaları
✅ Xüsusi Neonatal Reanimasiya və Uşaq Cərrahiyyəsi olan xəstəxanalar

📌 Bəzi ölkələrdə fetal cərrahiyyə sahəsində ixtisaslaşmış aparıcı mərkəzlər var.

💡 Müraciət üçün:

Ginekoloq və ya perinatoloq tərəfindən yönləndirilirsiniz.

Fetal Tibb Mərkəzləri ilə birbaşa əlaqə saxlaya bilərsiniz.

6. Fetal Cərrahiyyədən Sonra Nə Baş Verir?

✅ Hamilə qadın və döl mütəmadi olaraq nəzarət altında saxlanılır.
✅ Ultrasəs və digər testlər əməliyyatdan sonra körpənin vəziyyətini izləmək üçün aparılır.
✅ Ananın sağlamlığı və plasentanın vəziyyəti yoxlanılır.
✅ Əgər hər şey normaldırsa, doğum üçün uyğun vaxt və üsul müəyyən edilir.

📌 Fetal cərrahiyyədən sonra bəzi hallarda erkən doğuş riski olduğuna görə, xüsusi doğuş planı hazırlanmalıdır.

7. Nəticə: Fetal Cərrahiyyə Nə Üçün Vacibdir?

📌 Əsas məqamlar:
✅ Hamiləlik zamanı ciddi anomaliyaları düzəltmək üçün tətbiq edilir.
✅ Yüksək riskli tibbi mərkəzlərdə aparılır.
✅ İkizlər arası qan paylaşımı, spina bifida, diafraqmatik herniya kimi problemlər üçün istifadə edilir.
✅ Multidisiplinar həkim komandası tərəfindən qərar verilir.

💡 Fetal cərrahiyyə bəzən körpənin sağlam doğulması üçün yeganə çıxış yoludur! 👶✨