Göz Quruluğu
Göz Quruluğunun Səbəbləri
Göz quruluğunun bir çox potensial səbəbi vardır. Əsas səbəblər aşağıdakılardır:
Yaşlanma: Göz quruluğu, xüsusilə 50 yaşdan yuxarı insanlarda yaygındır. Yaşla birlikdə gözyaşı istehsalı azala bilər.
Hormonal Dəyişikliklər: Menopauza sonrası qadınlarda hormon səviyyələrindəki dəyişikliklər göz quruluğu riskini artırır.
Ətraf Mühit Şəraiti: Külək, quru hava, günəş, yüksək rütubət və ya havalandırma sistemləri göz səthindən gözyaşının buxarlanmasını sürətləndirə bilər.
Ekran Zamanının Artması: Kompüter, telefon və ya tablet qarşısında uzun müddət vaxt keçirmək göz qırpma tezliyini azaldır və bu da göz quruluğuna səbəb ola bilər.
Kontakt Linzalar: Uzun müddət kontakt linza istifadə edən şəxslərdə göz quruluğu daha çox görülə bilər.
Müəyyən Dərmanlar: Antihistaminiklər, antidepresanlar, diüretiklər, qan təzyiqi dərmanları və bəzi digər dərmanlar gözyaşı istehsalını azalda bilər.
Müəyyən Xəstəliklər: Romatoid artrit, Sjögren sindromu, diabet və tiroid xəstəlikləri kimi bəzi otoimmün xəstəliklər göz quruluğuna səbəb ola bilər.
Göz Cərrahiyyəsi: Lasik və ya katarakt əməliyyatı kimi bəzi göz əməliyyatları da müvəqqəti və ya daimi göz quruluğuna səbəb ola bilər.
Göz Quruluğunun Belirtiləri
Yanma və batma hissi
Qızartı və göz qapaqlarında ağırlaşma
Gözlərdə "qum və ya xarici cisim" hissi
Bulanıq görmə və fokuslama problemi
İşığa qarşı həssaslıq (fotofobi)
Göz yaşarması (kompensator gözyaşı ifrazı)
Göz qapaqlarının bir-birinə yapışması hissi, xüsusilə səhər
Göz Quruluğunun Diaqnozu
Göz quruluğu diaqnozu, göz həkimi tərəfindən aparılan hərtərəfli göz müayinəsi ilə qoyulur. Bu müayinələrdə gözün səthi və gözyaşı filminin keyfiyyəti qiymətləndirilir. Aşağıda göz quruluğu diaqnozu üçün istifadə edilə biləcək bəzi testlər verilmişdir:
Şirmer Testi: Gözyaşı istehsalının miqdarını ölçmək üçün istifadə edilən bir testdir. Göz qapağının altına yerləşdirilən xüsusi bir kağızla gözyaşı istehsalı müəyyən edilir.
Gözyaşı Buxarlanma Zamanı Testi (TBUT): Gözyaşı filminin sabitliyini ölçmək üçün edilir. Gözyaşının buxarlanma sürəti bu testlə ölçülür.
Lissamin Green və ya Fluorescein Boya Testi: Göz səthindəki hər hansı zədələnmə və quruluq əlamətlərini müəyyən etmək üçün gözyaşı film təbəqəsinə boya damlatılır.
Göz Quruluğunun Müalicəsi
Göz quruluğunun müalicəsi, xəstəliyin səbəbinə və şiddətinə bağlı olaraq dəyişir. Aşağıda bəzi müalicə üsulları verilmişdir:
Göz Damcıları və Yaş Süni Gözyaşı Damlaları:
Ən yaygın müalicə üsulu süni gözyaşı damlalarıdır. Bu damlalar göz səthini nəmli saxlayaraq quruluğu aradan qaldırmağa kömək edir. Müxtəlif növ süni gözyaşı damcıları vardır (konservansız, jellər, və s.).
Anti-İnflamatuar Göz Damlaları:
Gözyaşı bezlərinin iltihabını azaltmaq üçün steroid olmayan antiinflamatuar dərmanlar və ya kortikosteroid göz damlaları təyin edilə bilər.
Meibomian Bez Disfunksiyasının Müalicəsi:
Göz qapaqlarının kənarındakı yağ bezlərinin tıxanması da göz quruluğuna səbəb ola bilər. Bu vəziyyətdə göz qapağı masajı, istilik kompresləri və ya meibomian bez disfunksiyasını müalicə edən xüsusi cihazlar istifadə edilə bilər.
Gözyaşı Kanalı Tıxacı (Punctal Plugs):
Gözyaşı kanalına yerləşdirilən kiçik tıxaclar gözyaşının axmasını azaldaraq gözün daha nəmli qalmasını təmin edir. Bu prosedur qısa müddətli və ya daimi ola bilər.
Omega-3 Yağ Turşuları:
Balıq yağı və ya digər Omega-3 əlavələri gözyaşı istehsalını artırmağa və göz quruluğunu azaltmağa kömək edə bilər.
Dərmanların Yenidən Düzgün Təyini:
Göz quruluğuna səbəb olan dərmanlar varsa, həkim tərəfindən alternativlər təyin edilə bilər.
Ətraf Mühitin Dəyişdirilməsi və Həyat Tərzi Dəyişiklikləri:
Ekran qarşısında daha az vaxt keçirmək, rütubətli mühitdə olmaq, göz qırpma tezliyini artırmaq və gözləri daha çox dinləndirmək göz quruluğunu azaltmağa kömək edə bilər.
Profilaktik Məsləhətlər
Ekran qarşısında çalışarkən tez-tez fasilə verin ("20-20-20 qaydası": Hər 20 dəqiqədən bir 20 saniyə müddətində 20 fut uzağa baxın).
Kontakt linza istifadə edərkən gigiyenik qaydalara əməl edin və linzaları doğru müddətdə istifadə edin.
Gözlərinizə isti kompres tətbiq edərək göz qapağı bezlərinin fəaliyyətini dəstəkləyin.
Bədəninizin hidratlanmış olduğundan əmin olun, kifayət qədər su içməyə çalışın.
Küləkli və quru mühitlərdə qoruyucu gözlük istifadə edin.