Keratitin əsas səbəbləri

Keratit: Göz Sağlamlığı Üçün Ciddi Bir Təhlükə

Keratit, gözün şəffaf təbəqəsi olan korneanın iltihablanması ilə xarakterizə olunan ciddi bir tibbi vəziyyətdir. Göz sağlamlığı və görmə qabiliyyəti üçün kritik əhəmiyyət kəsb edən bu xəstəlik, həm infeksion, həm də qeyri-infeksion amillər nəticəsində yarana bilər. Erkən diaqnoz və peşəkar müalicə yanaşması, görmə itkisinin qarşısını almaq üçün ən vacib addımdır.

Keratitin Əsas Səbəbləri

Keratit xəstəliyinin yaranma səbəbləri iki əsas kateqoriyaya bölünür: enfeksiyoz (infeksion) və qeyri-enfeksiyoz faktorlar.

1. Enfeksiyoz Keratit

İnfeksion mənşəli keratit, müxtəlif mikroorqanizmlərin korneaya daxil olması ilə inkişaf edir:

• Bakterial infeksiyalar: Xüsusilə Streptococcus, Staphylococcus və Pseudomonas kimi bakteriyalar.
• Viral infeksiyalar: Herpes simplex virusu (HSV) və Herpes zoster (zona) ən çox rast gəlinənlərdir.
• Fungal infeksiyalar: Fusarium, Aspergillus və Candida kimi göbələk növləri.
• Parazitar infeksiyalar: Xüsusilə çirkli su və ya kontakt linza vasitəsilə keçən Acanthamoeba parazitləri.

2. Qeyri-enfeksiyoz Keratit

İnfeksiya olmadan da müxtəlif xarici və daxili amillər korneada iltihaba səbəb ola bilər:

• Göz yaralanmaları: Fiziki travmalar, cızılmalar və kimyəvi yanmalar.
• Kontakt linza istifadəsi: Gigiyena qaydalarına riayət edilməməsi və ya linzaların yanlış istifadəsi.
• Quru göz sindromu: Göz yaşı istehsalının yetərsiz olması nəticəsində korneanın zədələnməsi.
• Autoimmun xəstəliklər: Sjögren sindromu və ya romatoid artrit kimi sistemik xəstəliklər.
• Allergik reaksiyalar: Göz damcılarına və ya kontakt linza məhlullarına qarşı inkişaf edən allergiyalar.

Keratitin Simptomları Nələrdir?

Keratit əlamətləri xəstəliyin şiddətinə və səbəbinə görə fərqlilik göstərə bilər. Ən çox rast gəlinən simptomlar aşağıdakılardır:

• Qızartı: Gözün ağ hissəsində nəzərə çarpan iltihab və qızarma.
• Ağrı: Gözdə kəskin ağrı və ya daimi narahatlıq hissi.
• Bulanıq görmə: Görmə kəskinliyinin azalması.
• Həssaslıq: İşığa qarşı həddindən artıq həssaslıq (fotofobi).
• Göz yaşarması: Gözün özünü qorumaq üçün artan göz yaşı istehsalı.
• İfrazat: Göz qapaqlarının yapışmasına yol açan irinli və ya sulu axıntı.
• Göz qapağı şişkinliyi: Qapaqlarda ödem və qızartı.

Diaqnoz Metodları

Keratitin dəqiq diaqnozu peşəkar bir göz həkimi (oftalmoloq) tərəfindən aparılan kompleks müayinələrlə qoyulur:

1. Göz dibi müayinəsi: Gözün daxili strukturlarının vəziyyətini qiymətləndirmək üçün.
2. Slit-lamp (Yarıqlı lamba) müayinəsi: Kornea və digər ön seqmentlərin mikroskop altında detallı incələnməsi.
3. Kornea qaşıntısı: İnfeksiya törədicisini (bakteriya, virus və s.) müəyyən etmək üçün laboratoriya analizi.
4. Görmə testi: Xəstəliyin görmə qabiliyyətinə təsirini ölçmək üçün.

Keratit Müalicəsi

Müalicə protokolu xəstəliyi törədən amilə uyğun olaraq fərdi şəkildə təyin edilir:

Evdə Baxım və Profilaktika

Keratitdən qorunmaq və müalicə prosesini sürətləndirmək üçün aşağıdakı qaydalara əməl edilməlidir:

• Kontakt linza gigiyenası: Linzalar yalnız təyin olunmuş məhlullarla təmizlənməli və vaxtında dəyişdirilməlidir.
• Göz gigiyenası: Əllər mütəmadi yuyulmalı, gözlərə çirkli əllərlə toxunulmamalıdır.
• Qoruyucu vasitələr: Kimyəvi maddələrlə və ya riskli işlərlə məşğul olarkən qoruyucu eynək taxılmalıdır.
• İmmunitetin gücləndirilməsi: Sağlam qidalanma və fiziki aktivlik ümumi müqaviməti artırır.

Müalicə Edilməyən Keratitin Fəsadları

Vaxtında müdaxilə edilməyən keratit geri dönməz fəsadlara yol aça bilər:

• Görmə itkisi: Ciddi və qalıcı görmə qabiliyyətinin itirilməsi.
• Kornea yara izləri: İltihab nəticəsində şəffaf təbəqədə ləkələrin qalması.
• Kornea perforasiyası: Kornea qatlarının deşilməsi.
• Göz daxili infeksiya: İltihabın gözün daxili strukturlarına yayılması.

Nəticə olaraq, keratit ciddi yanaşma tələb edən bir vəziyyətdir. Əgər yuxarıda qeyd olunan simptomları müşahidə edirsinizsə, görmə qabiliyyətinizi qorumaq üçün dərhal göz həkiminə müraciət etməyiniz vacibdir.