Hepatit C nədir? Hepatit C necə müalicə olunur?
Hepatit C-nin simptomları
Hepatit C çox vaxt "səssiz infeksiya" adlanır, çünki xəstəlik uzun müddət heç bir əlamət verməyə bilər. Simptomlar ortaya çıxdıqda isə onlar iki mərhələdə ola bilər:
Kəskin Hepatit C:
Adətən infeksiyadan sonra ilk 6 ay ərzində yaranır.
Simptomlar:
Yorğunluq
Əzələ və oynaq ağrıları
Ürəkbulanma və qusma
İştahsızlıq
Qarın ağrısı (xüsusilə qaraciyər nahiyəsində)
Tünd rəngli sidik və açıq rəngli nəcis
Dəridə və göz ağlarında sarılıq (sarılıq)
Xroniki Hepatit C:
Xəstələrin təxminən 75-85%-ində infeksiya xroniki formaya keçir.
Simptomlar:
Uzunmüddətli yorğunluq
Qaraciyər nahiyəsində ağrı
Qaraciyər zədələnməsinə bağlı ağırlaşmalar (sirroz, qaraciyər xərçəngi).
Hepatit C necə müalicə olunur?
1. Diaqnoz:
Hepatit C-nin dəqiq diaqnozu üçün aşağıdakı testlər tələb olunur:
Anti-HCV testi: Virus antikorlarının mövcudluğunu göstərir (əvvəlki və ya mövcud infeksiyanı təsdiq edir).
HCV-RNA testi (PCR): Virusun genetik materialını aşkarlayır və aktiv infeksiyanı təsdiqləyir.
Qaraciyər funksiyası testləri: Qaraciyər zədələnməsi əlamətlərini göstərir.
Fibroskan və ya biopsiya: Qaraciyərin vəziyyətini və zədələnmə dərəcəsini qiymətləndirir.
2. Müasir müalicə üsulları:
Hepatit C müalicəsi üçün antiviral dərmanlar istifadə olunur. Bu dərmanlar infeksiyanın tamamilə aradan qaldırılmasına yönəlib.
a. Direct-acting antivirals (DAA) (Birbaşa təsir edən antiviral dərmanlar):
Xüsusi olaraq HCV-nin müxtəlif genotiplərinə qarşı hazırlanmış dərmanlardır.
Müalicə müddəti: 8-12 həftə.
Yüksək effektivlik: HCV-nin 90-95%-dən çoxu müalicə olunur.
Əsas DAA dərmanları:
Sofosbuvir
Ledipasvir
Velpatasvir
Daclatasvir
Ribavirin (bəzi hallarda köməkçi dərman kimi istifadə olunur).
b. Müalicə genotipə uyğunlaşdırılır:
Hepatit C virusunun fərqli genotipləri var (1, 2, 3, 4, 5, və 6). Müalicə virusun genotipinə görə tənzimlənir.
3. Müalicəyə dəstək tədbirləri:
Həyat tərzi dəyişiklikləri:
Spirtli içkidən tamamilə uzaq durmaq (qaraciyər zədələnməsini artırır).
Siqaretdən çəkinmək.
Sağlam və balanslı qidalanma (qaraciyər dostu pəhriz).
Dərman istifadə edərkən diqqət:
Qaraciyər üçün toksik olan dərmanlardan qaçınmaq.
İmmuniteti dəstəkləmək:
Müntəzəm fiziki aktivlik və stressin idarə edilməsi.
4. Qarşısının alınması:
Steril tibbi alətlərdən istifadə.
Tatuaj və pirsinq üçün gigiyenik yerlərə üstünlük vermək.
Şprislərin paylaşıldığı hallardan çəkinmək.
Qorunmasız cinsi əlaqədən çəkinmək.
Hepatit B peyvəndi (qaraciyər sağlamlığını qorumaq üçün vacibdir, lakin Hepatit C-yə qarşı peyvənd mövcud deyil).
Hepatit C-nin müalicəsiz qaldığı halda fəsadları
Qaraciyər sirrozu: Uzunmüddətli qaraciyər iltihabı nəticəsində qaraciyər toxuması sərtləşir və funksiyası zəifləyir.
Qaraciyər çatışmazlığı: Qaraciyərin həyati funksiyalarını yerinə yetirə bilməməsi.
Qaraciyər xərçəngi: Xroniki Hepatit C infeksiyası qaraciyər xərçəngi riskini artırır.
Nəticə
Hepatit C müasir antiviral dərmanlarla yüksək dərəcədə müalicə olunan bir xəstəlikdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə uzunmüddətli ağırlaşmaların qarşısını alır. Əgər Hepatit C infeksiyasına şübhəniz varsa, vaxt itirmədən mütəxəssisə müraciət etmək vacibdir.