Hipofiz vəz xəstəlikləri
Funktsional Pozuntular
Hipopituitarizm: Hipofiz vəzin kifayət qədər hormon istehsal etmədiyi bir vəziyyətdir. Bu, müxtəlif simptomlara səbəb ola bilər, çünki hipofiz vəz müxtəlif hormonlar ifraz edir. Belirtiler arasında yorğunluq, baş ağrısı, dərinin quruması, əzələ zəifliyi, cinsi funksiya pozuntuları, sonsuzluq və hamiləlikdə problemlər ola bilər.
Hiperpituitarizm: Hipofiz vəzin müəyyən hormonları çox miqdarda istehsal etdiyi bir vəziyyətdir. Ən çox müşahidə olunan formalar arasında aşağıdakılar var:
Akromegaliya: Böyümə hormonunun həddindən artıq istehsalına səbəb olur və böyüklərdə sümüklərin, əllərin, ayaqların və üz xüsusiyyətlərinin böyüməsinə yol açır.
Kuşing Sindromu: Kortikotropin hormonunun həddindən artıq istehsalı kortizol səviyyəsinin yüksəlməsinə səbəb olur və bu sindromun əlamətlərinə obezlik, yüksək qan təzyiqi və dəri dəyişiklikləri daxildir.
Struktur Pozuntular
Adenomalar: Hipofiz vəzindəki xoşxassəli şişlərdir. Bəzən hormonlar ifraz edərək hiperpituitarizmə səbəb olurlar, digər hallarda isə hormon ifraz etmirlər, amma vəzin ətrafında təzyiq yaradaraq baş ağrısı və görmə problemlərinə səbəb ola bilərlər.
Kraniofarinjioma: Hipofiz vəzin yaxınlığında yaranan və uşaqlarda və gənclərdə daha çox rast gəlinən xoşxassəli şişdir. Hormon ifrazatını pozaraq baş ağrısı və görmə problemlərinə səbəb ola bilər.
Diaqnoz və Müalicə
Diaqnoz: Qan testləri vasitəsilə hormon səviyyələrinin yoxlanması, MRT və KT ilə beyin görüntüləməsi və görmə testi.
Müalicə:
Dərmanlar: Hormon səviyyələrini normallaşdırmaq üçün istifadə edilir.
Cərrahiyyə: Şişləri aradan qaldırmaq üçün istifadə olunur.
Radiasiya terapiyası: Cərrahiyyədən sonra şişlərin qalıqlarını aradan qaldırmaq üçün istifadə edilə bilər.
Hipofiz vəzin xəstəlikləri mürəkkəbdir və çoxsaylı bədən funksiyalarına təsir edə bilər, buna görə də erkən diaqnoz və müalicə vacibdir.