Hipotiroidizm
Hipotiroidizmin Səbəbləri
1. Autoimmun xəstəliklər:
Hashimoto tireoiditi:
Ən çox rast gəlinən səbəbdir. İmmun sistem tiroid vəzini hücum edərək onun fəaliyyətini zəiflədir.
2. İyod çatışmazlığı:
Tiroid hormonlarının sintezi üçün lazım olan iyodun kifayət qədər alınmaması.
3. Tiroidin çıxarılması və ya zədələnməsi:
Tiroid vəzinin cərrahi yolla çıxarılması və ya radioaktiv yod müalicəsindən sonra.
4. Qriptiroid dərmanları və ya radiasiya terapiyası:
Tiroidin fəaliyyətini zəiflədə bilər.
5. Anadangəlmə hipotiroidizm:
Doğuşdan gələn tiroid vəzinin inkişaf etməməsi və ya qeyri-funksional olması.
6. Hipofiz və ya hipotalamus xəstəlikləri:
Tiroid vəzini idarə edən hormonların (TSH və ya TRH) istehsalındakı problemlər.
7. Xüsusi dərmanlar:
Litium və ya amiodaron kimi bəzi dərmanlar tiroid funksiyasını zəiflədə bilər.
Hipotiroidizmin Əlamətləri
1. Ümumi əlamətlər:
Yorğunluq və zəiflik.
Soyuğa həssaslıq.
Çəki artımı.
2. Dəri və saç dəyişiklikləri:
Quru və qalın dəri.
Saçların incəlməsi və ya tökülməsi.
Qırıq və nazik dırnaqlar.
3. Əməliyyat və mədə-bağırsaq simptomları:
Yavaş ürək döyüntüsü (bradikardiya).
Qəbizlik.
4. Sinir sistemi:
Konsentrasiya çətinliyi və yaddaş itkisi ("beyin dumanı").
Depressiya və ya ruh halında dəyişikliklər.
5. Reproduktiv sistem:
Qadınlarda menstruasiya pozuntuları.
Sonsuzluq.
6. Ağır hallarda (miksodema):
Şiddətli yorğunluq.
Üzdə şişlik.
Hipoqonadal vəziyyətlər.
Nadir hallarda koma (miksodema koması).
Hipotiroidizmin Diaqnozu
1. Laborator analizlər:
TSH (tiroid stimullaşdırıcı hormon):
Yüksək səviyyədədir, çünki hipofiz vəzi tiroidi stimullaşdırmağa çalışır.
T4 (tiroksin) və T3 (triiodotironin):
Aşağı səviyyədədir.
Anti-TPO və anti-Tg antikorları:
Hashimoto xəstəliyində yüksələ bilər.
2. Görüntüləmə müayinələri:
Ultrasonoqrafiya:
Tiroid vəzinin ölçüsü və quruluşunu qiymətləndirmək.
Radionuklid sintiqrafiya:
Tiroid funksiyasını müəyyən etmək üçün.
Hipotiroidizmin Müalicəsi
1. Hormonal əvəzedici terapiya:
Levotiroksin (süni T4):
Ən çox təyin edilən müalicədir.
Dərman gündəlik olaraq, adətən səhər yeməyindən əvvəl qəbul edilir.
2. Düzgün dozanın təyini:
TSH səviyyələrinə əsasən levotiroksin dozası tənzimlənir.
Dərman müntəzəm olaraq qəbul edilməli və həkim nəzarətində olmalıdır.
3. Səbəbə yönəlik müalicə:
İyod çatışmazlığı varsa, pəhrizdə iyodun artırılması.
Pəhriz və Həyat Tərzi Tövsiyələri
Yod tərkibli qidalar:
Dəniz məhsulları, yodlaşdırılmış duz.
Selenyum tərkibli qidalar:
Braziliya qozu, yumurta və balıq.
Sağlam həyat tərzi:
Müntəzəm fiziki fəaliyyət.
Stressi idarə etmək.
Tiroidi təsir edə biləcək qidalardan çəkinmək:
Kələm, brokoli və ya soya məhsulları (güclü miqdarda qəbul edilərsə).
Ağırlaşmalar
Kardiyovaskulyar xəstəliklər:
Yüksək xolesterol və ürək problemləri.
Miksodema:
Hipotiroidizmin ağırlaşmış formasıdır və təcili tibbi müdaxilə tələb edir.
Depressiya və psixiatrik problemlər.
Reproduktiv problemlər:
Sonsuzluq və ya hamiləlik ağırlaşmaları.
Hansı Hallarda Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Davamlı yorğunluq və enerji çatışmazlığı.
Soyuğa həssaslıq və ya çəki artımı.
Menstruasiya pozuntuları və ya sonsuzluq problemləri.
Hipotiroidizm, erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə tam idarə oluna bilən bir xəstəlikdir. Levotiroksin müalicəsi hormon balansını bərpa edərək simptomları aradan qaldırır. Xəstəliyin gedişatını izləmək üçün müntəzəm olaraq həkimə müraciət etmək vacibdir.