HPV peyvəndi
HPV Nədir?
HPV, 200-dən çox müxtəlif növü olan bir virus ailəsidir.
Bu növlərdən bəziləri (məsələn, HPV-16 və HPV-18) uşaqlıq boynu xərçənginin və digər genital xərçənglərin əsas səbəbidir.
Digər növləri (məsələn, HPV-6 və HPV-11) genital ziyillərə səbəb olur.
HPV infeksiyaları adətən simptom göstərmir və əksər hallarda bədən tərəfindən təmizlənir, lakin bəzi hallarda xərçəngə səbəb ola bilən xroniki infeksiyaya çevrilir.
HPV Peyvəndi Nə Üçündür?
Uşaqlıq boynu, vajina, vulva, anus və boğaz xərçənginin qarşısını almaq.
Genital ziyillərdən qorumaq.
Virusun yayılmasını azaltmaq.
HPV Peyvəndlərinin Növləri
Gardasil®:
HPV-6, HPV-11, HPV-16 və HPV-18-ə qarşı qoruyur.
Daha geniş spektrli Gardasil 9® versiyası isə 9 fərqli HPV növünə qarşı təsirlidir.
Cervarix®:
HPV-16 və HPV-18-ə qarşı spesifik olaraq hazırlanmışdır.
HPV Peyvəndi Kimlər Üçün Tövsiyə Olunur?
1. Uşaqlar və Yeniyetmələr:
9-12 yaş arasında peyvənd tövsiyə edilir (ən yaxşı təsir bu yaşda olur).
Peyvənd həm qızlara, həm də oğlanlara verilir.
2. Gənclər və Böyüklər:
26 yaşa qədər peyvəndin tətbiqi tövsiyə olunur.
27-45 yaş arasında olan şəxslər də, xüsusilə yüksək risk altında olduqları halda, həkim məsləhəti ilə peyvənddən faydalana bilərlər.
HPV Peyvəndi Necə Tətbiq Olunur?
Peyvənd Planı:
9-14 yaş: 2 doza (0 və 6-12 ay aralığında).
15 yaş və yuxarı: 3 doza (0, 1-2 ay və 6 ay aralığında).
Tətbiq Yeri:
Peyvənd əzələ daxilinə, adətən çiyin nahiyəsinə vurulur.
HPV Peyvəndinin Effektivliyi
Peyvənd, HPV səbəbli xərçənglərin 90%-dən çoxunun qarşısını ala bilər.
Genital ziyillərə qarşı yüksək qoruyuculuq təmin edir.
Peyvənd təsiri ən yüksək, infeksiya baş vermədən əvvəl vurulduqda müşahidə olunur.
HPV Peyvəndinin Yan Təsirləri
HPV peyvəndi ümumiyyətlə təhlükəsizdir və yan təsirləri adətən yüngül olur:
Yüngül yan təsirlər:
Peyvənd yerində ağrı, qızartı və ya şişkinlik.
Yorğunluq və baş ağrısı.
Yüngül qızdırma.
Nadir yan təsirlər:
Allergik reaksiyalar (anafilaksiya çox nadir hallarda müşahidə edilir).
Bayılma (əsasən yeniyetmələrdə, emosional səbəblərlə bağlı).
HPV Peyvəndi ilə Bağlı Miflər və Reallıqlar
Mif: HPV peyvəndi yalnız qadınlar üçündür.
Reallıq: Peyvənd həm qadınlar, həm də kişilər üçün tövsiyə edilir, çünki kişilər də HPV ilə bağlı xərçəng və genital ziyillərdən təsirlənir.
Mif: Peyvənd yalnız cinsi aktiv şəxslərə lazımdır.
Reallıq: Peyvənd cinsi aktiv olmadan əvvəl vurulduqda daha təsirli olur.
Mif: Peyvənd xərçəng müalicə edir.
Reallıq: HPV peyvəndi yalnız profilaktik məqsədlər üçün istifadə olunur və mövcud xərçəngi müalicə etmir.
HPV Peyvəndindən Əvvəl və Sonra Nə Etməli?
Peyvənddən əvvəl:
Həkimə tibbi tarix və allergiyalar haqqında məlumat verin.
Yaxşı qidalanmaq və kifayət qədər su içmək.
Peyvənddən sonra:
Peyvənd yerində narahatlıq yaranarsa, buz tətbiq etmək.
Hər hansı ciddi yan təsir müşahidə edilərsə, dərhal həkimə müraciət etmək.
HPV Peyvəndinin Əhəmiyyəti
HPV peyvəndi, uşaqlıq boynu xərçəngi də daxil olmaqla, bir çox ciddi xəstəliyin qarşısını almaqda təsirli və təhlükəsiz bir vasitədir. Peyvəndin cəmiyyətdə geniş yayılması, kollektiv immunitetin yaranmasına və virusun yayılmasının azalmasına kömək edir.
Əgər peyvənd almaqla bağlı suallarınız varsa, bir tibb mütəxəssisi ilə məsləhətləşin. Vaxtında vurulan peyvənd uzunmüddətli sağlamlıq qoruması təmin edə bilər.