Kəkələmə nədir?

Kəkələmənin əsas xüsusiyyətləri

Səs və ya heca təkrarı

Məsələn: "M-m-mən gedirəm."

Söz və ya səslərin uzadılması

Məsələn: "Ssssalam."

Bloklanma (tam susma)

Uşaq və ya böyüklər danışarkən bir anda donur və səs çıxara bilmir.

Fiziki müşayiət edən simptomlar

Göz qırpma, sifət əzələlərinin gərginliyi, başın hərəkətləri, nəfəs problemləri.

Kəkələmə növləri

İbtidai kəkələmə (uşaq yaşlarında başlayan)

Adətən 2-7 yaş arası ilk danışıq dövründə müşahidə edilir.

Çox zaman inkişaf dövründə keçici ola bilər.

Daimi (xroniki) kəkələmə

Uşaqlıqda başlayıb böyüklük dövrünə qədər davam edə bilər.

Nevrojenik kəkələmə

Beyin travması, insult və ya nevroloji xəstəliklərdən sonra ortaya çıxır.

Psixogenik kəkələmə

Travmatik hadisə, psixoloji şok və ya emosional gərginlik sonrası inkişaf edə bilər.

Kəkələmənin səbəbləri

Genetik meyllilik – ailəsində kəkələmə olan uşaqlarda risk daha yüksəkdir.

Daxili psixoloji amillər – travma, stress və ya qorxu.

Nevroloji fərqliliklər – beyində nitqə nəzarət edən sahələrin fəaliyyətində fərqliliklər.

Nitq inkişafında gecikmə və ya zəif motor bacarıqları.

Kəkələmənin təsiri

Özünəinamın azalması və sosial narahatlıq.

Məktəb və iş həyatında danışıqla bağlı çətinliklər.

Uzun müddətli kəkələmə insanın emosional və psixoloji rifahına təsir edə bilər.

Müalicə və dəstək yolları

1. Loqopedik terapiya

Nitqin axıcılığını artırmaq və nəfəs, danışıq texnikalarını öyrətmək.

Slowed speech və tənəffüs məşqləri ilə danışığın rahatlaşdırılması.

2. Psixoterapiya və emosional dəstək

Özünəinamı artırmaq və stress/anksiyete ilə mübarizə.

Koqnitiv-davranışçı terapiya (CBT) sosial qorxuları azaltmaq üçün faydalıdır.

3. Texnoloji dəstək

Daf cihazları (Gecikdirilmiş Auditory Feedback) bəzi insanlarda nitqin axıcılığını yaxşılaşdıra bilər.

4. Ailə dəstəyi

Uşaqla səbirli və təzyiqsiz danışıq mühiti yaratmaq.

Danışıq zamanı sözünü kəsmədən dinləmək və tələsməyə məcbur etməmək.

Müəyyən vacib qeyd:

Kəkələmə bir tənbəllik və ya zəiflik deyil, beyində nitqə nəzarətlə bağlı bir fərqlilikdir və düzgün müdaxilə ilə nitq axıcılığı əhəmiyyətli dərəcədə yaxşılaşa bilər.