Kəskin və xroniki qlomerulonefrit
Kəskin Qlomerulonefrit (KQ)
Səbəbləri
İnfeksiyalar:
Post-streptokok Qlomerulonefriti: Streptokok boğaz infeksiyasından sonra yaranan.
Viral İnfeksiyalar: Hepatit B, Hepatit C, HIV.
İmmun Sistem Xəstəlikləri:
Sistemik Lupus Eritematozus (SLE): Autoimmun xəstəlik.
İmmun Komplekslərin Yığılması: Anti-GBM xəstəliyi (Goodpasture sindromu).
Simptomlar
Hematuriya: Sidikdə qan.
Proteinuriya: Sidikdə protein (köpüklü sidik).
Ödem: Üz, əl-ayaq və topuqlarda şişkinlik.
Hipertoniya: Yüksək qan təzyiqi.
Yorğunluq və zəiflik: Enerji səviyyəsinin azalması.
Azalmış Sidik İfrazı: Sidik miqdarının azalması.
Diaqnoz
Qan Testləri: Kreatinin, BUN (qan azot), elektrolit səviyyələri.
Sidik Testləri: Proteinuriya, hematuriya, kreatinin səviyyələri.
Görüntüləmə Testləri: Ultrasəs, böyrəklərin quruluşunu və funksiyasını yoxlamaq üçün.
Böyrək Biopsiyası: Böyrək toxumasının mikroskop altında incələnməsi (bəzi hallarda).
Müalicə
İnfeksiyaların Müalicəsi:
Antibiotiklər: Streptokok infeksiyasının müalicəsi üçün.
İmmun Sistem Xəstəliklərinin Müalicəsi:
Kortikosteroidlər: İltihabı azaltmaq üçün.
İmmunsupressiv Dərmanlar: İmmun sistemini tənzimləmək üçün.
Simptomatik Müalicə:
Diuretiklər: Artıq mayeni azaltmaq üçün.
Antihipertenziv Dərmanlar: Qan təzyiqini idarə etmək üçün.
Maye və Duz Məhdudiyyəti: Ödemi azaltmaq üçün.
Xroniki Qlomerulonefrit (XQ)
Səbəbləri
Uzunmüddətli İltihabi Xəstəliklər:
Sistemik Lupus Eritematozus (SLE).
Vaskulitlər: Damar iltihabı xəstəlikləri.
İrsi Xəstəliklər:
Alport Sindromu: İrsi xəstəlik.
İmmun Komplekslər:
IgA Nefropatiyası: İmmunoglobulin A-nın qlomerullarda yığılması.
Simptomlar
Kəskin Qlomerulonefritin Simptomları: Hematuriya, proteinuriya, ödem, hipertoniya.
Xroniki Böyrək Çatışmazlığı Simptomları:
Azalmış Böyrək Funksiyası: Yüksəlmiş kreatinin və BUN səviyyələri.
Yorğunluq və zəiflik.
Quru və qaşınan dəri.
Anemiya: Qırmızı qan hüceyrələrinin sayının azalması.
Ürək çatışmazlığı: Ürəyin işləmə qabiliyyətinin azalması.
Diaqnoz
Qan Testləri: Kreatinin, BUN, elektrolit səviyyələri.
Sidik Testləri: Proteinuriya, hematuriya, kreatinin səviyyələri.
Görüntüləmə Testləri: Ultrasəs, böyrəklərin quruluşunu və funksiyasını yoxlamaq üçün.
Böyrək Biopsiyası: Böyrək toxumasının mikroskop altında incələnməsi (bəzi hallarda).
Müalicə
İmmun Sistem Xəstəliklərinin Müalicəsi:
Kortikosteroidlər: İltihabı azaltmaq üçün.
İmmunsupressiv Dərmanlar: İmmun sistemini tənzimləmək üçün.
Simptomatik Müalicə:
Diuretiklər: Artıq mayeni azaltmaq üçün.
Antihipertenziv Dərmanlar: Qan təzyiqini idarə etmək üçün.
Eritropoietin: Anemiyanı idarə etmək üçün.
Diyet və Həyat Tərzi Dəyişiklikləri:
Duz və Protein Qəbulu: Duzu və proteini məhdudlaşdırmaq.
Maye Məhdudiyyəti: Ödemi azaltmaq üçün.
Sağlam Qidalanma: Meyvə, tərəvəz, tam taxıllar və az yağlı məhsullarla zəngin pəhriz.
Dializ və Böyrək Nəqli:
Dializ: Qan təmizlənməsi və tullantıların bədəndən çıxarılması üçün.
Böyrək Nəqli: Xroniki böyrək çatışmazlığının son mərhələsində.
Qarşısının Alınması
İnfeksiyaların Qarşısının Alınması: Streptokok boğaz infeksiyalarının erkən diaqnozu və müalicəsi.
Sağlam Həyat Tərzi:
Düzgün qidalanma və müntəzəm məşqlər.
Siqareti buraxmaq.
Alkoqol qəbulunu məhdudlaşdırmaq.
Müntəzəm Sağlamlıq Yoxlamaları:
Qan təzyiqi və qan şəkəri səviyyəsinin müntəzəm olaraq yoxlanılması.
Böyrək funksiyasının yoxlanılması.
Dərmanların Doğru İstifadəsi:
Həkim tərəfindən təyin edilmiş dərmanların düzgün istifadə edilməsi.
Nəticə
Kəskin və xroniki qlomerulonefrit ciddi və həyati təhlükə yarada bilən vəziyyətlərdir. Erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə bu xəstəliklərin irəliləməsi yavaşladılabilir və həyat keyfiyyəti yaxşılaşdırıla bilər. Qlomerulonefrit simptomlarından şübhələnildikdə dərhal bir nefroloq və ya həkimlə məsləhətləşmək vacibdir. Düzgün müalicə və dəstəklə, xəstələr həyat keyfiyyətini artırmaq və normal həyat fəaliyyətlərini davam etdirmək üçün əhəmiyyətli irəliləyiş əldə edə bilərlər.