Kalsifikasiya
Kalsifikasiyanın Növləri
1. Distrofik kalsifikasiya:
Zədələnmiş və ya iltihablı toxumalarda kalsium yığılması.
Kalsium səviyyəsi normal olsa belə müşahidə edilə bilər.
Məsələn, ateroskleroz zamanı damar divarlarında kalsium çöküntüləri.
2. Metastatik kalsifikasiya:
Kalsium və fosfat səviyyələrinin yüksəlməsi nəticəsində sağlam toxumalarda kalsium çöküntüsü.
Böyrək çatışmazlığı, hiperkalsemiya və ya hiperparatiroidizm səbəbilə baş verir.
3. İdiopatik kalsifikasiya:
Heç bir aşkar səbəb olmadan yaranan kalsifikasiya.
Daha çox genetik meyilliliklə əlaqəli ola bilər.
4. İatrogen kalsifikasiya:
Tibb müdaxilələri və ya dərmanların yan təsirləri nəticəsində.
Kalsifikasiyanın Səbəbləri
Kalsium-fosfat balansının pozulması:
Hiperparatiroidizm və ya böyrək problemləri.
İltihab və ya travmalar:
Zədələnmiş toxumalarda kalsiumun yığılması.
Genetik meyillilik:
Bəzi irsi xəstəliklərdə.
Damar problemləri:
Ateroskleroz zamanı damar divarlarında kalsium çökməsi.
D vitamini pozulmaları:
D vitamini çatışmazlığı və ya artıq dozası.
Xroniki xəstəliklər:
Xərçəng, böyrək xəstəlikləri, tiroid disfunksiyası.
Kalsifikasiyanın Əlamətləri
Sümükdə və oynaqlarda sərtlik və ağrı:
Kalsifikasiya bu bölgələrdə sərtliyə səbəb ola bilər.
Damar sərtləşməsi:
Damar divarlarında kalsifikasiya qan axınını məhdudlaşdıra bilər.
Orqan disfunksiyası:
Kalsium yığılması nəticəsində ağciyər, ürək və ya böyrək funksiyaları pozula bilər.
Dəri altında sərt kütlələr:
Yumşaq toxumalarda kalsium yığılması.
Nəfəs darlığı və yorğunluq:
Ağciyər və ya ürək kalsifikasiyasında.
Asimptomatik hallar:
Bəzi kalsifikasiyalar simptom vermədən inkişaf edir və təsadüfi görüntüləmə zamanı aşkarlanır.
Kalsifikasiyanın Diaqnozu
1. Görüntüləmə müayinələri:
Rentgen: Kalsium çöküntülərini aşkarlayır.
MRT və CT: Kalsium yığılmasının dəqiq lokalizasiyasını göstərir.
Ultrasonoqrafiya: Yumşaq toxumalardakı kalsium yığılmalarını qiymətləndirir.
2. Qan testləri:
Kalsium və fosfat səviyyələrinin ölçülməsi.
Böyrək və tiroid funksiyalarının qiymətləndirilməsi.
3. Biopsiya:
Anormal toxumanın analizi üçün istifadə edilir.
Kalsifikasiyanın Müalicəsi
1. Dərman müalicəsi:
Anti-iltihab dərmanlar: İltihabı azaltmaq üçün.
Bifosfonatlar: Hiperparatiroidizm və ya kalsium yığılmasını idarə etmək üçün.
Tiroid və ya böyrək funksiyalarını tənzimləyən dərmanlar.
2. Cərrahi müdaxilə:
Böyük və simptomatik kalsifikasiya sahələrinin çıxarılması.
3. Yaşam tərzi dəyişiklikləri:
Düzgün qidalanma:
Kalsium və fosfat balansını qorumaq üçün.
Fiziki aktivlik:
Kalsium metabolizmasını tənzimləmək üçün müntəzəm idman.
4. Səbəb olan xəstəliyin müalicəsi:
Böyrək xəstəlikləri, hiperkalsemiya və ya digər ilkin səbəblər hədəflənir.
Kalsifikasiyanın Qarşısını Alma Yolları
Kalsium və D vitamini qəbulunu idarə etmək:
Həkim tövsiyəsi olmadan əlavə qəbuldan çəkinmək.
Böyrək və tiroid sağlamlığını qorumaq:
Müntəzəm müayinələrdən keçmək.
Sağlam qidalanma:
Az duzlu və balanslı bir pəhriz.
Siqaret və alkoqoldan uzaq durmaq:
Damar sağlamlığını qorumaq üçün.
Müntəzəm idman:
Sümüklərin sağlamlığını və kalsium metabolizmasını dəstəkləmək.
Hansı Hallarda Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Davamlı ağrı və sərtlik hissi.
Nəfəs darlığı və ya yorğunluq.
Qan təzyiqinin artması və ya ürək narahatlığı.
Dərinin altında sərt kütlələrin hiss edilməsi.
Kalsifikasiya, erkən mərhələlərdə diaqnoz və müalicə ilə effektiv şəkildə idarə edilə bilən bir vəziyyətdir. Hər hansı bir simptom müşahidə etdikdə, həkimə müraciət etmək və uyğun tibbi yardım almaq vacibdir. Düzgün həyat tərzi və sağlam qidalanma ilə kalsium balansını qorumaq mümkündür.