Katarakta (gözün təbii linzasının bulanması)
Səbəblər
Kataraktanın yaranma səbəbləri müxtəlifdir və bunlara aşağıdakılar daxildir:
Yaşlanma: Ən yaygın səbəbdir və yaşlandıqca linzanın zülallarının denatürasiyası və yığılması nəticəsində yaranır.
Genetik meyl: Ailə tarixçəsində katarakta olan insanlarda daha çox rast gəlinir.
Göz travmaları: Gözə gələn zədələr və travmalar.
Müəyyən xəstəliklər: Şəkərli diabet kimi xəstəliklər.
UVA və UVB radiasiyası: Gözləri uzun müddət günəş işığından qorunmadan məruz qoymaq.
Dərmanlar: Steroidlər və ya bəzi digər dərmanların uzun müddətli istifadəsi.
Yüksək qan təzyiqi: Qan təzyiqi yüksək olan insanlarda risk artır.
Alkoqol və siqaret istifadəsi: Alkoqol və tütün məhsullarının istifadəsi katarakta riskini artırır.
Simptomlar
Kataraktanın simptomları müxtəlif ola bilər və linzanın bulanması dərəcəsinə bağlıdır:
Bulanıq və ya zəif görmə: Görmənin yavaş-yavaş bulanıqlaşması və zəifləməsi.
Görmə azlığı: Gecələr və ya zəif işıq şəraitində görmə azlığı.
İşığa həssaslıq: Parlaq işıqlara qarşı həssaslıq və ya ətrafda işıq halələri görmə.
Rəng dəyişiklikləri: Rənglərin solğun və ya sarımtıl görünməsi.
İkiqat görmə: Tək gözlə baxarkən ikiqat görmə (diplopi).
Eynək reseptlərinin tez-tez dəyişməsi: Eynək və ya kontakt linza reseptlərinin tez-tez dəyişməsini tələb edən görmə dəyişiklikləri.
Diaqnoz
Kataraktanın diaqnozu göz həkimi tərəfindən aparılan bir neçə müayinə və test vasitəsilə qoyulur:
Göz dibi müayinəsi: Gözün daxili strukturunu və linzanın vəziyyətini yoxlamaq üçün.
Görmə testi: Görmə qabiliyyətini və görmə itiliyini yoxlamaq üçün.
Slit-lamp müayinəsi: Gözün müxtəlif strukturlarını mikroskop altında qiymətləndirmək üçün.
Tonometriya: Göz təzyiqini ölçmək və qlaukoma kimi digər problemləri yoxlamaq üçün.
Müalicə
Kataraktanın müalicəsi əsasən cərrahi müdaxiləni əhatə edir, lakin erkən mərhələlərdə bəzi digər tədbirlər də görülə bilər:
Erkən mərhələlərdə müalicə:
Görmə vasitələri: Eynək və ya kontakt linza istifadəsi görmə keyfiyyətini artırmaq üçün.
İşıqlandırma: Daha yaxşı işıqlandırma şəraitinin yaradılması.
Cərrahi müdaxilə:
Fakoemulsifikasiya: Linzanın ultrasonik dalğalar vasitəsilə parçalanması və çıxarılması.
Ekstrakapsulyar katarakt cərrahiyyəsi: Linzanın mərkəzi hissəsinin böyük bir hissəsinin çıxarılması.
İntrakapsulyar katarakt cərrahiyyəsi: Bütün linzanın və linza kapsulunun çıxarılması.
İntraokulyar linza (IOL) implantasiyası: Çıxarılan linzanın yerinə süni linza yerləşdirilməsi.
Evdə Baxım və Profilaktika
UV radiasiyasından qorunma: Günəş eynəkləri və geniş kənarlı şlyapalardan istifadə etmək.
Sağlam qidalanma: Antioksidantlar və vitaminlərlə zəngin qidalar istehlak etmək.
Siqaret və alkoqoldan çəkinmək: Siqareti buraxmaq və alkoqol qəbulunu məhdudlaşdırmaq.
Daimi göz müayinələri: Müntəzəm olaraq göz həkimi ziyarət etmək və göz sağlamlığını izləmək.
Xroniki xəstəliklərin idarə edilməsi: Şəkərli diabet və yüksək qan təzyiqi kimi xəstəlikləri nəzarət altında saxlamaq.
Fəsadlar
Kataraktanın müalicə olunmaması ciddi görmə problemlərinə və hətta korluğa səbəb ola bilər. Müalicə edilmədikdə, katarakta görmə keyfiyyətini ciddi şəkildə pozur və gündəlik fəaliyyətlərdə çətinliklər yaradır.
Katarakta, erkən diaqnoz və müalicə ilə effektiv şəkildə idarə edilə bilən bir vəziyyətdir. Əgər kataraktanın əlamətlərini yaşayırsınızsa, göz həkiminə müraciət etmək vacibdir. Müntəzəm göz müayinələri və düzgün həyat tərzi seçimləri göz sağlamlığınızı qorumağa kömək edə bilər.