Körpələrdə omba çıxığı nədir? Müalicə necə aparılır?
Körpələrdə Omba Çıxığının Səbəbləri
Risk Faktorları:
Genetik Yatqınlıq:
Ailədə DDH keçmişi varsa, risk artır.
Cinsiyyət:
Qızlarda oğlanlara nisbətən 4-5 dəfə daha çox rast gəlinir.
Doğuş Mövqeyi:
Körpənin ana bətnində gələcəyinin tərs (pelvik) olması risk faktorudur.
Qabırğa Problemləri:
Qabırğaların inkişaf problemləri DDH ilə əlaqəli ola bilər.
Məhdud Hərəkətlilik:
Ana bətnində məhdud hərəkətlilik (məsələn, çox az amnion mayesi).
Körpələrdə Omba Çıxığının Əlamətləri
Valideynlərin Görə Biləcəyi Əlamətlər:
Ayaq Uzunluqlarında Fərq: Bir ayaq digərindən daha qısa görünə bilər.
Bud Dərinin Qatlarında Asimmetriya: Ayağın və ya budun arxasındakı dəri qatı qeyri-bərabər ola bilər.
Hərəkət Məhdudiyyəti: Körpənin ayağını yana doğru tam açmaq mümkün olmaya bilər.
Fərqli Ayaq Hərəkətləri: Hərəkət zamanı bir ayaqda qeyri-adi sərtlik və ya yumşaqlıq.
Həkim Tərəfindən Yoxlamalar:
Ortolani Testi: Həkim femur başını omba yuvasına yerləşdirməyə çalışır.
Barlow Testi: Həkim femur başını yuva xaricinə çıxarmağa çalışır.
Müalicə Necə Aparılır?
1. Erken Müdaxilə:
Körpələrdə omba çıxığı nə qədər erkən diaqnoz qoyularsa, müalicə bir o qədər asan və effektiv olur.
2. Konservativ Müalicə:
Bu, adətən yüngül və orta hallarda tətbiq olunur.
Pavlik Bandajı:
Körpənin omba sümüyünü düzgün mövqedə tutan xüsusi bir qurğudur.
Körpə gündəlik bu qurğunu istifadə edir və bu, omba yuvasının inkişaf etməsinə imkan verir.
Frejka Yastığı:
Körpənin ayaqlarını qurbağa mövqeyində saxlayır, bu da düzgün oynağın formalaşmasını təşviq edir.
3. Cərrahi Müdaxilə:
Ağır hallarda və konservativ müalicə ilə yaxşılaşma olmadıqda tətbiq edilir.
Qapalı Reduksiya:
Femur başı ümumi anesteziya altında yuvasına yerləşdirilir və bədənin hərəkətini məhdudlaşdırmaq üçün xüsusi alçı (spika alçısı) tətbiq edilir.
Açıq Reduksiya:
Oynaq anormal şəkildə inkişaf etdikdə və ya çox çıxıq olduqda cərrahi müdaxilə ilə düzəldilir.
4. Reabilitasiya və Fizioterapiya:
Müalicə sonrası oynaqların hərəkətliliyini bərpa etmək və əzələləri gücləndirmək üçün fizioterapiya tətbiq olunur.
Körpələrdə Omba Çıxığının Fəsadları
Müalicə edilməzsə:
Yeriş Problemləri: Gələcəkdə axsama və ya qeyri-stabil yeriş inkişaf edə bilər.
Ağrılar: Xüsusilə yetkinlik dövründə və yaşlandıqca artan omba və bel ağrıları.
Artrit: Oynaq iltihabı və omba bölgəsində erkən yaşda artrit riski.
Omba Protezi: Ciddi hallarda gələcəkdə cərrahi müdaxilələrlə oynaq dəyişdirilməsi tələb oluna bilər.
Profilaktika (Qarşısını Alma Yolları)
Erkən Müayinə:
Körpələr doğumdan sonra həkim tərəfindən omba çıxığına görə yoxlanmalıdır.
Körpə Bezi və Qucaqlama:
Körpələri çox sıx bükməmək, ayaqların sərbəst hərəkət etməsinə icazə vermək vacibdir.
Doğuşdan Sonra Nəzarət:
Risk qrupunda olan körpələr (pelvik doğulanlar) üçün mütəmadi ultrasəs müayinəsi.
Körpələrdə omba çıxığı erkən diaqnoz qoyulub müalicə edildikdə tam sağalma mümkündür. Əgər körpənizdə bu vəziyyətə aid hər hansı əlamət müşahidə edirsinizsə, dərhal pediatr və ya ortopedə müraciət edin.