Migren
Migrenin Səbəbləri
Migrenin dəqiq səbəbləri tam məlum deyil, lakin aşağıdakı faktorlar xəstəliyin yaranmasında rol oynayır:
Genetik meyillilik:
Ailədə migren tarixi olan şəxslərdə risk artır.
Beyindəki kimyəvi balanssızlıqlar:
Xüsusilə serotonin səviyyələrinin dəyişməsi.
Beyin damarlarının genişlənməsi və daralması:
Migren zamanı baş ağrısının bir səbəbi.
Sinir sisteminin həssaslığı:
Beynin bəzi bölgələrinin həddindən artıq həssas olması.
Migreni Tətikləyən Faktorlar
Stress:
Emosional və ya fiziki gərginlik.
Hormon dəyişiklikləri:
Xüsusilə qadınlarda menstruasiya dövrü və ya hormonal dəyişikliklər zamanı.
Yuxu pozuntuları:
Həddindən artıq yuxu və ya yuxu çatışmazlığı.
Qida və içkilər:
Şokolad, spirt, kafein, nitratlarla zəngin qidalar.
Ətraf mühit faktorları:
İşıq, səs, qoxu və ya hava dəyişiklikləri.
Fiziki yorğunluq:
Həddindən artıq idman və ya hərəkət.
Dərmanlar:
Hormonal dərmanlar (məsələn, doğum nəzarəti dərmanları).
Migrenin Əlamətləri
Migren 4 əsas mərhələdə özünü göstərə bilər, lakin bu mərhələlərin hamısı hər kəsdə müşahidə edilmir:
1. Prodrom mərhələsi:
Migren başlamazdan əvvəl bir neçə saat və ya gün davam edə bilər.
Əlamətlər:
Yorğunluq, halsızlıq.
Konsentrasiya çətinliyi.
İştah dəyişikliyi.
Həssaslıq (işıq, səs, qoxu).
2. Aura mərhələsi:
Bəzi insanlarda baş ağrısından əvvəl və ya onunla birlikdə baş verir.
Əlamətlər:
Görmə pozuntuları (parlaq nöqtələr, ziqzaq xəttlər, bulanıqlıq).
Hissiyyat dəyişiklikləri (karıncalanma, uyuşma).
Danışıq çətinliyi.
3. Ağrı mərhələsi (Baş ağrısı):
Əsas mərhələdir və 4-72 saat davam edə bilər.
Əlamətlər:
Bir tərəfli, pulsasiyaedici baş ağrısı.
Ürəkbulanma və ya qusma.
İşıq, səs və qoxuya həssaslıq.
4. Postdrom mərhələsi:
Ağrının bitməsindən sonra yaranır və yorğunluq hissi ilə müşayiət olunur.
Migrenin Növləri
Aura ilə migren:
Migren başlamazdan əvvəl və ya baş ağrısı zamanı aura simptomları müşahidə edilir.
Aura olmadan migren:
Ən çox yayılmış formadır. Aura simptomları olmadan baş ağrısı meydana gəlir.
Xroniki migren:
Ay ərzində 15 gündən çox migren tutmaları.
Hemiplegik migren:
Müvəqqəti zəiflik və ya ifliclə müşayiət olunan nadir migren növü.
Migrenin Diaqnozu
1. Tibbi tarix və simptomların analizi:
Həkim xəstənin simptomlarını, baş ağrısının tezliyini və müddətini sorğulayır.
2. Fiziki müayinə:
Baş, boyun və sinir sisteminin vəziyyəti qiymətləndirilir.
3. Görüntüləmə müayinələri:
MRT və ya CT: Baş ağrısının digər səbəblərini (şiş, infeksiya) istisna etmək üçün.
Migrenin Müalicəsi
1. Dərman Müalicəsi
Simptomatik dərmanlar:
Ağrı kəsicilər (ibuprofen, parasetamol).
Triptanlar (migrenə spesifik dərmanlar).
Antiemetiklər (ürəkbulanmanı azaltmaq üçün).
Profilaktik dərmanlar:
Beta-blokatorlar (məsələn, propranolol).
Antidepresanlar (amitriptilin).
Antikonvulsantlar (topiramat).
Botulinum toksini (xroniki migrendə).
2. Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri
Stress idarəetmə (meditasiya, yoga).
Nizamlı yuxu rejimi.
Migreni tətikləyən qidalardan qaçmaq.
3. Alternativ Müalicələr
Akupunktur: Ağrını azaltmaq üçün.
Bitki tərkibli müalicələr: Zəncəfil və ya çobanyastığı.
Bioloji rəy (biofeedback): Sinir sistemini sakitləşdirmək üçün.
Migrenin Qarşısını Alma Yolları
Migren gündəliyi tutmaq:
Tutmaların səbəblərini müəyyən etmək üçün.
Tətikləyici faktorları azaltmaq:
Stres, yuxu pozuntuları və müəyyən qidalardan uzaq durmaq.
Fiziki fəaliyyət:
Həddindən artıq olmayan müntəzəm idman.
Balanslı qidalanma:
Sağlam qida seçimi və müntəzəm qida qəbulu.
Dərmanların profilaktik istifadəsi:
Xüsusilə tez-tez baş verən migren tutmalarında.
Hansı Hallarda Həkimə Müraciət Etmək Lazımdır?
Baş ağrısı ani başlayıb və çox şiddətlidirsə.
Ağrı ilə birlikdə zəiflik, görmə pozuntusu və ya nitq çətinliyi varsa.
Tutmalar tez-tez və ya uzun müddətli olursa.
Dərmanlar təsirsiz qalırsa.
Migren, erkən diaqnoz və düzgün müalicə ilə effektiv şəkildə idarə oluna bilər. Əgər migren əlamətləriniz həyat keyfiyyətinizi əhəmiyyətli dərəcədə təsir edirsə, bir nevroloqla məsləhətləşmək vacibdir. Düzgün yanaşma ilə tutmaların tezliyi və şiddəti azaldıla bilər.