Kovan (ürtiker) nədir?

Ürtikerin Əlamətləri

Qaşınan Dəridə Qabarıqlar: Ürtiker döküntüləri adətən qaşınır və yandırıcı bir hissə səbəb olur.

Qırmızı və ya Ağ Ləkələr: Ləkələr qırmızı və ya ağ rəngdə ola bilər və ətrafdakı dəriyə nisbətən daha qabarıqdır.

Şəkil və Ölçülərdə Dəyişiklik: Ləkələr müxtəlif ölçülərdə və formalarda ola bilər, bəzən birləşərək daha böyük sahələr meydana gətirir.

Yerli İstilik Artışı: Qabarıqlıq olan nahiyələrdə dəri daha isti ola bilər.

Ürtikerin Əsas Səbəbləri

Ürtikerin səbəbləri fərqli ola bilər və aşağıdakılar arasında dəyişir:

Allergik Reaksiyalar: Qida (qoz-fındıq, balıq, yumurta, süd məhsulları), bəzi dərmanlar (antibiotiklər, ağrıkəsicilər) və böcək dişləmələri kimi allergik reaksiyalar kovanın yaranmasına səbəb ola bilər.

Stress və Duyğusal Gərginlik: Stress bədəndə kimyəvi reaksiyalara səbəb olaraq dəridə qaşınmaya və ürtikerə yol aça bilər.

İnfeksiyalar: Bəzi virus və bakterial infeksiyalar ürtikerin yaranmasına səbəb ola bilər.

Fiziki Təsirlər: Günəş işığı, soyuq hava, təzyiq və hətta fiziki məşq bəzi insanlarda ürtikeri tətikləyə bilər.

Kimyəvi Maddələr və Məişət Məhsulları: Parfüm, deterjan, bəzi kosmetik məhsullar və təmizləyici maddələr dəri reaksiyalarına səbəb ola bilər.

Ürtikerin Növləri

Akut Ürtiker: Adətən qısa müddət davam edir, bir neçə saatdan bir neçə həftəyə qədər davam edə bilər və allergik reaksiyalar, qida, dərman və ya infeksiyalardan qaynaqlana bilər.

Xroniki Ürtiker: 6 həftədən uzun müddət davam edən və səbəbi tam olaraq müəyyən edilməyən uzunmüddətli ürtiker növüdür. Xroniki ürtiker həyat keyfiyyətinə mənfi təsir göstərə bilər.

Fiziki Ürtiker: Günəş işığı, soyuq, istilik, təzyiq və ya fiziki fəaliyyət kimi fiziki təsirlərdən qaynaqlanır.

Angioödemlə Birlikdə Ürtiker: Dəridəki qabarıqlıqla yanaşı, dərinin alt toxumalarında da şişkinlik (angioödem) meydana gəlir. Xüsusilə göz ətrafı, dodaqlar, əllər və ayaqların alt nahiyələri şişə bilər.

Ürtikerin Müalicəsi

Ürtikerin müalicəsi, əlamətləri yüngülləşdirmək və səbəbi aradan qaldırmağa yönəlmişdir:

Antihistaminlər: Əsas müalicə üsulu antihistamin dərmanlardan ibarətdir. Bu dərmanlar qaşıntı və qızartını azaltmağa kömək edir. Müxtəlif növ antihistaminlər istifadə oluna bilər və müalicə həkim məsləhəti ilə aparılmalıdır.

Steroidlər: Ağır və uzunmüddətli ürtiker hallarında qısa müddətli olaraq steroid dərmanlar təyin edilə bilər. Lakin bu dərmanların uzun müddət istifadəsi yan təsirlərə səbəb ola biləcəyi üçün həkim nəzarətində istifadə edilməlidir.

Dəridə Sakitləşdirici Krem və Losyonlar: Ürtikerin səbəb olduğu qaşıntını azaltmaq üçün mentollu və ya kalaminli sakitləşdirici kremlərdən istifadə edilə bilər.

Səbəbin Aradan Qaldırılması: Ürtikerin səbəb olduğu faktor müəyyən edilərsə (məsələn, allergen qida və ya kimyəvi maddə), həmin faktorla təmasdan uzaq durmaq tövsiyə edilir.

Dərman və Əlavə Müalicələr: Xroniki ürtiker hallarında immün sistemə təsir göstərən dərmanlar (məsələn, omalizumab) və ya immunosupressantlar istifadə edilə bilər.

Ürtikerin Qarşısını Almaq

Allergenlərdən Uzaq Durmaq: Mümkün allergenləri müəyyən etmək və həmin maddələrlə təmasdan qaçmaq ürtiker riskini azalda bilər.

Dərini Nəmləndirmək: Dərini nəmli saxlamaq və qıcıqlandırıcı məhsullardan uzaq durmaq dəridəki həssaslığı azalda bilər.

Stressin İdarə Edilməsi: Stress ürtikeri tətikləyə biləcəyi üçün stressin idarə olunması üçün yoga, meditasiya və digər rahatlama texnikalarından istifadə faydalı ola bilər.

İstiliksiz və Sakit Mühitdə Qalmağa Çalışmaq: Yüksək temperatur və istilik dərini qıcıqlandıra bilər, buna görə də sərin mühitdə qalmaq tövsiyə edilir.

Ürtiker əksər hallarda ciddi bir təhlükə yaratmasa da, simptomlar uzun müddət davam etdikdə və ya anidən şiddətli allergik reaksiyalar (məsələn, anafilaksi) baş verərsə, dərhal tibbi yardım almaq vacibdir.