Əllərin və ayaqların uyuşması
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Əllərin və Ayaqların Uyuşması: Paresteziya Nədir?
Əllərin və ayaqların uyuşması, tibbi ədəbiyyatda paresteziya olaraq adlandırılan bir vəziyyətdir. Paresteziya, sinirlərin zədələnməsi və ya funksiyasını tam yerinə yetirə bilməməsi nəticəsində yaranan dəri hissiyyatının itirilməsi halıdır. Bu vəziyyət xəstələr tərəfindən adətən iynə sancması, yanma, sancma və ya qaşınma hissi kimi təsvir edilir.
Uyuşma hissi bədənin yalnız bir tərəfində və ya hər iki tərəfində eyni anda müşahidə oluna bilər. Bu simptom bəzən yalnız bir barmağı, bəzən isə bütün əl və ya ayaq barmaqlarını əhatə edir. Paresteziya, sinir sisteminin ötürdüğü siqnalların kəsilməsi və ya təhrif olunması nəticəsində meydana gələn ciddi bir göstəricidir.
Əllərdə və Ayaqlarda Uyuşmanın Əsas Səbəbləri
Paresteziyaların yaranmasına bir çox fərqli xəstəlik və fizioloji vəziyyət səbəb ola bilər. Bu səbəblər arasında metabolik pozğunluqlardan mexaniki zədələrə qədər geniş bir spektr mövcuddur. Əsas səbəblər aşağıdakı cədvəldə ümumiləşdirilmişdir:
| Səbəb Kateqoriyası | Əlaqəli Xəstəliklər və Vəziyyətlər |
|---|---|
| Metabolik Pozğunluqlar | Diabet (Şəkərli diabet), Aşağı qan şəkəri (Hipoqlikemiya) |
| Sinir Sıxılmaları | Karpal tunel sindromu (CTS), Torakal axın sindromu |
| İltihabi Xəstəliklər | Romatoid artrit |
| Travmalar | Onurğa beyni zədələnmələri, Qamçı zədəsi (Whiplash) |
| Həyat Tərzi və Digər | Alkoqolizm, B12 vitamini çatışmazlığı, İnsult (Vuruş) |
Diabet və Qan Dövranı Problemləri
Əllərin və ayaqların uyuşmasının ən ümumi səbəbi zəif qan dövranıdır. Xüsusilə diabet (şəkərli diabet), həm qan dövranına, həm də sinir sisteminə mənfi təsir göstərərək uyuşmaya yol açır. Diabetli şəxslərin ətraflarında müəyyən dərəcədə uyuşma, karıncalanma və ya yanma hissi yaşaması tez-tez rast gəlinən bir haldır. Lakin bu simptomlar zamanla şiddətlənərsə, qalıcı fəsadların qarşısını almaq üçün dərhal həkimə müraciət edilməlidir.
Vitamin B12 Çatışmazlığı və Yaşlılıq
Vitamin B12 çatışmazlığı, sinir sisteminin sağlamlığı üçün kritik əhəmiyyət kəsb edir. Bu çatışmazlıq yorğunluq və zəifliklə xarakterizə olunan anemiyaya səbəb olur. Xüsusilə 60 yaşdan yuxarı hər beş yetkindən birində B12 səviyyəsinin aşağı olduğu müşahidə edilir. Bu vəziyyət yaşla bağlı olaraq mədə turşusu istehsalının azalması və ya qida qəbulundakı çətinliklərdən qaynaqlana bilər. Əgər kifayət qədər dincəlməyinizə baxmayaraq özünüzü yorğun hiss edirsinizsə, bu ehtimalı həkiminizlə dəyərləndirməlisiniz.
Sinir Zədələnmələri və Travmalar
Avtomobil qəzaları kimi travmatik hadisələr nəticəsində yaranan onurğa beyni zədələnmələri, zədə yerindən aşağıda qalan bədən hissələrində uyuşmaya səbəb olur. Həmçinin, romatoid artrit kimi iltihabi xəstəliklər oynaq ətrafındakı toxumalara zərər verərək yaxınlıqdakı sinirləri təsir edir. Bu vəziyyət beyin sapı mərkəzlərinə mesaj ötürülməsini və əzələ tonusunu idarə edən onurğa yolları boyunca siqnalların göndərilməsini çətinləşdirərək həm ağrıya, həm də uyuşmaya səbəb olur.
Uyuşmaya Səbəb Olan Dərmanlar və Maddələr
Bəzi dərman preparatlarının istifadəsi yan təsir olaraq paresteziyaya yol aça bilər. Müntəzəm dərman qəbul edən şəxslər uyuşma hiss etdikdə aşağıdakı qrupları nəzərdən keçirməlidir:
- Yüksək qan təzyiqi və ya ürək xəstəlikləri üçün istifadə olunan dərmanlar
- Antidepresanlar və antipsikotiklər
- Allergiya müalicəsində istifadə edilən antihistaminiklər
- Alkoqol və ya narkotik maddə (xüsusilə opioid) istifadəsi
Nəticə: Nə Zaman Həkimə Müraciət Etməli?
Əllərin və ayaqların uyuşması bir çox fərqli sağlamlıq probleminin xəbərçisi ola bilər. Əgər uyuşma hissi iki həftədən çox davam edirsə və ya uyuşma ilə birlikdə karıncalanma, zəiflik kimi əlavə simptomlar müşahidə olunursa, peşəkar tibbi yardım almaq mütləqdir.
Müalicə prosesi uyuşmanın əsas səbəbindən asılı olaraq dəyişir. Bununla yanaşı, daha çox meyvə və tərəvəz istehlakı, həmçinin müntəzəm idman kimi həyat tərzi dəyişiklikləri ümumi vəziyyətin yaxşılaşmasına kömək edə bilər.
