Mədə Qanaxması: Səbəbləri, Simptomları və Müalicə Yolları
1. Mədə Qanaxmasının Əsas Səbəbləri
📌 Mədə qanaxması bir çox fərqli səbəbdən qaynaqlana bilər.
🔹 Mədə və onikibarmaq bağırsaq xorası – Helicobacter pylori infeksiyası və qeyri-steroid iltihab əleyhinə dərmanların (NSAİİ) uzunmüddətli istifadəsi nəticəsində yaranır.
🔹 Qida borusu varisləri – Qaraciyər xəstəliklərindən qaynaqlanan genişlənmiş damarlar.
🔹 Gastrit (Mədə iltihabı) – Spirtli içkilər, siqaret və ya stress səbəbindən yaranan mədə divarının iltihabı.
🔹 Mallory-Weiss yırtığı – Qusma və ya güclü öskürək nəticəsində mədə və qida borusunun birləşdiyi yerdə cırılma.
🔹 Mədə xərçəngi və ya poliplər – Mədə divarındakı şişlər qanaxmaya səbəb ola bilər.
🔹 Qan durulaşdırıcı dərmanlar (antikoaqulyantlar) – Aspirin, varfarin kimi dərmanların həddindən artıq istifadəsi qanaxmaya səbəb ola bilər.
🔹 Travmalar və cərrahi müdaxilələr – Mədə və ya bağırsaq travmaları qanaxma yarada bilər.
📌 Mədə qanaxmasının səbəbini dəqiq müəyyən etmək üçün tibbi müayinə vacibdir.
2. Mədə Qanaxmasının Simptomları
📌 Mədə qanaxmasının simptomları qanaxmanın miqdarına və yerinə görə dəyişə bilər.
✅ Əsas Simptomlar:
🔹 Qanlı qusma (Hematemesis) – Parlaq qırmızı və ya "qəhvə çöküntüsü" kimi qusuntu.
🔹 Qanlı və ya qara nəcis (Melena) – Həzm olunmuş qan səbəbindən nəcisin qara rəng alması.
🔹 Başgicəllənmə və zəiflik – Qan itkisinin yaratdığı hipotansiyon (aşağı təzyiq).
🔹 Tənəffüs çətinliyi və tərləmə – Orqanizmin qan itkisinə reaksiyası.
🔹 Qarın ağrısı və ya narahatlıq hissi – Mədədə yanma və ya sancı şəklində hiss edilə bilər.
🔹 Taxikardiya (ürək döyüntüsünün sürətlənməsi) – Qan təzyiqinin düşməsi nəticəsində.
📌 Əgər bu simptomlar meydana gəlirsə, dərhal həkimə müraciət etmək lazımdır.
3. Mədə Qanaxmasının Diaqnozu Necə Qoyulur?
📌 Həkimlər mədə qanaxmasının mənbəyini müəyyən etmək üçün aşağıdakı diaqnostik testlərdən istifadə edirlər:
✅ Endoskopiya (EGD - Esofagoqastroduodenoskopiya)
🔹 Mədənin içini görmək üçün kiçik kamera ilə endoskop vasitəsilə yoxlama aparılır.
🔹 Qanaxma mənbəyi müəyyən edilə bilər və lazım gələrsə, qanaxma dayandırıla bilər.
✅ Qan testləri
🔹 Hemoglobin və hematokrit səviyyələrinin aşağı olub-olmadığını yoxlamaq üçün.
🔹 Qan laxtalanma dəyərləri və qaraciyər funksiyaları yoxlanılır.
✅ Nəcis testi (Hemokult Testi)
🔹 Gizli (gözlə görünməyən) qan itkisini aşkar etmək üçün istifadə olunur.
✅ Kapsul Endoskopiya
🔹 Kiçik kamera olan kapsul udularaq mədə-bağırsaq traktının bütün hissələri araşdırıla bilər.
📌 Diaqnozun düzgün qoyulması qanaxmanın mənbəyinin və müalicə strategiyasının müəyyən olunması üçün vacibdir.
4. Mədə Qanaxmasının Müalicəsi
✨ Mədə qanaxmasının müalicəsi onun səbəbindən və şiddətindən asılı olaraq dəyişir.
✅ 1. Təcili Tibbi Müdaxilə
📌 Şiddətli qanaxma hallarında təcili tibbi yardım tələb olunur.
🔹 İntravenoz maye və qan köçürülməsi – Qan itkisinin bərpası üçün.
🔹 Endoskopik müalicə:
✅ Qanaxma sahəsinə lazer və ya elektrokoaqulyasiya tətbiq etmək.
✅ Qanaxan damarın bağlanması üçün kliplər və ya enjeksiyalar istifadə etmək.
🔹 Qanaxmanın davam etdiyi hallarda cərrahi müdaxilə tələb oluna bilər.
📌 Qanaxma nəzarət altına alınmazsa, həyati təhlükə yarana bilər.
✅ 2. Dərman Müalicəsi
📌 Mədə turşusunun azalması və iltihabın idarə olunması üçün dərmanlardan istifadə edilir.
🔹 Proton nasos inhibitorları (PPI) – Mədə turşusunu azaltmaq üçün (Omeprazol, Pantoprazol, Esomeprazol).
🔹 H2 reseptor blokerləri – Mədə turşusu istehsalını azaldır (Ranitidin, Famotidin).
🔹 Antibiotiklər (Helicobacter pylori varsa) – Klaritromisin, Amoksisillin, Metronidazol.
🔹 Qanaxmanı dayandıran dərmanlar – Traneksamik turşu kimi laxtalanmanı artıran dərmanlar.
📌 Dərmanlar həkim məsləhəti olmadan istifadə edilməməlidir!
✅ 3. Pəhriz və Qidalanma Dəyişiklikləri
📌 Mədə mukozasını qorumaq və yenidən qanaxma riskini azaltmaq üçün sağlam qidalanma vacibdir.
🔹 Tövsiyə edilən qidalar:
✅ Yulaf, banan, alma, balqabaq, ispanaq, kartof.
✅ Duzsuz və az yağlı yeməklər.
✅ Qatıq və probiotiklər – bağırsaq florasını yaxşılaşdırır.
🔹 Qaçınılmalı olan qidalar:
❌ Qəhvə, qazlı içkilər, spirt.
❌ Acı, ədviyyatlı və turşulu qidalar.
❌ Qızardılmış və yağlı yeməklər.
❌ Quru meyvələr və sərt çörək məhsulları.
📌 Sağlam və balanslı qidalanma mədə mukozasının bərpasına kömək edir.
✅ 4. Yaşam Tərzi Dəyişiklikləri
📌 Mədə sağlamlığını qorumaq və qanaxma riskini azaltmaq üçün bəzi vərdişlər dəyişdirilməlidir.
🔹 Siqaret və alkoqoldan uzaq durun – Mədənin qoruyucu divarına zərər verirlər.
🔹 Həkim məsləhəti olmadan ağrıkəsici (NSAİİ) dərmanlar qəbul etməyin.
🔹 Stressi idarə edin – Meditasiya və nəfəs texnikaları həzm sistemini rahatlaşdıra bilər.
🔹 Müntəzəm fiziki aktiv olun – Həzm sistemini aktiv saxlamaq üçün gündəlik yüngül yürüyüşlər edin.
📌 Sağlam həyat tərzi ilə mədə problemlərini azaltmaq mümkündür.
5. Nəticə: Mədə Qanaxması ilə Necə Mübarizə Aparmaq Olar?
🎯 Mədə qanaxması simptomları varsa, dərhal həkimə müraciət edin!
🎯 Sağlam və balanslı qidalanaraq mədəni qoruyun.
🎯 Qanaxmaya səbəb ola biləcək dərmanlardan uzaq durun və həkimlə məsləhətləşin.
🎯 Stress və siqaretdən uzaq duraraq mədə sağlamlığını qoruyun.
✨ Mədə qanaxması ciddi bir vəziyyətdir və vaxtında diaqnoz və müalicə həyati əhəmiyyət daşıyır! 💙🚑