Nefrotik Sindromun Əlamətləri
Nefrotik Sindromun Əlamətləri
Nefrotik sindromun əsas əlamətləri aşağıdakılardır:
Proteinüriya (sidikdə protein itkisi)
Sidikdə böyük miqdarda protein itirilməsi nefrotik sindromun əsas əlamətidir. Sidikdə protein itkisi köpüklənmə ilə müşayiət oluna bilər.
Hipoalbuminemiya (qanda albumin səviyyəsinin aşağı düşməsi)
Böyrəklərdən protein itirildikcə qandakı albumin səviyyəsi azalır və bu, bədənin maye balansını pozur.
Ödem (şişkinlik)
Albümin səviyyəsinin azalması səbəbindən bədəndə maye yığılması baş verir. Ən çox ayaqlar, əllər, üz və qarın nahiyəsində şişkinlik müşahidə olunur.
Hiperlipidemiya (qan yağlarının artması)
Qanda lipid səviyyələri artır. Bu vəziyyət, bədəndə protein itkisinə kompensasiya etmək üçün qaraciyərin daha çox yağ istehsal etməsi nəticəsində yaranır.
Həddindən artıq yorğunluq və zəiflik
Bədəndə protein itkisi və ödemin təsiri ilə yorğunluq hissi yaranır.
Nefrotik Sindromun Səbəbləri
Nefrotik sindromun əsas səbəbi böyrəklərin qlomerul adlı süzmə vahidlərinin zədələnməsi və onların normal funksiyalarını yerinə yetirə bilməməsidir. Bu zədələnmənin səbəbləri arasında aşağıdakılar yer alır:
Minimal dəyişiklik xəstəliyi (MCD)
Uşaqlarda ən çox rast gəlinən nefrotik sindrom səbəbidir və mikroskopik səviyyədə minimal dəyişikliklərə səbəb olur.
Fokal segmental qlomeruloskleroz (FSGS)
Qlomerulun müəyyən bölgələrində yaranan zədələnmədir və böyrək çatışmazlığına səbəb ola bilər.
Membranöz nefropatiya
Böyrək qlomerullarının xarici membranlarında qalınlaşma ilə xarakterizə olunur və daha çox böyüklərdə rast gəlinir.
İkincili səbəblər
Diabetik nefropatiya: Şəkərli diabetin böyrəklərdə yaratdığı zədələnmə.
Lupus nefriti: Lupus kimi autoimmun xəstəliklərin böyrəklərə təsiri.
Amiloidoz: Amiloid adlı anormal zülalın böyrəklərdə yığılması.
İnfeksiyalar və Dərmanlar
Hepatit B, C, HIV və bəzi dərmanlar (NSAİİ kimi) da nefrotik sindromun səbəbləri arasında ola bilər.
Diaqnoz Üsulları
Nefrotik sindromun diaqnozu üçün istifadə edilən əsas üsullar aşağıdakılardır:
Sidik testi
Sidikdə protein itkisi və köpüklənmə ölçülür. 24 saatlıq sidik toplanması ilə protein miqdarı təyin edilir.
Qan testi
Qandakı albumin və lipid səviyyələri ölçülür. Aşağı albumin səviyyəsi və yüksək lipid səviyyəsi nefrotik sindromu göstərə bilər.
Böyrək funksiyası testləri
Kreatinin və qan üre azotu (BUN) səviyyələri böyrəklərin funksiyasını qiymətləndirmək üçün istifadə edilir.
Böyrək biopsiyası
Nefrotik sindromun dəqiq səbəbini müəyyən etmək üçün böyrəkdən toxuma nümunəsi götürülərək mikroskop altında incələnir.
Müalicə Seçimləri
Nefrotik sindromun müalicəsi, əsasən onun səbəbinə və simptomların şiddətinə əsaslanır. Müalicədə məqsəd protein itkisinin və ödemin qarşısını almaq, qan təzyiqini və qan yağlarını idarə etməkdir.
Dərman müalicəsi
Diüretiklər: Bədəndə yığılan artıq mayenin xaric olmasını təmin edərək şişkinliyi azaldır.
ACE inhibitorları və ya ARB dərmanları: Qan təzyiqini və protein itkisinin səviyyəsini aşağı salmaq üçün istifadə edilir.
Kortikosteroidlər: Bəzi hallarda qlomerul zədələnməsini azaltmaq üçün təyin edilə bilər.
Statinlər: Qanda lipid səviyyələrini azaldır.
Antikoaqulyantlar: Qan laxtalanma riskini azaltmaq üçün istifadə edilir.
Pəhriz dəyişiklikləri
Az duzlu pəhriz: Ödemi azaltmaq üçün duz qəbulu məhdudlaşdırılmalıdır.
Aşağı proteinli pəhriz: Protein itkisini azaltmaq üçün protein miqdarı məhdudlaşdırıla bilər, lakin bəzi hallarda zülal ehtiyacına görə xüsusi balanslaşdırılmış pəhriz təyin edilir.
Az yağlı pəhriz: Hiperlipidemiya riskini azaltmaq üçün sağlam yağlarla zəngin, az yağlı qidalar qəbul edilməlidir.
Maye nəzarəti
Bədəndə artıq mayenin yığılmasının qarşısını almaq üçün maye qəbuluna nəzarət edilir.
Nefrotik Sindromdan Qorunma Yolları
Nefrotik sindromun tam qarşısını almaq mümkün olmasa da, bəzi tədbirlər xəstəliyin yaranma riskini azaltmağa və böyrək funksiyalarını qorumağa kömək edə bilər:
Qan təzyiqini və qan şəkərini nəzarətdə saxlamaq: Diabet və hipertoniya böyrək zədələnməsinə səbəb ola biləcəyi üçün bu xroniki xəstəlikləri idarə etmək vacibdir.
Sağlam pəhriz və fiziki fəaliyyət: Sağlam bir pəhriz və nizamlı fiziki aktivlik böyrəkləri qorumağa kömək edir.
Dərmanlardan ehtiyatla istifadə: Həkim nəzarəti olmadan dərman qəbul etməmək və böyrəklərə zərər verə biləcək dərmanlardan uzaq durmaq.
İnfeksiyalardan qorunmaq: İnfeksiyalara qarşı tədbirlər görmək (məsələn, peyvəndlər, əl yuma və s.) böyrək sağlamlığı üçün əhəmiyyətlidir.
Nefrotik sindrom ciddi bir vəziyyətdir və erkən diaqnoz və müalicə böyrəklərin zədələnməsinin qarşısını almaq üçün çox vacibdir. Hər hansı bir simptom müşahidə edildikdə, vaxtında həkimə müraciət etmək böyrək sağlamlığını qorumaq baxımından əhəmiyyətlidir.