Obsessiv-kompulsiv pozğunluq
Obsesyonlar
Obsesyonlar arzuolunmaz və təkrarlanan fikirlər, şəkillər və ya çağırışlardır. OKB olan insanlar bu düşüncələri irrasional hesab etsələr də, onlardan qurtulmaqda çətinlik çəkirlər. Ümumi obsesyonlara çirklənmə qorxusu, nizam və simmetriya ehtiyacı, zərər və ya zədə qorxusu, cinsi və ya dini vəsvəsə daxildir.
Kompulsiyalar (kompulsiv davranışlar) Kompulsiyonlar, bir insanın obsesyonların yaratdığı narahatlığı aradan qaldırmaq üçün dəfələrlə etdiyi davranışlar və ya zehni hərəkətlərdir. Bu davranışlar adətən müəyyən qaydalar və ya rituallar əsasında həyata keçirilir. Ümumi kompulsiyalara əl yuma, sayma, yoxlama, təşkil etmə və təmizləmə daxildir.
Səbəblər
OKB-nin dəqiq səbəbi bilinmir, lakin genetik, bioloji, ətraf mühit faktorları və beyindəki kimyəvi balanssızlıqların birləşməsinin rol oynadığı düşünülür.
Müalicə
OKB müalicəsi adətən dərman və psixoterapiyadan ibarətdir: Dərman müalicəsi: Antidepresanlar, xüsusən də serotonin geri alım inhibitorları (SSRI) tez-tez OKB simptomlarını idarə etmək üçün təyin edilir. Psixoterapiya: Bilişsel davranışçı terapiya (CBT), OKB üçün xüsusi olaraq hazırlanmış bir növ, məruz qalma və cavabın qarşısının alınması terapiyası (MBTRO), OKB müalicəsində təsirli olduğu aşkar edilmişdir. Bu terapiya fərdi vəsvəsə mənbəyini açır və onlara kompulsiv davranışlar etməməyi öyrədir. **Bəzi hallarda Dərin Beyin Stimulyasiyası (DBS) və Transkranial Maqnetik Stimulyasiya (TMS) kimi digər müalicə üsulları da istifadə olunur, lakin bunlar daha az yaygındır və adətən digər müalicə üsullarına cavab verməyən ağır hallar üçün qorunur.
Həyat tərzi və evdə qulluq
Stressi idarə etmək, müntəzəm məşq etmək və sağlam yuxu vərdişlərini inkişaf etdirmək kimi həyat tərzi dəyişiklikləri də OKB olan insanlar üçün vacibdir. Əlavə olaraq, dəstəkləyici sosial mühit OKB olan fərdlərə mübarizə bacarıqlarını təkmilləşdirməyə və müalicə prosesində irəliləyiş əldə etməyə kömək edə bilər. OKB mürəkkəb və çətin bir vəziyyət ola bilər, lakin müvafiq müalicə və dəstək ilə idarə oluna bilər. OKB olan fərdlərin və onların ailələrinin vəziyyət haqqında məlumatlandırılması və peşəkar kömək istəməsi vacibdir.