Panik atak
Panik atakın əsas əlamətləri
Fiziki simptomlar:
Ürək döyüntüsünün sürətlənməsi (taxikardiya)
Tərləmə və titrəmə
Nəfəs çatışmazlığı və ya boğulma hissi
Sinə ağrısı və ya sıxılma
Başgicəllənmə və ya huşunu itirəcək kimi olmaq
Üz və bədənin uyuşması və ya istiləşməsi
Mədə bulantısı və ya qarın ağrısı
Psixoloji simptomlar:
Qorxu və panika: "ölürəm", "nəfəs ala bilmirəm" və ya "özümü itirirəm" düşüncələri
Derealizasiya: ətrafın qeyri-real görünməsi
Depersonalizasiya: öz bədənindən uzaqlaşmış kimi hiss etmək
Panik atakın səbəbləri
Ağır stress və psixoloji travmalar (iş, ailə və ya şəxsi itkilər).
Anksiyete pozuntuları və ya panik pozuntusu (panik atakların təkrarlanması).
Hormonal və nevroloji dəyişikliklər (beyində serotonin və adrenalin sistemlərinin balanssızlığı).
Genetik meyllilik (ailə üzvlərində anksiyete və ya panik pozuntusu tarixi).
Kofein və stimulyatorların yüksək miqdarda qəbulu.
Fobiyalar və ya qorxulu situasiyalarla üz-üzə qalmaq.
Panik atak və ürək krizi fərqi
Panik AtakÜrək Krizi
Birdən başlayır və təxminən 10-30 dəqiqə davam edirAğrı və simptomlar tədricən və uzunmüddətli ola bilər
Nəfəs darlığı və sinə sıxılması ilə müşayiət olunurGüclü sinə ağrısı sol qola və boyuna yayıla bilər
Ümumiyyətlə fiziki təhlükə olmadan qorxu ilə bağlıdırÜrək damarlarının tıxanması nəticəsində baş verir
Panik atak zamanı nə etmək olar?
1. Nəfəs məşqi tətbiq et
4-7-8 texnikası: 4 saniyə nəfəs al, 7 saniyə saxla, 8 saniyə burax.
Yavaş və dərindən nəfəs alma bədəndə "sakitləşdirici sistemləri" aktivləşdirir.
2. Yerində fərqindəlik (grounding)
Özünə sual ver: "Burada nəyi görürəm, eşidirəm, toxunuram?"
Ətraf mühiti analiz etmək beynin qorxu mərkəzini sakitləşdirir.
3. Özünə sözlə təsəlli vermək
“Bu bir panik atakdır və keçəcək” kimi daxili təkrarlar.
Bunu qəbul etdikcə panik atak dövrü qısalır.
4. Fasilə vermək
Sakit və havalı bir mühitə çəkilərək bədənin relaksasiya etməsinə imkan vermək.
Panik atakın müalicəsi
1. Psixoterapiya
Koqnitiv-Davranışçı Terapiya (CBT): panik ataklara səbəb olan düşüncə və davranış nümunələrini dəyişdirmək.
Məruzə terapiyası (exposure): panikaya səbəb olan qorxularla mərhələli şəkildə üz-üzə qalmaq.
2. Dərman müalicəsi
Bəzi hallarda anksiyolitiklər və ya SSRİ antidepresanları təyin edilir.
3. Yaşam tərzinin dəyişdirilməsi
Kofein və şəkər miqdarını azaltmaq, yuxu rejimini normallaşdırmaq və idman stressi və panikanı azaldır.
Vacib qeyd
Panik atak real ölüm və ya ciddi tibbi təcili yardım ehtiyacı kimi hiss edilsə də, orqanizmə ciddi fiziki ziyan vermir və müalicə ilə idarə oluna bilər.