Paratiroid hormonunun çatışmazlığı (Hipoparatiroidizm)
Hipoparatiroidizmin səbəbləri:
Cərrahi müdaxilə:
Paratiroid və ya tiroid əməliyyatları zamanı paratiroid vəzlərinin zədələnməsi və ya təsadüfən çıxarılması ən yaygın səbəblərdən biridir.
Genetik pozğunluqlar:
Bəzi irsi xəstəliklər paratiroid vəzlərinin düzgün inkişaf etməməsinə və PTH istehsalının azalmasına səbəb ola bilər.
Autoimmun xəstəliklər:
Bədəndəki immun sistemin səhvən paratiroid vəzlərinə hücum etməsi nəticəsində hipoparatiroidizm baş verə bilər.
Hipoparatiroidizmin simptomları:
Hipoparatiroidizm zamanı qan kalsium səviyyəsi aşağı olur (hipokalsemiya) və bu, aşağıdakı simptomlarla müşahidə edilir:
Əzələ spazmları və tetaniya:
Kalsium səviyyəsi çox aşağı olduqda, əzələlərdə spazmlar və qeyri-ixtiyari əzələ sancıları (tetaniya) baş verə bilər. Bu, xüsusilə əllərdə, ayaqlarda və üz əzələlərində müşahidə olunur.
Karıncalanma və uyuşma hissi:
Əllərdə, ayaqlarda və dodaqlarda karıncalanma və uyuşma hissi hipokalsemiya səbəbindən yaranır.
Yorğunluq və zəiflik:
Aşağı kalsium səviyyəsi yorğunluq, zəiflik və enerjisizliklə müşahidə edilir.
Saç və dəri problemləri:
Quru dəri, saç tökülməsi və dırnaq zəifliyi hipoparatiroidizm əlamətləri ola bilər.
Ürək ritmi pozğunluqları:
Hipokalsemiya, ürək ritminin pozulmasına səbəb ola bilər və ciddi hallarda həyati təhlükə yarada bilər.
Hipoparatiroidizmin diaqnozu:
Qan testləri:
Kalsium səviyyəsinin aşağı və PTH səviyyəsinin az olması hipoparatiroidizm diaqnozunu təsdiqləyir.
Fosfat səviyyələri:
Hipoparatiroidizm zamanı qanda fosfat səviyyələri artmış olur.
Elektrolitlər və maqnezium:
Digər elektrolit balanssızlıqları və maqnezium səviyyələri də yoxlanıla bilər, çünki maqnezium səviyyəsi PTH istehsalını təsir edə bilər.
Hipoparatiroidizmin müalicəsi:
Hipoparatiroidizm müalicəsi kalsium səviyyəsini normallaşdırmağa və simptomları yüngülləşdirməyə yönəldilir:
Kalsium əlavələri:
Kalsium tərkibli əlavələr və ya dərmanlar qan kalsium səviyyələrini artırmaq üçün təyin edilir.
D vitamini:
Aktiv D vitamini (kalsitriol) qəbul edilərək bağırsaqlardan kalsiumun sorulması artırılır.
PTH əvəzedici müalicə:
Bəzi hallarda sintetik PTH inyeksiyaları istifadə edilə bilər, xüsusilə də kalsium və D vitamini müalicəsi kifayət etmədikdə.
Maqnezium əlavələri:
Əgər maqnezium çatışmazlığı varsa, maqnezium əlavələri də təyin edilə bilər.
Nəticə:
Paratiroid hormonunun artıqlığı və ya çatışmazlığı ciddi sağlamlıq problemlərinə səbəb ola bilər və sümük, böyrək və sinir sistemini təsir edə bilər. Erkən diaqnoz və müvafiq müalicə ilə bu vəziyyətlər effektiv şəkildə idarə edilə bilər. Paratiroid hormon səviyyəsində balanssızlıq simptomları görünürsə, endokrinoloqa müraciət etmək vacibdir.