Piylənmə nədir, hansı sağlamlıq problemlərinə səbəb olur?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Bədən Kütlə İndeksi (BMI) Nədir?
Bütün dünyada piylənmə dərəcəsini müəyyən etmək üçün ən çox istifadə edilən əsas meyar Bədən Kütlə İndeksidir (BMI). Bu göstərici, fərdin çəkisinin boyuna nisbətini hesablayaraq, bədən çəkisinin sağlamlıq standartlarına uyğun olub-olmadığını təsnif etməyə imkan verir.
Bədən Kütlə İndeksi Necə Hesablanır?
BMI hesablanması olduqca sadə bir riyazi düstura əsaslanır. Bu düsturda çəki (kiloqram ilə), boyun kvadratına (metr ilə) bölünür.
Düstur: BMI = Çəki / Boyun Kvadratı (m²)
Nümunə Hesablama: 136 kiloqram ağırlığında və 1,71 metr boyunda olan bir şəxs üçün hesablamanı belə apara bilərik:
- BMI = 136 / (1,71)² = 46,5
- Bu nəticə şəxsin morbid dərəcədə piylənmə qrupuna daxil olduğunu göstərir.
BMI Təsnifatı və Çəki Kateqoriyaları
Əldə edilən BMI nəticələrinə görə bədən çəkisi aşağıdakı kateqoriyalara bölünür:
| BMI Aralığı | Təsnifat |
|---|---|
| 18.5-dən aşağı | Çəki azdır |
| 18.5 – 24.9 | Normal |
| 25.0 – 29.9 | Artıq çəki |
| 30.0 – 39.9 | Obez (Piylənmə) |
| 40.0 – 49.9 | Morbid Obez (Xəstəlik səviyyəsi) |
| 50.0 və yuxarı | Super Obez |
Piylənmə Hansı Sağlamlıq Problemlərinə Səbəb Olur?
Piylənmə sadəcə estetik bir problem deyil, orqanizmdə bir çox sistemin işini pozan ciddi bir xəstəlikdir. Artıq çəki və piylənmə birbaşa aşağıdakı sağlamlıq problemlərinə zəmin yaradır:
- Hipertoniya (yüksək qan təzyiqi)
- Şəkərli diabet
- Koronar arteriya xəstəliyi
- Tənəffüs sistemi pozğunluqları (yuxu apnesi, nəfəs almaqda çətinlik)
- Öd kisəsində daş əmələ gəlməsi
- Oynaq xəstəlikləri
- Xərçəng riskinin artması (xüsusilə döş, yumurtalıq və kolon xərçəngi)
- Qaraciyərdə piylərin artması (qaraciyər yağlanması)
Piylənmənin Digər Mənfi Təsirləri
Xroniki xəstəliklərlə yanaşı, piylənmə insanın həyat keyfiyyətinə də ciddi mənfi təsirlər göstərir:
- Hormonal Dəyişikliklər: Hormon balansının pozulması və bədəndə tükənmənin (saç artımının) artması.
- Yuxu və Maddələr Mübadiləsi: Yuxu rejimində mənfi dəyişikliklər və həddindən artıq tərləmə.
- Reproduktiv Sağlamlıq: Menstruasiya dövrünün pozulması, hamiləlik zamanı ana və körpə sağlamlığı üçün riskli vəziyyətlər.
- Qidalanma Pozğunluqları: Arıqlamaq üçün edilən nizamsız pəhrizlər nəticəsində vitamin çatışmazlığı və infeksiyalara qarşı həssaslıq.
- Funksional Problemlər: Cinsi funksiyaların pozulması, reflü və sosial izolə kimi psixososial çətinliklər.
