Piylənmə nədir, hansı sağlamlıq problemlərinə səbəb olur?
Məzmun süni intellekt ilə optimallaşdırılmışdır
Bədən Kütlə İndeksi (BMI) Nədir?
Bütün dünyada piylənmə dərəcəsini müəyyən etmək üçün ən çox istifadə edilən meyar Bədən Kütlə İndeksidir (BMI). Bu göstərici, fərdin çəkisinin boyuna nisbətini hesablayaraq, onun hansı çəki kateqoriyasına aid olduğunu elmi şəkildə ortaya qoyur.
BMI dəyərlərinə görə beynəlxalq təsnifat aşağıdakı kimidir:
| BMI Aralığı | Təsnifat |
|---|---|
| 18.5-dən aşağı | Çəki azdır |
| 18.5 – 24.9 | Normal |
| 25.0 – 29.9 | Artıq çəki |
| 30.0 – 39.9 | Obez (Piylənmə) |
| 40.0 – 49.9 | Morbid Obez (Xəstəlik səviyyəsində piylənmə) |
| 50.0-dən yuxarı | Super Obez |
Bədən Kütlə İndeksi Necə Hesablanır?
BMI hesablanması olduqca sadə bir riyazi düstura əsaslanır. Hesablama üçün çəki (kq), boyun kvadratına (metr ilə) bölünür. Düstur: BMI = Çəki / Boy².
Nümunə Hesablama: 136 kiloqram ağırlığında və 1,71 metr boyunda olan bir fərd üçün hesablama qaydası belədir: 136 / (1,71)² = 46,5. Bu nəticə həmin şəxsin morbid dərəcədə piylənmə qrupuna daxil olduğunu göstərir.
Piylənmə Hansı Sağlamlıq Problemlərinə Səbəb Olur?
Piylənmə sadəcə estetik bir problem deyil, orqanizmdə bir çox sistemin işini pozan ciddi bir xəstəlikdir. Artıq çəki birbaşa və ya dolayısı ilə aşağıdakı ciddi sağlamlıq problemlərinə yol açır:
- Hipertoniya (Yüksək qan təzyiqi)
- Şəkərli diabet (Diabet)
- Koronar arteriya xəstəliyi
- Tənəffüs sistemi pozğunluqları (yuxu apnesi, nəfəs almaqda çətinlik)
- Öd kisəsində daş əmələ gəlməsi
- Oynaq xəstəlikləri
- Xərçəng riskinin artması (xüsusilə döş, yumurtalıq və kolon xərçəngi)
- Qaraciyərdə piylərin artması (yağlanma)
Piylənmənin Digər Fəsadları və Sosial Təsirləri
Xroniki xəstəliklərlə yanaşı, piylənmə insanın həyat keyfiyyətinə mənfi təsir edən bir çox digər amilləri də bərabərində gətirir. Bunlar arasında yuxu rejimində mənfi dəyişikliklər, həddindən artıq tərləmə və reflü kimi narahatlıqlar ön plandadır.
Hormonal balansın pozulması nəticəsində saç artımında artış və menstruasiya dövrünün pozulması müşahidə edilə bilər. Bu vəziyyət hamiləlik zamanı həm ana, həm də körpə sağlamlığı üçün riskli şərait yaradır. Bundan əlavə, piylənmə aşağıdakı problemlərə də zəmin hazırlayır:
- Arıqlamaq üçün edilən nizamsız pəhrizlər nəticəsində yaranan vitamin çatışmazlığı və infeksiyalara qarşı həssaslıq.
- Cinsi funksiyaların pozulması.
- Psixoloji gərginlik və sosial izolə.
Sağlam bir həyat üçün BMI dəyərlərini nəzarətdə saxlamaq və piylənmə ilə peşəkar şəkildə mübarizə aparmaq böyük əhəmiyyət kəsb edir.
