Pleurit: Ağciyər Membranının İltihabı, Səbəbləri, Belirtiləri və Müalicə Üsulları
Ağciyər membranının iltihabları, tibbi olaraq pleurit veya plevrit adı verilen bir sağlamlıq vəziyyətinə işarə edir. Bu vəziyyət, ağciyərləri örtən iki qatlı membran olan pleuranın iltihablanması ilə xarakterizə olunur. Pleuranın daxili və xarici qatları arasında olan boşluqda kiçik miqdarda maye (plevra mayesi) var ki, bu da ağciyərlərin genişlənməsi və daralmalarına kömək edir. Pleurit zamanı, bu membranlar iltihablanır və hərəkət edərkən ağrıya səbəb olur.
Səbəbləri
Pleurit bir çox fərqli səbəblərdən yarana bilər:
- İnfeksiyalar: Bakterial (məsələn, pnevmoniya) və ya viral (məsələn, qrip) infeksiyalar ən yaygın səbəblərdəndir.
- Xərçəng: Ağciyər xərçəngi, süd vəzisi xərçəngi və ya lenfoma kimi xərçəng növləri pleuritə səbəb ola bilər.
- Autoimmun Xəstəliklər: Romatoid artrit və ya lupus kimi xəstəliklər də pleuriti təşkil edə bilər.
- Ürək və Damar Xəstəlikləri: Ürək yetməzliyi və ya plevral efüzyon kimi vəziyyətlər pleuritə yol aça bilər.
- Travma: Göğüs qəfəsinə dəyən bir zərbə və ya travma pleuriti təşkil edə bilər.
Belirtilər
Pleuritin əsas belirtiləri aşağıdakılardır:
- Göğüs Ağrısı: Nəfəs almaq, öskürmək və ya hətta dərin nəfəs alarkən kəskin ağrı hissi.
- Nəfəs Darlığı: Ağrı nəfəs almağa mane olur.
- Öskürək: Xuru və müntəzəm öskürək olabilir.
- Ateş və Titremə: İnfeksiyadan qaynaqlanan pleurit hallarında müşahidə edilə bilər.
Diaqnostika
Pleuritin diaqnostikası üçün aşağıdakı testlər istifadə edilə bilər:
- Görüntüləmə Testləri: X-ray və ya CT skanı pleura vəziyyətini qiymətləndirmək üçün istifadə olunur.
- Laboratoriya Testləri: Qan testləri və infeksiya markerləri.
- Biopsiya: Nadir hallarda, daha dəqiq diaqnoz qoymaq üçün lazım ola bilər.
Müalicə
Müalicə yanaşması, pleuritin səbəbinə bağlı olaraq dəyişir:
- Ağrı və İltihabın Azaldılması: NSAID (qeyri-steroid antiinflamatuar dərmanlar) və kortikosteroidlər ağrı və iltihabı azaltmaq üçün istifadə olunur.
- İnfeksiyanın Müalicəsi: İnfeksiyaya əsaslanan pleurit hallarında antibiotiklər və ya antiviral dərmanlar təyin edilir.
- Əsas Xəstəliyin Müalicəsi: Əsas səbəb olan xəstəliyin müalicəsi pleuritin idarə edilməsində vacibdir.
Qorunma və Nəzarət
Pleuritin qarşısını almaq üçün, mövcud sağlamlıq problemlərini idarə etmək, infeksiyalardan qorunmaq və düzgün qidalanma və sağlam həyat tərzi qorumaq mühümdür. Həmçinin, müntəzəm sağlamlıq yoxlamaları və belirtilərin vaxtında müalicəsi önəmlidir.